Author Archives: vefstjóri BÍL

Fyrirmyndarlottó

Bretar halda því gjarnan fram að þeirra lotterí sé það árangursríkasta í Evrópu, og ýmislegt bendir til þess að það sé ekki fjarri lagi. Frá upphafi hefur það varið 23 milljörðum punda í “góð málefni”, sem svo kallast, en það reiknast á okkar ótrúlega gengi 4.662 milljarðar íslenskir.

 

Á síðasta ári skiptist féð í stórum dráttum þannig á milli góðu málefnanna:

Heilbrigðismál, menntun, umhverfis- og góðgerðarmál 50%

Íþróttir 16,67%

Listir 16,67%

Þjóðararfur 16,67%

 

Það sem Íslendingum kann að virðast athyglisvert er að þarna standa listirnar jafnfætis íþróttunum. Þjóðararfleifðinni eru gerð sömu skil, enda kostar ekki lítið að halda við höllum og skrúðgörðum, sem síðan skilar sér að einhverju leyti aftur með ferðamannastraumnum.

Á þetta er bent svo að fólki sé ljóst að íslenska fyrirkomulagið, að stærsti hluti lottópeninganna fari í að styrkja íþróttir, telst til undantekninga í okkar heimshluta. Víðast hvar eru þessar tekjur einnig notaðar til að styrkja menningarlífið, bæði innviði þess og einstaka viðburði.

Einn kosturinn við lottóið felst í því að unnt er að bregðast við af örlæti þegar mikið liggur við. Þegar stór átaksefni koma upp getur þessi öflugi sjóður komið að verulegu liði. Í Bretlandi má nefna sem dæmi fyrirhugaða Ólympíuleika, og þar er verið að tala um háar upphæðir. En margvíslegir menningarviðburðir hafa einnig notið góðs af lottóinu, jafnt stórir sem smáir.

Vitaskuld er auðvelt að benda á verðug verkefni innan íþrótta hérlendis, en þau er líka að finna í menningunni. Nefna má bókastefnuna í Frankfurt, þar sem Ísland verður í heiðurssæti árið 2011, nú eða bara Listahátíð, sem hefur misst umtalsverðan stuðning frá einkageiranum, rétt eins og Sinfóníuhljómsveit Íslands. Það er vissulega rétt að íþróttirnar hafa misst af stuðningi margra fyrirtækja, en það sama má ekki síður segja um menningarmálin. Um árabil var reiknað með því að einkageirinn sæi um vöxtinn í ýmsum listgreinum, og líklega er þar að finna ástæðu þess að víða stillti ríkisvaldið hækkunum á framlagi sínu í hóf á meðan best áraði. Með hruninu fór botninn úr þessu annars ágæta fyrirkomulagi, rétt eins og það gerði hjá fleiri aðilum, m.a. íþróttahreyfingunni.

Kannski það sé ekki svo ósanngjarnt að hafa þessa helmingaskiptingu á milli íþrótta og lista, þegar kemur að lottóinu. Það virðist gefast vel í Bretlandi. Því ekki líka hér á Íslandi? Öfugt við Íslendinga eru Bretar ófeimnir að upplýsa í hvað peningarnir fara og nota það stöðugt í auglýsingum fyrir lottóið. Áður en dráttur fer fram eru kynnt málefni sem notið hafa stuðnings, og er þar af ýmsu að taka. Þeir sem unna listum og menningu vita að þeirra hugðarefni njóta góðs af þessari starfsemi ekki síður en þeir sem unna íþróttunum. Og það held ég að efli þessa fjáröflunaraðferð og eigi sinn þátt í  vinsældum hennar og velgengni í Bretlandi.

 

Birtist í Fréttablaðinu 16.12 2009

 

Kvikmyndahaust?

Forseti BÍL átti þátt í að semja grein um niðurskurð á framlögum til Kvikmyndamiðstöðvar. Greinin birtist svo í Fréttablaðinu 17. desember 2009, sama dag og hópurinn gekk fyrir menntamálaráðherra til að hnykkja á röksemdum sínum.

Öllum er ljóst að skera þarf niður útgjöld ríkisins. Það gildir jafnt um menningarmál sem aðra málaflokka. Okkur undirrituðum þykir hins vegar ótækt hve hart er gengið að kvikmyndagerðinni umfram aðrar listgreinar og raunar umfram aðrar starfsgreinar þessa lands.

Samkvæmt síðustu fregnum verður framlag til Kvikmyndamiðstöðvar lækkað um 140 milljónir frá framlagi síðasta árs, sem er tæplega fjórðungs lækkun. Sé hins vegar miðað við samning þann sem kvikmyndagerðin undirritaði ásamt þremur ráðherrum við hátíðlega athöfn í Ráðherrabústaðnum árið 2006 er lækkunin rúmur þriðjungur.

140 milljónir jafngilda tveggja ára framlögum úr Sjónvarpssjóði. Varla er það vilji Alþingis að leggja af þær vinsælu og almennt vel heppnuðu þáttaraðir sem framleiddar eru fyrir atbeina sjóðsins.

Opinbert framlag nemur aldrei meira en helmingi kostnaðar við hvert einstakt verkefni. Niðurskurður um 140 milljónir nemur því a.m.k. helmingi hærri upphæð til greinarinnar eða a.m.k. 280 milljónum.

Erfitt er að finna þá listgrein sem leggur jafnmikið til þjóðarbúsins og kvikmyndagerðin. Rök hafa verið að því leidd að ríkið fái allt sitt framlag til baka og vel það. Þau rök virðast ekki hafa sannfært þá sem ráða Íslandi nú.

Því skal svo haldið til haga að verðmætasköpun í kvikmyndagerðinni er tvenns konar: í beinum tekjum og í menningarauði. Íslenskar kvikmyndir eru hið raunverulega þjóðarleikhús – myndirnar eru teknar upp um land allt og þær fara auðveldlega fyrir augu allra, hvar á landinu sem fólk býr. Þær hafna gjarnan í sjónvarpinu, þar sem þær hafa löngum verið helsta leikna innlenda efnið, einkum á stórhátíðum. Ennfremur eru þær fluttar til útlanda, sýndar í kvikmyndahúsum og í sjónvarpi víða um heim. Kunnugir telja að fátt sé betri landkynning en íslenskar kvikmyndir. Þær eru hin óbeina auglýsing sem gagnast betur en bein sölumennska. Á tímum niðurlægingar Íslands er meiri þörf á slíku en nokkru sinni fyrr.

Við skorum á ráðamenn þjóðarinnar að beita skynsemi og draga enn úr niðurskurði á framlögum til Kvikmyndamiðstöðvar.

Ari Kristinsson
Formaður Sambands íslenskra
kvikmyndaframleiðendaÁsdís Thoroddsen
F.h. Félags sjálfstæðra
kvikmyndaframleiðenda

Friðrik Þór Friðriksson
Formaður Samtaka kvikmyndaleikstjóra

Randver Þorláksson
Formaður Félags íslenskra leikara

Ágúst Guðmundsson
Forseti BÍLBjörn Brynjúlfur Björnsson
Formaður Íslensku kvikmynda-
og sjónvarpsakademíunnar

Hjálmtýr Heiðdal
Formaður Félags kvikmyndagerðarmanna

Menningin lögð niður?

Ungt sjálfstæðisfólk hefur lagt fram tillögur að sparnaði í ríkisbúskapnum, sem m.a. gera ráð fyrir því að Þjóðleikhúsið verði lagt niður, Sinfónían og háskólarannsóknir sömuleiðis, að ekki sé minnst á starfslaun listamanna. Jú, og svo á að selja Ríkisútvarpið, en það er nú kannski ekkert nýtt.

Hvernig á að hefja um þetta rökræðu? Þessar hugmyndir skapast af lífsviðhorfum sem eru nokkuð á skjön við þau sem almennt ríkja, það er ekki hlaupið að því að finna umræðugrundvöll. En kannski ég skauti fram hjá menningarhjalinu og reyni út frá hagrænum forsendum – og taki fyrir kvikmyndagerðina, sem er náttúrulega eitt af því sem leggst af, samkvæmt tillögunum.

Kvikmyndafólk hefur haldið því fram að ríkið tapi ekki á því að veita fé í íslenskar kvikmyndir, heldur hafi þvert á móti hagnað af slíkri fjárfestingu. Hvernig getur staðið á því? Og af hverju geta þá ekki einkaaðilar yfirtekið þetta hlutverk og haft af því góðan gróða?

Ríkið fjármagnar aldrei kvikmynd um meira en 50% af heildarkostnaði, hærra má ekki fara vegna evrópskra tilskipana, og yfirleitt er framlag ríkisins langt undir þeirri prósentutölu. Önnur fjármögnun kemur að verulegu leyti erlendis frá, enda eru íslenskir framleiðendur kræfir í að ná samningum við erlenda kollega og sækja fé í fjölþjóðlega sjóði.

Allt evrópska styrkjakerfið byggist á því að til séu kvikmyndastofnanir eða sjóðir í heimalandinu sem velji bitastæðustu verkefnin og veiti þeim upphafsstyrkina. Ekki fyrr en þá er unnt að nálgast fjölþjóðlegu sjóðina. Væri ekki til stofnun á borð við Kvikmyndamiðstöð gætu Íslendingar ekki sótt í norræna sjóðinn né þann evrópska né neina aðra. Þessu hlutverki getur einungis opinber stofnun sinnt, enda hefðu einkaaðilar aldrei af því þann hagnað sem ríkið fær.

Ríkið nýtur góðs af ýmsu sem ekki kæmi einkaaðilum til góða. Skatttekjur eru verulegar af kvikmyndagerðinni, enda eru laun ætíð langhæsti kostnaðarliðurinn. Erlendur gjaldeyrir kemur inn í landið bæði þegar erlendir styrkir eru greiddir, svo og söluágóði af dreifingu erlendis. Afleidd áhrif þessarar starfsemi fara vaxandi, því að ný tækni gerir kleyft að fullvinna myndirnar hérlendis. Alla þjónustu þarf vitaskuld að greiða, og af henni fást enn meiri skatttekjur.

Kvikmyndamiðstöð starfar náið með einkafyrirtækjum, sem flest mætti vafalaust kalla því vinsæla nafni sprotafyrirtæki. Miðstöðin fjárfestir í íslenskum myndum fyrir hönd ríkisins. Þetta eru ekki styrkir í þess orðs eiginlegu merkingu, heldur fjárfesting í samstarfsverkefnum milli ríkisins og einkafyrirtækja. Margir vilja að ríkið fjármagni orkuver í von að hljóta af þeim arð í framtíðinni. Eitthvað svipað gerist í þeim hugarorkuiðnaði sem kallast kvikmyndagerð, nema hvað þar tel ég að áhættan sé öllu minni og ágóðinn skjótfengnari.

Og sé nú fólki sama um íslenskt mál og menningu og allt það, skal á það bent að íslenskar kvikmyndir hafa reynst öflug kynning á landi og þjóð. Þær hafa dregið að ferðamenn, ennfremur erlend kvikmyndafyrirtæki sem verja háum upphæðum við tökur á Íslandi. Sú starfsemi byggist á því að hér séu fyrirtæki og mannskapur sem geti veitt þá þjónustu sem þarf. Clint Eastwood gat leitað til toppfólks þegar hann tók mynd sína hér um árið. Það skapaði gjaldeyristekjur og skatttekjur.

Vinsælt er að tala um menningartengda ferðaþjónustu. Ætli þetta geti þá ekki kallast ferðatengd menningarþjónusta? Íslenskar kvikmyndir auglýsa landið án þess að vera auglýsingar. Í því felst besta kynningin – og sú ódýrasta, enda innifalin í upphaflega framlaginu frá Kvikmyndamiðstöð.

Svona má reyndar fjalla um fleiri þætti menningarinnar en kvikmyndirnar. Svipuð niðurstaða fæst í bókinni um hagræn áhrif tónlistarinnar, sem kom út fyrir nokkrum árum. Á hinn bóginn eru listamenn þekktir fyrir að leggja ekki alltaf hægrænan mælikvarða á störf sín, og sumir þeirra verða fyrst raunveruleg hagræn stærð við dauða sinn. Hvað ætli ævistarf Kjarvals verði metið hátt á markaðsvirði ársins 2007?

Annars er ekki hollt að hugsa bara hagrænt. Þeir sem helst eiga sök á hruninu virðast hafa hugsað hagrænt í öllu, meira að segja þegar þeir völdu listamenn til að koma fram í afmælunum sínum. Og hvernig fór?

 

Greinin birtist í Fréttablaðinu í nóvember 2009

 

Íslensk myndlist sem fjárfestingarkostur

Útvarpsviðtal (með mynda glærusýningu) við Jóhann Ágúst Hansen, listaverkasala, þar sem hann ræðir við Síðdegisútvarpið á RÚV, 10. nóvember 2009. Umræðuefnið er lokaritgerð í viðskiptafræðum sem hann var að ljúka við frá Háskólanum á Bifröst, sem fjallaði um hvort íslensk myndlist væri góður fjárfestingarkostur fyrir fjársterka aðila.

Ályktun um Tjarnarbíó

Stjórn BÍL hefur fylgst með endurbyggingu Tjarnarbíós, sem nú er að mestu lokið. Hér fylgir ályktun um þá framkvæmd:

Á stjórnarfundi Bandalags íslenskra listamanna, sem haldinn var þann 23. október 2009, var samþykkt svohljóðandi ályktun:

Stjórn BÍL telur það sérstakt fagnaðarefni að nú skuli sjá fyrir endann á endurbyggingu Tjarnarbíós.  Þarna mun vaxtarsprotinn í íslensku leikhúslífi eiga helsta aðsetur sitt, ennfremur verður þarna aðstaða fyrir sýningu vandaðra kvikmynda. Mikilvægt er að samningar takist við Sjálfstæðu leikhúsin um reksturinn og að þeim verði gert kleyft að standa að honum með glæsibrag.

 

Ályktun handa fjárlaganefnd

Mjög hefur verið rætt í listageiranum um gríðarlegt misræmi milli stofnana og listgreina, þegar kemur að niðurskurði í ríkisútgjöldum. Stjórn BÍL sá ástæðu til að álykta um þetta:

Á stjórnarfundi Bandalags íslenskra listamanna, sem haldinn var þann 23. október 2009, var samþykkt svohljóðandi ályktun:

Bandalag íslenskra listamanna skilur nauðsyn þess að draga þurfi úr ríkisútgjöldum á erfiðum tímum, en í þeim niðurskurðaráformum, sem nú liggja fyrir í lista- og menningarmálum, er illskiljanlegt misræmi. Það sem stjórn BÍL vill helst benda á er þetta:

  • Kvikmyndasjóður, skorinn niður um 200 milljónir, 33,6%
  • Starfsemi atvinnuleikhópa, skorin niður um 10,7 milljónir
  • Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar, skorin niður um 3,6 milljónir, 20%
  • Safnliður 02-982-1.90, sem er að stórum hluta ætlaður í ýmsar lista- og menningarhátíðir, er skorinn niður um 47.2 milljónir

Til að vinna gegn tilviljanakenndri úthlutun fjármuna af safnliðum fjárlaga til lista- og menningarstarfsemi leggur stjórn BÍL til að efldir verði sjóðir á borð við Safnasjóð, Húsafriðunarsjóð, Tónlistarsjóð, Bókmenntasjóð, Barnamenningarsjóð, Fornleifasjóð, Starfsemi atvinnuleikhópa og Kvikmyndasjóð.

Í sama tilgangi er mikilvægt að standa vörð um menningarsamninga við sveitarfélög á landsbyggðinni.

Stjórn BÍL hvetur fjárlaganefnd til að tryggja að fjöldi mánaðarlauna, sem lofað var í nýjum lögum um starfslaun listamanna, haldi sér.

 

Irma Gunnarsdóttir heldur fyrirlestur um Litróf listanna

Irma Gunnarsdóttir hefur verið verkefnastjóri fyrir Litróf listanna, sem er átak BÍL til að kynna listir í skólum.

Nú hefur Irma verið fengin til að flytja fyrirlestur um verkefnið á málþingi í Háskóla Íslands.

Yfirskrift málþingsins er Föruneyti barnsins – velferð og veruleiki.

Irma verður í málstofu undir Nám og listir og kynnir þar Litrófið milli kl. 16 – 17, fimmtudaginn 29. október.

Alls eru yfir 100 erindi flutt á þessu málþingi, svo að mjög margt er í boði.

Skráning á málþingið er á vef Háskóla Íslands.

Málþingið og auglýsing um dagskrá er að finna á www.hi.is

Litróf listanna – lokaskýrsla 09

 

Þjóðfundur. Eitthvað fyrir listamenn?

Hópur fólks er að undirbúa “þjóðfund”. Aðildarfélögum Bandalags íslenskra listamanna verður boðið að senda fulltrúa á fundinn, sem haldinn verður 14. nóvember næstkomandi. Hér fylgir skjal sem lýsir tilgangi og aðferðum fundarins.

 

Þjóðfundur um nýjan sáttmála 

 

Undanfarið hefur hópur fólks komið saman og unnið að

undirbúningi að 1.500 manna fundi – Þjóðfundi – sem ætlað er að

marka tímamót í átaki þjóðarinnar til uppbyggingar og sóknar sem

byggist á sameiginlegum grunngildum hennar. Hópurinn kallar sig

Mauraþúfuna (sjá sérstakt skjal), og er fólk sem kemur hvert úr sinni

áttinni, er tengt víðtæku neti grasrótarsamtaka, stjórnmála og

atvinnulífs og hefur einnig þekkingu og reynslu af framkvæmd

viðburðar af því tagi sem um ræðir.

Þjóðfundurinn er samkoma Íslendinga. Meginþorri þátttakenda (um

1000 manns) verður valinn með tölfræðilegu úrtaki þannig tryggt sé

að fundinn sæki þverskurður af þjóðinni. Jafnframt verður boðið til

fundarins hópi fulltrúa helstu samtaka og stofnana samfélagsins (um

500) sem munu skipta meginmáli þegar kemur að nauðsynlegum

aðgerðum og eftirfylgni í samræmi við niðurstöðu fundarins.

Umrædd samtök og stofnanir mynda þannig hið eiginlega bakland

fundarins.

Á fundinum verða ekki ræðuhöld, heldur umræður sem allir

fundarmenn (1500) taka þátt í. Form umræðurnar miðar að því að

virkja samanlagða visku og innsæi fjöldans. Verkefnið er að marka

nýja sýn sem samstaða er um að verði grundvöllur framsækinnar og

heilbrigðrar endurreisnar. Með grundvallar lífsgildi sín að leiðarljósi

getur þjóðin mætt framtíðinni og hlúð að dýrmætu jafnvægi í

samspili lands og þjóðar.

Þjóðfundur markar upphaf nýrrar aðferðafræði og grunnviðhorfa

sem eru nauðsynleg á þeim straumhvörfum í þróun samfélagsins

sem nú eru að verða. Eftir því sem best er vitað verður þetta fyrsti

fundurinn af þessu tagi sem fæst sérstaklega við heildarstefnumótun

þjóðríkis. Hann mun því án efa vekja athygli utan landsteinanna.

Forsenda fyrir Þjóðfundinum er að hann skili af sér afurðum sem

nýtast á áþreifanlegan hátt. Í kjölfar Þjóðfundar verður því skipulagt

52 vikna endurreisnarferli, þar sem í hverri viku munu birtast

sýnilegar aðgerðir sem byggja á niðurstöðum fundarins.

Meginmarkmið Þjóðfundar – fyrir utan stefnumörkun,

aðgerðaáætlun og aðgerðirnar í kjölfarið – er að auka landsmönnum

bjartsýni og von, og blása fólki í brjóst atorku og framkvæmdavilja.

Greinargerð

Markmið Þjóðfundar er ma. að benda á að það er þjóðin sjálf sem er

ábyrg fyrir því að finna leiðir út úr núverandi ástandi og að það er

einungis á hennar færi að gera það á sínum eigin forsendum.

Umræðum á fundinum ætlað er að leiða til fjölþættrar niðurstöðu

sem kallar á aðgerðir. Mikilvægt er að allt þetta gerist þvert á

flokkadrætti, hagsmunapot og hverskonar sérhagsmuna- eða

hugmyndafræðihópa. Lögð verður áhersla á samstarf og samlegð

hugmynda út frá sterkum sameiginlegum lífsgildum, framtíðarsýn

og langtíma markmiðum.

Fundurinn er alfarið samræðuferli en ekki hefðbundinn framsögu-

umræðufundur í ætt við pólitíska fundi eða þá borgarafundi sem

haldnir hafa verið á undanförnum mánuðum. Þátttakendum verður

skipt niður í hópa sem starfa saman allan fundartímann.

Umræðustjórar verða valdir og þjálfaðir fyrir fundinn til þess að

tryggja samræmi í aðferðafræði og árangursríkar umræður með því

að öll sjónarmið fái að njóta sín. Mikilvægt er að taka fram að

aðferðir sem nota á á fundinum eru ekki uppfundnar fyrir hann,

heldur hefur þessi aðferðafræði verið þrautreynd erlendis á liðnum

árum.

Í hefðbundinni umræðu þar sem tekist er á um mismunandi

hagsmuni, hugmyndafræði, lífsskoðanir eða völd er í besta falli

gengið út frá því að æskileg niðurstaða byggist á einskonar „win-

win“ útkomu, þ.e. að þátttakendur fái báðir/allir eitthvað fyrir sinn

snúð út úr umræðunni í formi gæða, viðurkenningar á sjónarmiðum

o.s.frv. Þannig verða þátttakendur í umræðunni einskonar

sigurvegarar. Ný hugsun (win-win-win) snýst hins vegar um að taka

tillit til þriðja sigurvegarans sem ekki er beinn þátttakandi, heldur

samfélagið í heild.

Til þess að ná þeim árangri sem hefur verið lýst þarf að hefja

umræðuna á að ræða þau grunngildi sem þátttakendur telja

mikilvægasta samnefnara samstöðu og uppbyggjandi lausna. Þessi

gildi eru í raun þau grundvallarsjónarmið sem eru inngróin

heilbrigðu mannlegu samfélagi og allir geta sameinast um. Með þessi

grunngildi að leiðarljósi er auðveldara að finna þann veg sem skilar

bestum árangri.

Reynslan af svona atburðum sýnir að sú nýja hugsun, sem fundurinn

kallar fram, tvinnar saman þræði úr ólíkum áttum (vinstri – hægri,

félagshyggju – markaðshyggju, þjóðernishyggju – alþjóðahyggju

o.s.frv.) án fyrirfram hlutdrægni eða fordóma og spinnur lausnir sem

falla að ástandinu í hverju tilviki.

Áhersla er lögð á það HVAÐ sé rétt að gera frekar en HVER hefur

rétt fyrir sér, hver hafi nauðsynlega FÆRNI frekar en STÖÐU til að

framkvæma það sem gera þarf, og hvað sé EÐLILEGT frekar en

VIÐTEKIÐ eða VENJULEGT.

Viska fjöldans

Niðurstaða Þjóðfundar byggir á sameiginlegu innsæi og vitund

fjöldans. Þessi sameiginlega viska (collective intelligence) er eðli

málsins samkvæmt hulin hverjum einstaklingi í einrúmi. Eins og

áður segir, er fjöldi þátttakenda á Þjóðfundi allt að 1.500 manns, það

er að segja sá fjöldi sem nægilegur er til þess að ná marktæku úrtaki

þjóðarinnar og rúmar jafnframt nauðsynlega stoð- og hagsmunaaðila.

Sá fjöldi er samkvæmt reynslu mjög öflugur og jafnframt vel

viðráðanlegur.

Fundinum er ætlað að móta nýtt líkan sem mætir þeim kaflaskilum í

þróun samfélagsins sem hefur haft í för með sér flækjustig sem

hefðbundnar lausnir og hugsun ráða ekki við. Með þessu er hafið

lærdómsferli og þetta mun kalla fram áframhaldandi víðtæka

umræðu sem þróar niðurstöðurnar áfram. Til þessa er leikurinn

gerður.

Þjóðfundurinn er framtak þjóðarinnar sjálfrar og sameign hennar.

Gengið er út frá því að þeir sem hafa valist til ábyrgðar fyrir hönd

þjóðarinnar verði þátttakendur í umræðunni, taki mark á

niðurstöðum hennar og fylgi þeim eftir.

Dagskrá Þjóðfundar

Dagskrá fundarins verður í meginatriðum þessi:

Þátttakendur boðnir velkomnir og í stuttu máli kynnt efni fundarins,

fyrirkomulag og markmið.

Fyrri helmingur fundarins fjallar um þau meginatriði sem skapa

þann nýja grundvöll sem endurreisn á að byggjast á:

Grunngildi þjóðarinnar rædd og skilgreind. Leitast er við að

svara spurningunni: „Hvaða lífsgildi eiga að vera okkur

leiðarljós í þróun samfélagsins?“.

Hlutverk og markmið samfélagsins rædd og skilgreind. Hér er

fundin framtíðarsýn út frá spurningum einsog: „Til hvers

erum við hér?“ „Hvernig skilgreinum við heilbrigðt og gjöfult

samfélag?“

Framtíðarsýn verður síðan sett fram í samhengi við gildi og

hlutverk og rætt hvernig megi skilgreina eins konar

sameiginlegt „yfirmarkmið“ sem allir telja eftirsóknarvert og

geta sameinast um.

Síðari hluti fundarins fjallar síðan um meginstoðir eins og velferðar-

og menntakerfi, atvinnuskapandi umhverfi, regluverk o.fl. sem

mynda í sinni nýju mynd hinn nýja grunn og þau nýju

meginmarkmið sem tryggja eðlilega þróun og æskilegan árangur.

Afurð fundarins er einsog áður sagði framtíðarsýn byggð á skýrum

sameiginlegum grunngildum. Að auki eru skilgreindar áherslur,

markmið og verkefni sem nauðsynleg eru til þess að tryggja

skilvirkan farveg fyrir þær breytingar og aðgerðir sem ráðast þarf í.

Áhrif og eftirfylgni

Nauðsynlegt er

að stilla saman kraftinn og gerjunina sem er að finna um allt

samfélagið nú þegar.

að tryggja flæði milli fortíðar, nútíðar og framtíðar þannig að

eðlileg tenging sé milli þess sem var, þess nýja upphafs sem

nú er og framtíðarinnar.

að horfa til lengri tíma án þess að gleyma því að

skammtímasjónarmið eru mikilvæg til þess að fást við

yfirstandandi erfiðleika.

að byggja fyrir framtíðina með því að með stöðugum

lærdómi og leit að „langsóttum“ hugmyndum ekki síður en

nærtækum, ferskum lausnum.

að skapa öflugar tengingar milli meginstoða samfélagsins

svo sem stofnana, fyrirtækja, hagsmunahópa, stjórnmálaafla

og fagaðila, og sameina þannig krafta ólíkra aðila sem áður

hafa sumir hverjir átt í togstreitu sín á milli.

Síðast en ekki síst er mikilvægt að tryggja eftirfylgni og framkvæmd

ákvarðana, en þetta næst fram með því að þeir sem ákvörðunarvald

hafa á einstökum sviðum samfélagsins sameinist um að styðja

verkefnið og tryggja nauðsynlegum aðgerðum brautargengi; þarna er

átt við aðila einsog alþingi, ríkisstjórn, hagsmunasamtök og fleiri.

Órjúfanlegur hluti þjóðfundarverkefnisins er að skipuleggja

markvisst 52 vikna ferli þar sem í hverri viku verður lagður, með

sýnilegum hætti, steinn í hleðsluna. Að þessu 52 vikna verkefni

stendur sú marglita flóra einstaklinga og samtaka sem eiga þátt í

Þjóðfundinum og bera þannig áfram kyndilinn. Með vakningu af

þessu tagi er þess vænst að ráðandi öfl í samfélaginu komi til

skjalanna bæði með beinum stuðningi og með því að standa að

eðlilegri aðlögun lagaumhverfis og kerfislægra þátta sem örva frekar

jákvæða uppbyggingu. Meginatriðið verður samt ævinlega að sjálf

framkvæmd breytinganna verði á ábyrgð þjóðarinnar, allra þeirra

einstaklinga sem eru íslenska þjóðin.
Þjóðfundar-manifesto

Með Þjóðfundi mótum við okkur framtíðarsýn byggða á sameiginlegum

grunngildum þjóðarinnar.

Við …

skilgreinum megináherslur fyrir næstu framtíð.

sköpum með fundinum upplifun sem vekur sterka samkennd,

jákvæða spennu og von um betri tíma.

virkjum kraft til endurnýjunar og nýsköpunar.

tengjum ólík en samverkandi öfl samfélagsins.

endurheimtum traust alþjóðasamfélagsins með því að sýna í verki

að þjóðin horfist í augu við stöðu sína og taki sameiginlega á

málum af einurð og ábyrgð.

virkjum visku fjöldans með öflugum aðferðum fjölmennra funda af

þessu tagi

mörkum upphaf á formlegu fimmtiu og tveggja vikna ferli sem

varðar leið til nýrra tíma.

Viðskiptavæðing menningarlífsins og menningarvæðing viðskiptalífsins

Fréttatilkynning:

Viðskiptavæðing menningarlífsins og menningarvæðing viðskiptalífsins

Mánudaginn 12. október kl. 20 flytur Loftur Atli Eiríksson, MA í menningarstjórnun, fyrirlestur í Reykjavíkurakademíunni, Hringbraut 121 Reykjavík. Loftur Atli kallar fyrirlesturinn: Viðskiptavæðing menningarlífsins og menningarvæðing viðskiptalífsins: Áhrif stefnu íslenskra stórfyrirtækja í styrkveitingum til menningarmála á menningarstofnanir á árunum 2002 til 2008, og er hann byggður á samnefndu rannsóknarverkefni til meistaragráðu frá Háskólanum á Bifröst.

Loftur Atli segir hvatann að rannsókninni hafa verið áður óþekktan áhuga einkaaðila og stórfyrirtækja á að styrkja menningar- og listastarfsemi eins og hann birtist í fjölmiðlum á árunum 2002-2008. Tilgangurinn með rannsókninni var að varpa ljósi á hvernig, félagsleg, pólitísk og fjárhagsleg tengsl stórfyrirtækja og menningarstofnana þróuðust á árunum 2002 til 2008 og hvaða ávinning og áhrif samböndin höfðu á menningarstofnanir og stórfyrirtæki.

Í niðurstöðum rannsóknarinnar koma fram greinileg hugmyndafræðileg tengsl á milli aðkomu einkafjármagns að menningarstarfsemi í Bretlandi og Bandaríkjunum og þeirrar stefnu sem tekin var upp á Íslandi. Það markverðasta sem rannsóknin leiddi í ljós að mati höfundar er að hún sýnir með skýrum hætti áhrif þess að stjórnvöld hvöttu menningarstofnanir til að gegna hlutverki almannatengla fyrir stórfyrirtæki til að byggja upp velvild, virðingu og traust í þeirra garð. Þetta telur Loftur Atli vera eina forsendu þess hversu stórfyrirtækin og útrásarvíkingarnir náðu langt í félagsmótun sinni og hversu gagnrýnin í þeirra garð var hjáróma. Dæmi um hversu samsömun stórfyrirtækja við menningu þjóðarinnar var fullkomin var þegar hinn grandvari fyrrverandi forseti Íslands, Vigdís Finnbogadóttir lánaði heimili sitt og fatnað í auglýsingu fyrir Landsbankann, auk þess sem barnabarn hennar lék í auglýsingunni, og engum þótti ástæða til að gera við það athugasemdir.

„Það kom mér á óvart hversu vel ígrunduð markaðsstefna stórfyrirtækjanna er varðandi menningarstarfsemi og á hversu árangursríkan hátt þeim tókst að nýta hana sér til framdráttar í nafni svokallaðrar samfélagslegrar ábyrgðar. Þá vakti það undrun mína hvað sértekjur menningarstofnana vegna samstarfs þeirra við stórfyrirtæki eru í raun litlar miðað við umfjöllun um samstarfið í fjölmiðlum og það almannatengslastarf sem þær vinna fyrir stórfyrirtækin.,“ segir Loftur Atli. „Loks vekur það athygli að notkun stórfyrirtækja á virðingu og trausti rótgróinna menningarstofnana í opinberri eigu til félagsmótunar og ímyndaruppbyggingar tíðkast nánast gagnrýnislaust hérlendis. Vonast ég til að rannsókn þessi eigi eftir að eiga hlut í að gera sambönd menningarstofnana og stórfyrirtækja gagnsærri og vera innlegg í umræðu um hvernig þeim verður best fyrir komið í framtíðinni.“

 

Ritgerðina sem fyrirlesturinn byggir á má lesa á skemman.is. á slóðinni http://skemman.is/bitstream/1946/3629/1/loftur_lokautgafa_fixed.pdf

Aðgangur að fyrirlestrinum er ókeypis en að honum loknum mun Njörður Sigurjónsson, lektor við Háskólann á Bifröst, stýra umræðum.

 

Kvikmyndirnar skornar niður

Ágúst Guðmundsson:

 

Það kemur verulega á óvart hve hart er gengið að kvikmyndagerðinni í landinu í nýframkomnu fjárlagafrumvarpi. Niðurskurður þar er tæp 34%. Það mætti halda að kvikmyndagerðin hafi verið meira til óþurftar en aðrar starfsgreinar.

Til samanburðar má nefna að framlög til Sinfóníuhljómsveitarinnar lækka um 3,25%, til Listasafns Íslands um  2,25%, og nýendurráðinn Þjóðleikhússtjóri fær sérstakt hrós fyrir að vita hvernig bregðast eigi við 5,41% niðurskurði til sinnar stofnunar. Hins vegar verður að fyrirgefa íslensku kvikmyndafólki það að hafa ekki hugmynd um hvernig eigi að höndla þriðjungs niðurskurð.

Öll skiljum við að þörf er á aðhaldi og niðurskurði. Þessi stefnubreyting gagnvart kvikmyndaiðnaðinum er bara einum of brött og á eftir að hafa sérlega óheppileg áhrif. Íslenskar kvikmyndir draga fé að erlendis frá, framleiðendur fá aldrei meira en 50% af kostnaðinum frá því opinbera, hitt þarf að koma annars staðar frá. Erlendir sjóðir hafa veitt milljónatugum í innlenda kvikmyndagerð – og á því verður hlé komi ekkert framlag frá hinu opinbera. Erlenda framlagið kemur ekki nema fyrst sé lagt í verkefnin á heimaslóð. Menn skyldu gæta að því að hér er verið að slátra mjólkurkú, ekki geldri kvígu.

Niðurskurðurinn kemur ekki aðeins niður á bíómyndum og heimildamyndum, heldur líka leiknu sjónvarpsefni. Allir leiknir sjónvarpsþættir fá verulegt fjármagn úr Sjónvarpssjóði Kvikmyndamiðstöðvar. Án þess framlags telja sjónvarpsstöðvarnar sig ekki geta staðið að slíkri framleiðslu. Efni á borð við Fangavaktina og Hamarinn mun þá heyra til liðinni tíð.

Því skal svo haldið til haga að verðmætasköpunin í kvikmyndagerðinni er tvenns konar: í beinum tekjum og í menningarauði. Íslenskar kvikmyndir eru hið raunverulega þjóðarleikhús – myndirnar eru teknar upp um land allt og þær fara auðveldlega fyrir augu allra, hvar á landinu sem fólk býr. Þær hafna gjarnan í sjónvarpinu, þar sem þær hafa löngum verið helsta leikna innlenda efnið, einkum á stórhátíðum. Ennfremur eru þær fluttar til útlanda, sýndar í kvikmyndahúsum og í sjónvarpi víða um heim. Kunnugir telja að fátt selji Ísland betur en íslenskar kvikmyndir. Þær eru hin óbeina auglýsing sem gagnast betur en bein sölumennska. Á tímum niðurlægingar Íslands er meiri þörf á slíku en nokkru sinni fyrr.

Það er afar misráðið að setja þessa ákveðnu starfsstétt á ís um ófyrirséða framtíð – og vitaskuld í hreinni þversögn við samning ríkisins við kvikmyndageirann, sem gerir ráð fyrir árlegri aukningu á fjárfestingu ríkisins í kvikmyndagerðinni. Í krafti samningsins fóru sprotafyrirtæki á stúfana og fjárfestu m.a. í stafrænni tækni svo að nú má vinna hér mun fleiri þætti framleiðslunnar en á dögum filmunnar. Á erfiðum tímum má fyrirgefa hringl með prósentutölurnar, en öðru máli gildir um svo drastíska ráðagerð sem þessa, sem líkleg er til að kreista líftóruna úr þessum fyrirtækjum.

Enn hafa ekki heyrst röksemdirnar fyrir því að þessi eina stétt eigi að þola meiri niðurskurð en aðrar á landinu. Á meðan ástæður þess eru í móðu verður að gera þá kröfu að þessi málsmeðferð, sem líklega má rekja til vankunnáttu eða flumbrugangs, verði endurskoðuð svo að ekki verði búið verr að kvikmyndagerðinni en að sambærilegum starfsgreinum landsins.

 

Greinin birtist í Fréttablaðinu 8. október 2009

 

Page 30 of 38« First...1020...2829303132...Last »