Author Archives: vefstjóri BÍL

FLH ársskýrsla 2015

SKÝRSLA FLH – STARFSÁRIÐ 2015

Félag leikskálda og handritshöfunda er aðalhagsmunafélag höfunda leikins efnis á Íslandi. Skráðir félagar í árslok 2015 voru 104, þar af greiðandi 70.

Félagið stendur vörð um hagsmuni leikskálda og handritshöfunda einkum hvað viðkemur höfundarétti, samningamálum, kjörum og starfsumhverfi stéttarinnar. Félagið gerir heildarsamninga við leikhúsin í landinu og við kvikmyndaframleiðendur og hefur samskipti við stjórnvöld og stofnanir um hvaðeina sem viðkemur málefnum leikskálda og handritshöfunda. Sömuleiðis beitir félagið sér fyrir því að auka veg og hróður íslenskrar leikritunar, hér á landi sem og annars staðar og tekur þátt í margvíslegu starfi sem miðar að því að koma íslenskum leikverkum og leikskáldum á framfæri. FLH á í nánu samstarfi við systurfélög sín á norðurlöndunum og formaður situr í stjórn Norrænu leikskáldasamtakanna. FLH er aðili að Evrópsku handritshöfundasamtökunum, FSE, og tekur virkan þátt í starfi þeirra. FLH er einnig aðili að Sviðslistasambandi Íslands.

SKIPULAG
Í stjórn FLH sitja: Margrét Örnólfsdóttir formaður, Salka Guðmundsdóttir gjaldkeri, Ólafur Egill Egilsson ritar, Ármann Guðmundsson meðstjórnandi og Nanna Kristín Magnúsdóttir meðstjórnandi.

Stjórnin fundar að jafnaði einu sinni í mánuði, nema yfir hásumarið, en mun meiri samskipti eiga sér stað með tölvupósti, auk þess sem aðkallandi verkefni kalla stundum á aukafundi. Stjórn starfar öll í sjálfboðavinnu og reynir að skipta með sér verkum eins og kostur er, einnig er eftir föngum leitað til almennra félaga að taka að sér verkefni þegar við á. Félagið leigir skrifstofu- og fundaaðstöðu í FÍL húsinu, Lindargötu 6.

HELSTU VERKEFNI OG VIÐBURÐIR 2015:

Undirbúningur viðræðna við SÍK um heildarsamninga milli handritshöfunda og sjálfstæðra kvikmyndaframleiðenda.

Umsókn FLH um aðild að Kvikmyndaráði – Samskipti við Kvikmyndaráð og Mennta- og menningamálaráðuneyti.

Samstarf við LHÍ – leikritunarsamkeppni fyrir útskriftarhóp 2016.

Samstarf við Borgarleikhúsið og Listahátíð í Reykjavík vegna höfundasmiðju sem haldin verður í maí 2016.

Norrænt samstarfsverkefni, undirbúningur – nordicDRAMA platform þar sem fjögur íslensk leikskáld verða hluti af 16 manna hópi höfunda frá fjórum norðurlöndum. (ágúst 2016– júní 2017)

Nordic Drama Now, september 2015 – Kynning á nýrri norrænni leikritun á vegum norrænu sendiráðanna í London með leiklestrum. Okkar fulltrúi var Brynhildur Guðjónsdóttir með verk sitt Brák. Viðburðurinn var gríðarvel sóttur og heppnaður í alla staði og hefur þegar stóraukið áhuga og eftirspurn eftir íslenskum leikverkum. Á næstu mánuðum er von á hópi ungra breskra leikstjóra til að kynna sér íslenskt leikhús nánar og hitta höfunda.

Stockfish kvikmyndahátíð, FLH er einn þeirra aðila sem stendur á bak við Stockfish og á fulltrúa í stjórn hátíðarinnar. Í tengslum við hátíðina er staðið fyrir handritasmiðju MIDPOINT auk masterclass um handritsskrif.

Aðalfundur NDU í Svíþjóð, september 2015 – þrír stjórnarmenn FLH sóttu aðalfund Norrænu leikskáldasamtakanna í Stokkhólmi.

Aðalfundur FSE og Evrópsku handritshöfundaverðlaunin – Formaður sótti aðalfund Evrópsku handritshöfundasamtakanna í Brussel og var jafnframt viðstaddur afhendingu fyrstu Evrópsku handritshöfundaverðlauna FSE.

Ný heimasíða félagsins er í smíðum og kemst vonandi í gagnið á næstu vikum.

Önnur reglubundin störf: 

Samningamál – leikhússamningar, RÚV samningar og samningar vegna handritsskrifa fyrir sjónvarp og kvikmyndir.

Upplýsingagjöf og samskipti um hvaðeina sem viðkemur málefnum leikskálda og handritshöfunda.

Leiðbeiningar og aðstoð við félagsmenn.

Margrét Örnólfsdóttir, formaður

Skýrsla forseta 2015

Stjórn BÍL hélt 10 reglulega fundi á starfsárinu, auk þess sem haldnir voru nokkrir fundir um afmörkuð málefni.
Aðildarfélög BÍL eru fimmtán talsins, eitt félag bættist í hópinn árinu, Danshöfundafélag Íslands. Hér er listi yfir formenn félaganna ásamt nöfnum þeirra stjórnarmanna, sem komið hafa að starfi stjórnar BÍL á árinu:
Arkitektafélag Íslands; AÍ, – formaður: Aðalheiður Atladóttir
Danshöfundafélag Íslands; DHÍ – formaður: Katrín Gunnarsdóttir
Félag íslenskra leikara; FÍL, – formaður: Birna Hafstein
Félag íslenskra listdansara; FÍLD, – formaður: Ásgeir Helgi Magnússon /Arndís Benediktsdóttir (varamenn Tinna Grétarsdóttir og Katrín Ingvadóttir)
Félag íslenskra tónlistarmanna; FÍT, – formaður: Gunnar Guðbjörnsson /Hlín Pétursdóttir Behrens (varamenn Hallveig Rúnarsdóttir og Freyja Gunnlaugsdóttir)
Félag íslenskra hljómlistarmanna; FÍH, – formaður: Björn Th. Árnason
Félag kvikmyndagerðarmanna FK, – formaður: Hrafnhildur Gunnarsdóttir (varamaður Anna Þóra Steinsþórsdóttir)
Félag leikstjóra á Íslandi FLÍ, – formaður: Sara Martí Guðmundsdóttir (varamenn Agnar Jón Egilsson og Tryggvi Gunnarsson)
Rithöfundasamband Íslands RSÍ, – formaður: Kristín Helga Gunnarsdóttir  (varamenn Sigurlín Bjarney Gísladóttir og Gauti Kristmannsson)
Samband íslenskra myndlistarmanna; SÍM, – formaður: Jóna Hlíf Halldórsdóttir
Samtök kvikmyndaleikstjóra; SKL, – formaður: Friðrik Þór Friðriksson
Tónskáldafélag Íslands; TÍ, – formaður: Kjartan Ólafsson/Þórunn Gréta Sigurðardóttir (varamaður Páll Ragnar Pálsson)
Félag tónskálda og textahöfunda; FTT, – formaður: Jakob Frímann Magnússon (varamaður Bragi Valdimar Skúlason)
Félag leikmynda- og búningahöfunda; FLB, – formaður: Rebekka Ingimundardóttir (varamaður Þórunn María Jónsdóttir)
Félag leikskálda og handritshöfunda; – formaður: Margrét Örnólfsdóttir

Fulltrúar BÍL í nefndum og ráðum (jan 2016):
Menningar- og ferðamálaráð       Kolbrún Halldórsdóttir                 áheyrnarfulltrúi
Reykjavíkur                                     Jóna Hlíf Halldórsdóttir                 áheyrnarfulltrúi
Jakob Frímann Magnússon           varamaður
Birna Hafstein                                  varamaður

Fulltrúar í faghópi menningar- og ferðamálaráðs Reykjavíkur 2015:
Hörður Lárusson grafiskur hönnuður (Hönnunarmiðst), formaður
Jón Bergmann Kjartans Ransu myndlistarmaður
Magnea J. Matthíasdóttir rithöfundur og þýðandi
Bragi Valdimar Skúlason tónlistarmaður
Þóra Karítas Árnadóttir leikari

Kvikmyndaráð                                Kristín Jóhannesdóttir    febrúar 2013 – febrúar 2016
Bergsteinn Björgúlfsson                varamaður

Stjórn Barnamenningarsjóðs       Gunnar Gunnsteinsson   15.10.2013 – 14.10.2015                                                                             Kristín Mjöll Jakobsdóttir             varamaður
(skv. fjárlögum 2016 hefur Barnamenningarsjóður  enga fjárveitingu og hefur því að líkindum verið lagður niður þó ekki hafi borist um það formleg tilkynning)

Fulltrúaráð Listahátíðar               Kolbrún Halldórsdóttir

Stjórn listamannalauna                 Margrét Bóasdóttir          10.10.2012 til 01.10.2015
Randver Þorláksson        varamaður
Hlynur Helgason              01.10.2015 til 10.10.2018
Hlín Gunnarsdóttir          varamaður

Stjórn Skaftfells                              Jóna Hlíf Halldórsdóttir
Kolbrún Halldórsdóttir  varamaður

Fagráð Íslandsstofu                        Kolbrún Halldórsdóttir
í listum og skapandi greinum

Menningarfánaverkefni                Karen María Jónsdóttir
Reykjavíkurborgar

List án landamæra                         Edda Björgvinsdóttir

Stjórn Gljúfrasteins                        Kolbrún Halldórsdóttir  23. apríl 2012 – 22. apríl 2016

Umsagnarnefnd v/heiðurslauna  Pétur Gunnarsson           17. des. 2012
                                                              (í fyrsta sinn kölluð saman í des 2015)

Höfundarréttarráð                         Kolbrún Halldórsdóttir  1. ágúst 2014 – 1. ágúst 2018

Sérfræðinganefnd KKN                 Margrét Jónasdóttir         Janúar 2014 – janúar 2017
(ferðastyrkjanefnd)

Starfshópur um                               Jón B. Kjartansson Ransu  Október 2014
málverkafalsanir                            Kolbrún Halldórsdóttir     varamaður

Starfshópur um ráðstefnuna         Kolbrún Halldórsdóttir
Hvernig metum við hið ómetanlega?

Starfshópur um Listahátíð            Kolbrún Halldórsdóttir    Desember 2015
í Reykjavík – framtíðarsýn

Forseti BÍL er fulltrúi mennta- og menningarmálaráðherra í stjórn Listaháskóla Íslands, formaður þar síðan 16. desember 2011. Forseti BÍL hefur gegnt starfi forseta ECA – European Council of Artists síðan í árslok 2011 og situr í norræna listamannaráðinu Nordisk Kunstnerråd. Fyrir hönd ECA tekur hún þátt í starfi European Creative Alliance um höfundarréttarmál listamanna og er fulltrúi Nordisk Kunstnerråd í stjórn Norrænu menningarmiðstöðvarinnar Circolo Scandinavo í Róm, varamaður stjórnar CS síðan á aðalfundi 2015. Önnur trúnaðarstörf forseta eru eftirfarandi: forseti er formaður stjórnar Leikminjasafns Íslands, kjörin af fulltrúaráði safnsins, hún er fulltrúi BÍL í úthlutunarnefnd Minningarsjóðs Guðjóns Samúelssonar.  Þá er hún gjaldkeri í stjórn Félags leikstjóra á Íslandi og starfaði í samninganefnd félagsins frá 2011 til hausts 2015.

Stjórn BÍL hefur skipt með sér verkum á árinu þannig að Margrét Örnólfsdóttir formaður Félags leikskálda og handritshöfunda hefur gegnt starfi ritara. Þá  varð sú breyting á að Gunnar Guðbjörnsson fyrrum formaður Félags íslenskra tónlistarmanna – FÍT lét af starfi gjaldkera og við starfinu tók Björn Th. Árnason formaður Félags íslenskra hljómlistamanna – FÍH. Það er hins vegar fjármálastjóri FÍH, Friðgeir Kristinsson sem nú annast bókhald BÍL og skil á uppgjöri til endurskoðanda Helgu Þorsteinsdóttur. Skoðunarmenn reikninga hafa verið Ragnheiður Tryggvadóttir og Sigurgeir Sigmundsson.

Stjórn BÍL hefur komið saman til reglulegra funda 10 sinnum á árinu, þar að auki hélt stjórnin tvo fundi með útvarpsstjóra Magnúsi Geir Þórðarsyni um málefni stofnunarinnar. Þá bauð stjórn nokkrum sinnum gestum til fundar við sig á reglulegum fundartíma, þannig kynntu Elfa Lilja Gísladóttir og Arnfríður Sólrún Valdimarsdóttir verkefnisstjórar úr mennta- og menningarmála-ráðuneyti stöðu verkefnisins „Menningarbakpokinn“ eða „List fyrir alla“. Einnig var haldinn sérstakur fundur með Margréti Bóasdóttur um málefni launasjóða listamanna og Fríðu Björk Ingvarsdóttur rektor Listaháskóla Íslands var boðið til fundar í desember til að ræða nýjar reglur um veitingu akademískra starfa við LHÍ.

Nýr samningur við Reykjavíkurborg
Samningur BÍL við Reykjavíkurborg, um ráðgjöf í málefnum menningar og lista í borginni, rann út í árslok 2015 og hafði stjórn BÍL lagt þunga áherslu á að fá framlagið hækkað þegar samningurinn yrði endurnýjaður. BÍL hefur notið stuðnings Reykjavíkurborgar síðan 2007 þegar fyrsti samningurinn var undirritaður, þá hljóðaði árlegt framlag borgarinnar upp á eina milljón króna. Það var svo lækkað í kr. 900.000.- eftir hrun og á síðasta samningstímabili var upphæðin 1.060.000.-  Krafa BÍL nú var að milljónin frá 2007 yrði uppreiknuð svo framlagið á nýju samningstímabili yrði sambærilegt og í upphafi, eða kr. 1.660.000.-  Borgaryfirvöld töldu sig ekki geta gengið að því og var niðurstaðan sú að næstu þrjú árin verður árlegt framlag Reykjavíkur til BÍL hið sama og verið hefur eða  kr. 1.060.000.-
Samningur BÍL við mennta- og menningarmálaráðuneytið var endurnýjaður 2014 og gildir hann út árið 2016. Greiðslur ríkisins skv. þeim samningi hafa hækkað lítillega, þær eru nú 3,5 milljónir á lokaári samningsins sem nú er gengið í garð.

Fjárlög 2016
Fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar fyrir fjárlagaárið 2016 var lagt fram í september og fjallaði stjórn BÍL um málið á nokkrum fundum. Í nóvember sendi stjórn BÍL fjárlaganefnd Alþingis umsögn sína, sem byggði á umsögnum einstakra aðildarfélaga. Megininntak umsagnar BÍL var eftirfarandi:

  • krafa um endurnýjað samkomulag um kvikmyndagerð og ósk um 355,3 m. kr. til viðbótar við það sem frv. áætlaði í Kvikmyndasjóð auk kröfu um hækkun Kvikmyndasjóðs í 2 milljarða á næstu fimm árum.
  • framlag til annarra verkefnatengdra sjóða verði sem hér segir:
  • Myndlistarsjóður                52 m. kr
  • Framlag til Sjálfstæðu leikhúsanna 107 m. kr
  • Tónlistarsjóður                81,1 m. kr
  • Barnamenningarsjóður       8 m. kr
  • Listskreytingasjóður            10 m. kr
  • safnliðurinn „Styrkir á sviði listgreina“ verði 64,6 m. kr
  • gerð verði ný þriggja ára áætlun um eflingu launasjóða listamanna og fjölgun mánaða
  • framtíð tónlistarskólanna verði tryggð með þeim hætti sem slíkt verður gert í fjárlögum
  • listdansnám á framhaldsstigi verði eflt og fjárframlag verði í samræmi við kröfur í námsskrá
  • Ríkisútvarpinu verði bættar þær 173,2 m kr, sem það missir, m.a. vegna lækkunar útvarpsgjalds
  • menningarsamningar landshlutanna verði uppfærðir og ætlað sama framlag og á fjárlagaárinu 2013, þ.e. samt. 270,4 m kr. og samningurinn við Akureyrarbæ verði skoðaður m.t.t. umfangs verkefna
  • málefni kynningarmiðstöðva listgreinanna verði skoðuð, mat lagt á fjárþörf þeirra, gerð áætlun um eflingu starfseminnar og stofnuð Kynningarmiðstöð sviðslista í samvinnu við SSÍ með 10 m kr framlagi
  • kynning á menningu, listum og skapandi greinum í sendiráðum Íslands fái 12 m. kr framlag
  • þá var ítrekuð ósk um að stjórn BÍL fengi áheyrn hjá fjárlaganefnd í tilefni af erindinnu, en þeirri beiðni var ekki sinnt, frekar en þrjú undangegnin ár og í þetta sinn rataði sú framkoma nefndarinnar í fjölmiðla og vakti nokkra athygli.

Niðurstaða fjárlaganna (sem samþykkt  voru fimm dögum fyrir jól) var nánast óbreytt frá frumvarpinu, svo umsögn BÍL og þrýstingur fagfélaga listafólks á stjórnvöld hafði lítið sem ekkert að segja. Eini verkefnatengdi sjóðurinn sem hækkaði eitthvað í meðförum þingsins var til sjálfstæðu leikhúsanna, sem hækkaði um 14 milljónir og svo varð 30 m.kr. hækkun á menningarsamningi við Akureyrarbæ. Annað breyttist ekki milli umræðna, en það sem var kannski mest lýsandi um viðhorf stjórnvalda til lista var sú ákvörðun fjárlaganefndar Alþingis að hækka framlög til allra háskóla í landinu nema Listaháskóla Íslands. Fjárlaganefnd hækkaði framlög til háskólanna milli annarrar og þriðju umræðu um 333 milljónir en eini háskólinn sem fékk ekki krónu var LHÍ. Sambærileg staða var uppi við afgreiðslu fjárlaga 2015, sem bendir til þess að önnur sjónarmið ráði för þegar stjórnvöld meta mikilvægi listmenntunar á háskólastigi en aðra háskólamenntun.

Umsagnir um þingmál
Fá stjórnarfrumvörp á málasviði lista hafa litið dagsins ljós á árinu. BÍL hafa borist beiðnir um umsagnir um þrjú þingmál á sviði höfundarréttar og er þar um að ræða þrjú af fimm málum sem ríkisstjórnin hefur boðað á því sviði. Þau mál sem komin eru fram eru frumvarp um einkaréttindi höfunda og samningskvaðir, frumvarp um innleiðingu tilskipunar um munaðarlaus verk og frumvarp um lengri verndartími hljóðrita. Enn bólar þó ekkert á því frumvarpi sem varðar stórfellda hagsmuni listamanna, þ.e. frumvarp til laga um eintakagerð til einkanota, en það fjallar um heimildir til að leggja gjöld á vörur í tolli, sem gera eigendum tiltekinna tækja kleift að fjölfalda eintök af höfundarvörðu efni. Höfundar og eigendur flutningsréttar hafa lengi þrýst á um slíkt frumvarp, en allt útlit er fyrir að mennta- og menningarmálaráðherra skorti stuðning við að málið sé lagt fram á þinginu, einnig mun hafa orðið töf á kostnaðarmati frumvarpsins.  Tvö stjórnarfrumvörp til hafa borist til umsagnar það sem af er þessu þingi, frumvarp um skatta og gjöld sem varðar m.a. ferða- og dvalarkostnað erlendra listamanna, að hann verði ekki talinn þeim til tekna og frumvarp til laga um styrki vegna sýninga á kvikmyndum á íslensku í kvikmyndahúsum hér á landi, mál er fjallar um svokallaða miðastyrki. Það síðastnefnda bíður enn umsagnar fagfélaga kvikmyndagerðarmanna og mun BÍL bregðast við beiðni um umsögn þegar ljóst er hver sjónarmið fagfélaga kvikmyndagerðarmanna verða um málið. Varðandi málin á málasviði höfundarréttar er rétt að taka fram hér að stjórn BÍL hefur ákveðið að halda sérstakt málþing um inntak þeirra í marsmánuði, þar sem fulltrúum stjórnmálaflokkanna verður boðin þátttaka. Undirbúningur fyrir það málþing verður m.a. fólginn í kynningu á frumvörpunum á aðalfundi BÍL.

Samráðsfundir BÍL og menningarmálaráðherra
Í samræmi við samkomulag BÍL og mennta- og menningarmálaráðuneytisins hitti stjórn BÍL mennta- og menningarmálaráðherra ásamt starfsfólki ráðuneytisins sem sinnir listum og menningu á árlegum samráðsfundi 10. apríl 2015. Fyrir fundinum lá dagskrá sem byggði á ýmsum efnisatriðum sóknaráætlunar BÍL, sem samþykkt var á aðalfundi BÍL í febrúar 2015 og kynnt á málþingi BÍL um sjálfstæðisbaráttu 21. aldarinnar sem haldið var í tengslum við aðalfundinn. Meðal þess sem BÍL hefur bent á í baráttunni fyrir aukinni áherslu stjórnvalda á listir og skapandi greinar er eftirfarandi yfirlýsing í stjórnarsáttmálanum frá 2013:

„Ríkisstjórnin leggur áherslu á að styðja við skapandi greinar og vill að á Íslandi verði listnám aðgengilegt og viðurkennt. Gerð verði úttekt á starfsumhverfi skapandi greina með það að markmiði að þær eflist og sæki fram.“ 

Afstaða ráðherra til tillögu BÍL að sóknaráætlun kom vel fram á fundinum og fer hér á eftir í endursögn sem unnin er upp úr fundargerð fundarins:
Ráðherra telur að Sóknaráætlun BÍL sé gott innlegg í umræðuna og sagði ýmsa þætti hennar falla vel að þeim áhersluatriðum sem ráðuneytið vinnur að. Hann sagði þó ekki uppi áform um eina heildarsóknaráætlun heldur að sótt yrði fram í áföngum; stefnt væri að auknum stuðningi við útflutning á tónlist og kvikmyndum, styrkara sjóðaumhverfi skapandi greina, komið á öflugri rammalöggjöf um listmenntun á öllum skólastigum og gert átak gegn ólöglegu niðurhali höfundarvarins efnis af netinu.
Til að ná fram þessum markmiðum væri unnið á nokkrum vígstöðvum, t.d. væri áformað að stofna starfshóp um tiltekin málefni tónlistarinnar, sem fá mun það hlutverk að:
-kortleggja sóknartækifæri íslenskrar tónlistar og tónlistarflytjenda innanlands sem utan
-kortleggja viðskipta- og stuðningskerfi íslenskrar tónlistar í dag og
-gera tillögu um hvaða innviði þurfi til að auka sóknartækifæri íslenskrar tónlistar.

Á vettvangi kvikmyndanna sé unnið að endurnýjun samkomulags um stefnumörkun fyrir íslenska kvikmyndagerð og kvikmyndamenningu. Þá sé í undirbúningi málþing um söfnun tölulegra upplýsinga um skapandi atvinnugreinar. Loks gerði ráðherra að umtalsefni þau þáttaskil sem urðu með samþykkt Alþingis á sérstakri menningarstefnu 2013. Þar eru fjórir meginþættir lagðir til grundvallar:
– sköpun og þátttaka í menningarlífinu
– gott aðgengi að listum og menningararfi
– samvinna stjórnvalda við þá fjölmörgu aðila sem starfa á sviði menningar og
– þátttaka barna og ungmenna í menningarlífinu.

Ráðherra lagði áherslu á aðgerðaáætlun um menningu barna og ungmenna 2014-2017 sem leit dagsins ljós í október 2014 og sagði framkvæmd hennar í burðarliðnum, m.a. með því að settur verði á laggirnar „menningarpoki“ að norrænni fyrirmynd, en honum yrði ætlað að standa að og halda utan um vandaða listviðburði í skólum um land allt og þakkaði ráðherrann BÍL sérstaklega fyrir frumkvæði og stuðning við þá vinnu.

Málflutningur BÍL á samráðsfundinum gekk út á óskir um að stjórnvöld tækju sóknaráætlun BÍL upp til að auðvelda framkvæmd öflugrar menningarstefnu. Mikilvægt væri að stjórnvöld nálguðust málefni skapandi greina með þverfaglegum hætti ekki síst í ljósi þess hversu tvístruð stjórnsýsla lista og skapandi greina er í stjórnkerfinu (sjá grein forseta í Frbl. 15.10.15). Nauðsynlegt væri að stjórnvöld gerðust bandamenn listamanna í baráttunni fyrir því að þeir fái greitt fyrir vinnu sína. Í því sambandi var vakin athygli á baráttu myndlistarmanna fyrir greiðslum til myndlistarmanna sem sýna í opinberum söfnum og sýningarsölum, en einnig minnt á mikilvægi þess að stjórnvöld greiði listafólki fyrir setu nefndum og starfshópum á vegum hins opinbera. BÍL fær iðulega óskir um að skipa fulltrúa í slíka hópa en venjulega er tekið fram í beiðninni að ekki sé greitt sérstaklega fyrir setu í viðkomandi nefnd/hópi. BÍL telur það vera lágmarkskröfu að þegar stjórnvöld óska eftir kunnáttufólki úr hópi listamanna til starfa, greiði ríkið sanngjarna þóknun fyrir þá vinnu. Annað kunni að eiga við um sérfræðinga sem þegar sinna föstum störfum innan kerfisins. [Þess má geta að ráðuneytið hefur nú viðurkennt þessa kröfu með því að það greiðir fyrir störf fulltrúa BÍL í starfshópi um málverkafalsanir).

Önnur áherslumál BÍL á fundinum voru höfundarréttarmál og krafan um að frumvarpið um breikkaðan gjaldstofn rétthafagjalds í tolli verði lagt fram á Alþingi og afgreitt í tengslum við hin þrjú frumvörpin sem fram eru komin, en það mikilvæga frumvarp hefur einungs verið kynnt á vef ráðuneytisins en ekki litið dagsins ljós á þinginu.  Þá leggur BÍL áherslu á nauðsyn þess að styrkja fjárhagsramma kynningarmiðstöðvanna, sem hafa með höndum kynningu á list og menningu erlendis og eins að ráðuneytið komi að stofnun Sviðslistamiðstöðvar, sem enn hefur ekki verið formlega komið á legg. Þá kom BÍL á framfæri gagnrýni á breytingar á menningarsamningum við landshlutasamtök sveitarfélaga, með því að færa þá undir almenna vaxtasamninga sé hætta á að áhersla á listir og menningu hverfi innan um almenna uppbyggingu í landshlutunum, auk þess sem óásættanlegt sé að málefni menningar og lista skuli með breytingunum hafa fallið undir málefnasvið landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra.

Ráðherra bryddaði upp á því nýmæli að boða fulltrúa Hagstofu Íslands til fundarins og einnig fulltrúa frá Rannís. Stjórn BÍL fagnaði því sérstaklega, enda má segja að þar með sé komið á beint talsamband BÍL við þessar mikilvægu stofnanir, fyrir milligöngu æðsta ráðamanns málaflokksins. Hitt verður þó að segjast að fulltrúi Hagstofunnar færði engar fréttir af áformum um frekari skráningu tölulegra gagna um listir og menningu, og var helst á honum að skilja að um slíkt yrði ekki að ræða nema með sérstöku samkomulagi milli ráðuneytisins og Hagstofnunnar.
Því er við þetta að bæta að á málþingi um tölfræði skapandi greina, sem ráðuneytið gekkst fyrir 11. nóvember sl. var nokkuð bjartara hljóð í fulltrúum Hagstofunnar og hefur stjórn BÍL uppi áform um að rækta það talsamband sem þar var komið á.

Fagleg úthlutun opinberra fjármuna til menningar og lista
Eitt þeirra baráttumála sem stjórn BÍL hefur tekist á við gegnum tíðina er fagleg úthlutun opinberra fjármuna til menningar og lista, er þess skemmst að minnast að efnt var til umræðu á Alþingi þar sem uppi var höfð sú skoðun að réttast væri að fela stjórnmálamönnum sem kjörnir eru til setu á Alþingi úthlutun úr launasjóðum listamanna. Til upprifjunar er rétt að birta hér niðurstöðu starfshóps um verkefnasjóði og kynningarmiðstöðvar frá 2013 þar sem lögð er áhersla á  að framlög ríkisins til verkefna á sviði menningarmála skuli fara í gegnum lögbundna sjóði með faglegum úthlutunarnefndum sem byggja úthlutun á vönduðu jafningjamati. Í stjórnum sjóða séu viðhafðir góðir stjórnunarhættir, regla um hæfilega fjarlægð virt og almennum hæfisreglum fylgt. Starfslaunasjóðir og verkefnasjóðir verði vel skilgreindir og endurspegli fjölbreytni og þróun menningarlífsins, m.a. er varðar samstarfsverkefni.  Í framhaldi af skýrslu hópsins var Rannís falin umsýsla með sjóðunum, sem hefur gefist vel og hefur BÍL fengið kynningar á framkvæmd mála hjá Rannís auk þess sem Rannís annast rekstur samkeppnissjóða, utanumhald um sjóði menningaráætlunar ESB og aðstoð við kynningu á alþjóðlegum sóknarfærum og samstarfsmöguleikum. Það er því mat stjórnar BÍL að opið samtal og góð tengsl við Rannís séu til þess fallin að auka vægi lista í akademísku rannsóknarumhverfi og styrkja um leið kröfuna um faglega úthlutun opinberra fjármuna í geiranum, sem byggi á hugmyndafræði um jafningjamat. Þessi sjónarmið eru hluti af stærri umræðu og rétt í þessu sambandi að minnast á nýlegar úthlutanir ríkisstjórnarinnar til einstakra list- og menningartengdra verkefna, þar sem forseti BÍL hefur þurft að svara fjölmiðlum um slík dæmi sem upp hafa komið. Það hefur verið stefna stjórnar BÍL, eins og hún hefur birst í starfsáætlunum undanfarinna ára, að réttast sé að stuðningi við listir sé beint gegnum verkefnatengda sjóði eða launasjóði, þar sem umsóknir eru faglega metnar og vegnar á sama eða sambærilegum skala. Á hitt hefur BÍL reyndar einnig lagt áherslu að fulltrúar, sem starfa við faglegt mat og gera tillögur til stjórnvalda eða sjóðsstjórna um úthlutanir, sitji ekki lengi samfellt í slíkum störfum þar sem slíkt kunni að draga úr fjölbreytni og víðsýni við útdeilingu fjármunanna. Það liggur því fyrir að BÍL skorast ekki undan umræðu um það kerfi sem komið hefur verið upp og hefur margsinnis rökstutt þau grundvalllaratriði sem lúta að fagmennsku við útdeilinguna.

Úthlutun úr launasjóðum og stofnun starfshóps
Það er ekki einasta að BÍL þurfi að vinna að auknum skilningi á faglegri úthlutun fjármuna til lista almennt, heldur er ekki síður mikilvægt að leitast við að skoða með hvaða hætti fagfélögin og listafólk kemur að slíkri útdeilingu. Þetta er ekki síst mikilvægt í ljósi þeirrar umræðu sem ævilega kemur upp þegar tilkynnt er um úthlutun úr launasjóðum listamanna og virðist sú umræða fara harðnandi ef marka má storminn í kringum nýafstaðna úthlutun úr launasjóðunum. BÍL brást við því ölduróti, að frumkvæði og áeggjan Rithöfundasambands Íslands – RSÍ og Tónskáldafélags Íslands – TÍ, með því að stofna starfshóp þriggja óháðra sérfræðinga í málefnum launasjóðanna og fól hópnum að skoða hvort eitthvað í verklagi úthlutunarnefnda listmannalauna sé með þeim hætti að betur megi fara, því stjórn BÍL lítur sannarlega ekki þannig á að kerfið sem nú er notað sé gallalaust og vill leitast við að bæta það þegar og ef þess gerist þörf. Sérfræðingarnir sem völdust til starfans voru Margrét Bóasdóttir fyrrum fulltrúi BÍL í stjórn listamannalauna, Birna Þórðardóttir fyrrum formaður stjórnar listamannalauna og Rúnar Helgi Vignisson dósent í ritlist við HÍ. Hópurinn hefur nú ritað bréf til stjórna allra fagfélaga listamanna sem hafa með skipan fulltrúa í úthlutunarnefndir launasjóðanna að gera og mun skila BÍL greinargerð um störf sín að skoðun lokinni. Mikilvægt er að undirstrika að hópnum var ekki falið að endurskoða launasjóðakerfið í heild sinni, heldur einungis framkvæmd þess hluta sem snýr að fagfélögunum. Hitt má þó einnig fljóta hér með að stjórn BÍL hefur árum saman hvatt stjórnvöld til að gera breytingar á lagaramma listamannalauna, t.d. sé nauðsynlegt að lögfesta ákvæði um endurnýjaða áætlun til tiltekins tíma til að hnika upp fjölda mánaðalauna í sjóðunum, til samræmis við stöðuga fjölgun í hópi starfandi listamanna, auk þess sem BÍL hefur fylgst með umræðu fagfélaga í sviðslistum þar sem krafist er endurnýjunar á stuðningi við sviðssetningar þar sem þær falli illa að núverandi kerfi launasjóðanna.  Hér er rétt að undirstrika það sjónarmið BÍL að allar breytingar sem gerðar kunna að vera á lögum um listamannalaun þurfi að eiga sér stað að undangengnu öflugu samráði stjórnvalda og BÍL – heildarsamtaka listafólks.

Samstarf BÍL og borgaryfirvalda
Framar í skýrslu þessari er getið um endurnýjun þjónustusamnings BÍL og borgaryfirvalda um samvinnu á sviði menningarmála og ákvörðun borgaryfirvalda um óbreytt framlag til BÍL fyrir þá þjónustu sem veitt er. Skv. samkomulaginu er haldinn samráðsfundur þessara aðila ár hvert og var hann haldinn í Höfða 23. nóvember 2015. Hér skal nú stiklað á helstu atriðum sem til umfjöllunar voru á fundinum:

Samstarf við MOFR um styrkjaúthlutun; það er mat BÍL að vel hafi tekist að þróa þetta samstarf. Nýlega var orðið við óskum BÍL um að hverfa frá „15 nafna listanum“ svokallaða yfir í það fela BÍL að tilnefna fjóra fulltrúa í hópinn (fimmti fulltrúinn er skipaður skv tilnefningu Hönnunarmiðstöðvar).  BÍL hefur gert athugasemdir við fyrirkomulag „skyndistyrkja“ sem úthlutað hefur verið fjórum sinnum af ráðinu sjálfu, en að mati BÍL væri skynsamlegra að auglýsa eftir umsóknum um stuðning við list- og menningartengd verkefni tvisvar á ári, í upphafi árs og svo að vori og fela faghópnum að gera tillögur um allar úthlutanir ráðsins. Raunar hefur niðurskurður útgjalda hjá borginni 2016 orðið til þess að engum skyndistyrkjum verður úthlutað á árinu og lækkar „styrkjapotturinn“ að auki um 12 milljónir króna frá síðasta ári.
(því má skjóta inn hér að úthlutun menningarstyrkja borgarinnar fyrir 2016 fór fram 18. janúar sl. Alls barst 201 umsókn þar sem sótt var  um samtals 450 m.kr. Veitt var vilyrði fyrir 102 styrkjum sem námu samtals þeim 86  m. kr. sem lausar voru nú til úthlutunar. Fyrir voru  á langtímasamningum 10 hátíðir og 4 listhópar með samtals 41.8 m.kr. Heildarupphæð styrkveitinga Reykjavíkurborgar 2016 er því tæpar 128 milljónir króna.)
Borgarhátíðasjóður; tengsl lista, menningar og ferðaþjónustu; BÍL fagnaði því þegar settur var á laggirnar Borgarhátíðarsjóður og hefur ekki gert athugasemdir við fjölgun í faghópnum sem fjallar um umsóknir í sjóðinn (en  bæði ferðaþjónustan og Höfuðborgarstofa koma nú að þessum hluta styrkveitinganna), engu að síður telur BÍL mikilvægt að sjónarmið listafólks verði áfram ráðandi við val á hátíðum sem njóta stuðnings borgarinnar þó ferðaþjónustan hafi vissulega einnig hagsmuna að gæta. Það er mat stjórnar BÍL að efla þurfi samtalið milli ferðaþjónustunnar og skapandi greina um hlut einstakra hátíða í borginni en ekki síður um list- og menningartengt starf almennt. Reynt hefur verið að þróa slíkt samtal undir hatti Íslandsstofu en það hefði mátt ganga betur og skila meiru. Þá hefur BÍL gert athugasemdir við stefnumótun í málefnum ferðaþjónustunnar sem unnin hefur verið að á vettvangi ríkisins, en þó BÍL hafi boðist að sitja einstaka fundi um þá stefnumótun hafa sjónarmið listanna ekki skilað sér inn í þann „vegvísi“ sem kynntur var nýverið. BÍL hefur því hvatt  borgaryfirvöld til leita leiða til að auka aðkomu okkar sem störfum innan listanna, að nauðsynlegri samræmingu opinberrar ferðamálastefnu.
Sjálfstætt starfandi listamenn; Í menningarstefnu Reykjavíkur er lögð áhersla á að hugað sé að langtímasamningum við samstarfsaðila og að nýjar listgreinar fái aukið  vægi, með það að markmiði að efla fagmennsku og fjölbreytni í listalífinu. BÍL hefur lagt áherslu  á mikilvægi þeirrar menningarstarfsemi sem borin er uppi af sjálfstætt starfandi listamönnum í Reykjavík og fer fram utan menningarstofnana. Því hefur BÍL fagnað nýlegum úrbótum sem gerðar hafa verið á aðstöðu sviðslistahópa í Tjarnarbíói og ítrekað nauðsyn þess skoða málefni Dansverkstæðis við Skúlagötu með tilliti til þessara sjónarmiða og í samræmi við menningarstefnu borgarinnar. Þá hefur BÍL varað við því að borgaryfirvöld stefni starfsaðstöðu fjölda myndlistarmanna í hættu með því að selja Korpúlfsstaði. Þá hefur BÍL hvatt til þess að skoðaður verði samningstími þeirra stórviðburða sem sprottnir eru úr grasrótarstarfi listafólks og lifa vart af ef samningar þar um eru einungis gerðir frá ári til árs. Ákjósanlegt væri ef sumir samningar af því tagi yrðu lengdir í fimm ár.
Átakið „Borgum myndlistarmönnum“; Í fyrsta kafla menningarstefnu Reykjavíkurborgar er fjallað um auðlindina sem menningin er og hvernig hún er undirstaða framtíðarinnar. Þar er getið um forystuhlutverk Reykjavíkur sem höfuðborgar í málefnum lista og menningar auk þess sem því er lýst að skapandi greinar séu hluti af grunnþáttum efnahags og atvinnulífs borgarinnar. Undir þriðja markmiði gildandi aðgerðaáætlunar menningarstefnunnar er fjallað um mótun verklagsreglna fyrir menningarstofnanir borgarinnar og undirstrikuð sú stefna borgaryfirvalda að réttur listamanna til launa fyrir vinnuframlag sitt verði virtur og höfundaréttur þeirra hafður í hávegum. Stjórn BÍL bendir borgaryfirvöldum í því sambandi á átak myndlistarmanna fyrir því að myndlistarmenn, sem fengnir eru til að sýna í opinberum söfnum, fái fyrir það sanngjarnar greiðslur á grundvelli samnings, sem um þessar mundir er verið að kynna fyrir stjórnvöldum, bæði ríkis og borgar. Það er auðitað von BÍL að borgaryfirvöld taki forystuhlutverk sitt alvarlega hvað þetta varðar og leggi átakinu lið í verki.
Skólabókasöfnin; BÍL lítur það alvarlegum augum hversu mjög hefur dregið úr krafti skólabókasafnanna á undanförnum árum, en nú er svo komið að innkaup þessara deyjandi safna eru nánast engin orðin, auk þess sem störf bókasafnskennara hafa víðast hvar verið skorin niður að einhverju eða öllu leyti.  BÍL hvetur því borgaryfirvöld til að tryggja líf skólabókasafnanna svo þau geti sinn sínu mikilvæga hlutverki t.d. í þjóðarátaki í læsi sem ætti alltaf að vera í gangi svo hægt sé að ala upp fólk sem getur tjáð sig í framtíðinni, lesið og skapað.
Gröndalshús; BÍL hefur fylgst með framvindu starfsins á vettvangi Reykjavíkur Bókmenntaborgar UNESCO og hefur í þeim efnum lagt til að í Gröndalshúsi verði m.a. útbúið skáldaskjól. Það er von BÍL að á því máli finnist einhver rekstrarflötur svo tryggt verði að húsið þjóni þeim listum og fræðum, sem Benedikt Gröndal sinnti á sínum ferli, en hverfi ekki í einkaeigu og túristaleigu.
Menningarstefna í mannvirkjagerð; BÍL þreytist ekki á að minna stjórnvöld á menningarstefnu í mannvirkjagerð, sem unnin var á vettvangi mennta- og menningarmálaráðuneytis og gefin út 2007. Stefnunni er ætlað að vera fyrirmynd og tryggja gæði og vandvirkni ásamt því að stuðla að uppfræðslu og vitundarvakningu um þau verðmæti sem liggja í góðri byggingarlist. Arkitektafélagið – AÍ hefur átt í ágætu samstarfi við Reykjavíkurborg varðandi samkeppnir um manngert umhverfi, en alltaf má þó gera betur í þeim efnum, eins og stefnt er að í menningarstefnu Reykjavíkurborgar.
Efnahagsleg áhrif skapandi atvinnugreina; Talsverð vinna hefur verið lögð í að kortleggja efnahagsleg áhrif skapandi atvinnugreina og ljóst að þau áhrif eru mun meiri en almennt hefur verið viðurkennt. Á nýafstöðnu málþingi mennta- og menningarmálaráðuneytis, þar sem borgin kom að með veglegum hætti, kom fram að ætla mætti að um 14.000 störf séu til staðar í listum og skapandi atvinnugreinum eða 8% starfa á atvinnumarkaði. BÍL reiðir sig á öflugt liðsinni borgaryfirvalda í þeirri vinnu sem framundan er við að bæta skráningu tölulegra upplýsinga um listir og skapandi greinar, auk þess sem BÍL mun leita eftir virku samstarfi við þetta mikilvæga hagsmunamál við Hagstofu Íslands.
Listmenntun – átak til úrbóta; BÍL telur lítið sem ekkert hafa áunnist á síðasta ári varðandi listmenntun barna í borginni, og á það jafnt við um samstarf listamanna og skólafólks innan grunnskólans og sjálfstætt starfandi listaskóla í borginni. Ástæðurnar eru margþættar og ekki allar á valdi borgaryfirvalda, en það er mat stjórnar BÍL að tvö lykilsvið borgarinnar þurfi að sameinast við lausn þessara mála, þ.e. mennta- og frístundasvið og menningar- og ferðamálasvið. Stjórn BÍL lýsir sig reiðubúna til þátttöku í vinnu um málefni tengd listmenntun barna og ungmenna í skólum borgarinnar.
Listuppeldi barna og ungmenna – menningarpoki; BÍL hefur hvatt til þverfaglegs samstarfs ríkis og sveitarfélaga, þar sem Reykjavík hefði forystuhlutverk, varðandi innleiðingu „menningarpoka“ sem fjallað er um í menningarstefnu borgarinnar. BÍL hefur hvað eftir annað átt fundi og samtöl við skóla- og frístundaráð og starfsmenn sviðsins um þau áfrom, en  erfitt hefur reynst að þoka þeim málum áfram. BÍL hefur þótt ganga hægt að fá fram vilja ríkisins til slíks samstarfs þrátt fyrir að á þeim vettvangi hafi verið unnið nokkkuð starf við mótun slíks verkefnis. Innan mennta- og menningarmálaráðuneytisins er nú unnið að einhvers konar útfærslu þeirra hugmynda og í fjárlagafrumvarpi 2016 er gert ráð fyrir 18 milljóna króna framlagi til barnamenningar, sem er ríflega 14 milljóna króna hækkun frá því sem verið hefur. Það virðist hins vegar eiga að gera með því að leggja niður barnamenningarsjóð, sem er nokkuð  sem BÍL hefur gert athugasemdir við. Það er mat BÍL að mikilvægt sé að Reykjavíkurborg, sem stærsta sveitarfélagið, taki þátt í þessari vinnu, en þess sjást ekki merki að borgaryfirvöld eða Samband íslenskra sveitarfélaga hafi þar formlega aðkomu.
Tónlistarskólarnir; Í lok minnisblaðs BÍL til stjórnenda Reykjavíkur var fjalllað um málefni tónlistarskólanna og það undirstrikað að listafólk hafi vænst mikils af samkomulagi ríkis og sveitarfélaga um tónlistarmenntun, sem gert var í maí 2011, en því miður hafa forsvarsmenn tónlistarskólanna þurft að standa í stappi við borgaryfirvöld allar götur síðan, vegna þess hvernig borgaryfirvöld túlka samkomulagið. Stjórn BÍL hefur hvað eftir annað fært þennan vanda í tal við borgarstjóra og borgaryfirvöld, án þess að nokkuð breytist. Þegar stjórn BÍL átti samtal sitt við borgarstjóra í Höfða var svo komið að rekstrarvandi skólanna var orðinn óyfirstíganlegur. Krafa stjórnar BÍL var og er sú að borgaryfirvöld tryggi skólum, sem kenna samkvæmt námsskrá, framlög í samræmi við samkomulagið 201 og að þau losi þannig um átthagafjötra tónlistarnema og standi straum af kennslukostnaði við miðnám í söng og allt tónlistarnám á framhaldsstigi, enda slíkt í samræmi við lög um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga nr. 87/1989.  Þá undirstrikaði stjórn BÍL það sjónarmið sitt að dansskólar innan borgarmarkanna, starfandi dansarar og danshöfundar hafi árum saman beðið úrlausnar í málefnum tónlistarskólanna enda muni sú niðurstaða sem þar næst að vonum styrkja stöðu reykvískra dansskóla sem kenna dans á grunn- og framhaldsstigi skv námsskrá. BÍL telur mikilvægt að halda þeirri hugsun til haga og hvetja borgaryfirvöld til að huga að málefnum dansskólanna í samhengi við niðurstöðu í málefnum tónlistarskólanna.

Heiðurslaun listamanna
27. maí 2015 boðaði BÍL til málþings um heiðurslaun listamanna sem Alþingi veitir árlega nokkrum hópi listamanna „sem hafa varið starfsævi sinni eða verulegum hluta hennar til liststarfa eða skarað fram úr við listsköpun sína eða störf þeirra að listum hafa skilað miklum árangri á Íslandi eða á alþóðavettvangi“ [orðalag laga um heiðurslaun]. Kveikjan að málþinginu var fengin frá meistaraprófsritgerð sem Guðni Tómasson listsagnfræðingur varði nýlega við Háskólann á Bifröst. Guðni var frummælandi á þinginu og kallaði erindi sitt Heiður þeim sem heiður ber – Heiðurslaun listamanna, Alþingi Íslendinga og virðingin sem við sýnum afburðafólki í listum á Íslandi. Gestir í pallborði ásamt Guðna voru Unnur Brá Konráðsdóttir, þingmaður og formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis, Pétur Gunnarsson, rithöfundur og formaður starfshóps BÍL um heiðurslaun 2010-2011, Mörður Árnason, íslenskufræðingur og fyrrv. alþingismaður. BÍL hefur oftsinnis fjallað um fyrirkomulag heiðurslauna Alþingis til listamanna og reynt að benda á aðrar leiðir við framkvæmdina en tíðkast hafa, þær leiðir hafa ekki hlotið hljómgrunn hjá ráðamönnum. Umræðurnar á málþinginu snerust nokkuð um lagasetningu Alþingis um heiðurslaun frá 2012 og nefndina sem lögin gera ráð fyrir að þingmenn hafi sér til ráðgjafar við val á listamönnum inn á heiðurslaunalista. Sú nefnd hafði þá ekki enn verið skipuð, en í kjölfar málþingsins ritaði stjórn BÍL erindi til forseta Alþingis og átaldi seinaganginn við skipan nefndarinnar. Þeim málarekstri lauk með því að nefndin var loks skipuð og kölluð saman í lok árs, rétt áður en afgreiðslu fjárlaga lauk. Ekki var að sjá á niðurstöðu Alþingis að starf nefndarinnar hafi haft nokkuð að segja, a.m.k. var engum listamanni bætt á heiðurslaunalista Alþingis þetta árið, eru þeir 22 talsins og upphæð fjárlagaliðarins er rétt tæpar 70 milljónir.

Listaháskóli Íslands – bakland og staða stundakennara
Nokkur undangengin ár hefur BÍL tekið þátt í stefnumótun fyrir Bakland LHÍ, sem áform hafa verið um að taki við hlutverki Félags um Listaháskóla Íslands, sem upphaflega var stofnað til að hvetja ráðamenn til að stofna listaakademíu á Íslandi. Eftir að skólanum var komið á laggirnar hefur félagið kosið þrjá af fimm stjórnarmönnum skólans, en ekki haft önnur verkefni með höndum í þágu skólans. Hugmyndir hafa þróast að frumkvæði og í meðförum stjórnar félagsins með aðkomu BÍL og stjórnar Listaháskólans. Aðilar hafa verið sammála um mikilvægi þess að styrkja stöðu skólans í samfélaginu með því að auka tengsl hans við atvinnulífið í hinum skapandi geira og með því að kalla fleiri til liðs úr baklandi skólans. Liður í þessari vinnu hefur verið stofnun Alumni-félags LHÍ, sem stofnað var á árinu og hitt mikilvæga skrefið var að Félag um Listaháskóla samþykkti á aðalfundi sínum nýverið að leggja félagið niður en stofna þess í stað nýtt félag Bakland LHÍ, sem fái margþætt hlutverk sem bakhjarl skólans. Meðal þess sem nýju samþykktirnar gera ráð fyrir er að listgreinarnar sjálfar þurfi að koma sér saman um með hvaða hætti fulltrúar greinanna verði valdir til að sinna störfum innan baklandsins. BÍL mun fylgjast áfram með gangi mála og hefur lýst stuðningi við áformin, sem eru til þess fallin að fjölga þeim einstaklingum og stofnunum sem efla vilja háskólanám á fræðasviði lista.
Þá hefur BÍL á árinu rætt nokkra aðra þætti í tengslum við Listaháskóla Íslands, t.d. veitingu akademískra starfa en einnig stöðu stundakennara við skólann og þörfina á því að sameiginlegur vettvangur fagfélaga listamanna kæmi að úrbótum í kjaramálum þeirra. Í ljósi umræðunnar ákvað stjórn BÍL að mynda starfshóp með fulltrúum allra aðildarfélaga og síðan þriggja manna samninganefnd, sem þegar hefur hafið störf og efnt til samtals við forsvarsmenn LHÍ. Þess er vænst að árangur af starfi hópsins komi í ljós þegar líður á árið.

Dagur menningarlegrar fjölbreytni
Að frumkvæði BÍL var efnt til samstarfs við íslensku UNESCO-nefndina um alþjóðadag menningarlegrar fjölbreytni 21. maí. Fyrirmyndin að slíku samstarfi er fengin frá systursamtökum BÍL á Norðurlöndunum, sem sum hver halda árlega ráðstefnu í samstarfi við UNESCO-nefndir landanna um málefni tengd deginum. Íslenska UNESCO-nefndin tók vel í hugmyndina og sameinuðust BÍL og nefndin um að vekja athygli á þessum Alþjóðadegi menningarlegrar fjölbreytni og hvetja sem flesta til þátttöku með fjölbreytilegum listviðburðum og umræðu í samfélaginu um gildi menningarlegrar fjölbreytni. Það var gert með fréttatilkynningu sem send var til fjölda félagasamtaka og menningarstofnana. Að endingu skráði mennta- og menningarmálaráðuneytið allmarga viðburði sem tengdir voru deginum, þar voru bókasöfn einna sýnilegust en einnig félagasamtök sem vinna að umburðarlyndi, félagslegu réttlæti og gagnkvæmri virðingu menningarsamfélaga.  Stjórn BÍL var stolt af því að hafa átt þátt í þessu verkefni í þágu jafnvægis, jöfnuðar og friðar, og stefnir á að rækta samstarfið við íslensku UNESCO-nefndina enn frekar.

Ríkisútvarpið
Svo sem fyrr er getið þá átti stjórn BÍL fundi með útvarpsstjóra og helstu samstarfsmönnum hans í tvígang á árinu. Á fyrri fundinum, sem haldinn var 16. apríl, voru stjórnendur RÚV að bregðast við ákalli BÍL um eflingu menningarfrétta og mikilvægi faglegrar umfjöllunar um listir og menningu í sjónvarpi allra landsmanna. Á fundinum lýsti útvarpsstjóri vilja RÚV til að gera veg menningargeirans sem mestan í miðlum RÚV og að fréttir af menningarviðburðum og menningarþættir yrðu sem næst almennum fréttum í dagskránni. Þá kynntu stjórnendur RÚV nýjan vef RÚV og kölluðu eftir viðbrögðum og athugasemdum frá BÍL um hvaðeina sem betur mætti fara á vefnum. Eftir umfjöllun um málefni RÚV samþykkti stjórn BÍL ályktun þar sem því framfaraskrefi sem hefur verið tekið með þessum nýja vef var fagnað auk þess sem fagnað var þeim einlæga samstarfsvilja sem forsvarsmenn RÚV sýna samtökum listamanna með virku samtali um málefni lista og menningar í tengslum við stofnunina, slíkt er nokkur nýlunda í samskiptamálum þessara aðila. Þá lýsti stjórn BÍL ánægju með það hversu þokast í málefnum barnamenningar á RÚV með skipan sérstaks umsjónarmanns barnaefnis KrakkaRÚV, sérstökum vef fyrir börn og ungmenni.
Á haustdögum bauð útvarpsstjóri stjórn BÍL til fundar í útvarpshúsini við Efstaleiti til að ræða framvindu mála hjá RÚV. Hann upplýsti stjórn BÍL um baráttu RÚV við fjárveitingarvaldið og erfiða fjárhagsstöðu stofnunarinnar. Samtal stjórnar BÍL við útvarpsstjóra á fundinum leiddi til þess að stjórn BÍL sendi frá sér ályktun 10. nóvember um málefni RÚV þar sem því var beint til ráðamanna að rekstrargrundvöll RÚV þyrfti að bæta í fjárlögum 2016. Ítrekuð voru þau sjónarmið BÍL að Ríkisútvarpið sé ein mikilvægasta menningarstofnun þjóðarinnar, uppeldisstofnun lista- og fræðimanna, stofnun sem verðskuldar vernd og virðingu þeirra sem tímabundið halda á stjórnartaumunum.

Listráð Hörpu – stefnumótun
BÍL á aðild að Listráði Hörpu, sem komið var á fót skömmu eftir að Harpa var fullbyggð og opnuð fyrir þá starfsemi sem hún hýsir nú. Listráðið gekkst fyrir stefnumótunarfundi á árinu, sem var fjölsóttur og miðaði að því að gefa því listafólki sem starfar í Hörpu og sækir þangað þjónustu, tækifæri til að hafa áhrif á með hvaða hætti starfsemin í húsinu þróast. Fundurinn var áhugaverður, hann var vel undirbúinn, honum var vel stjórnað og á endanum var niðurstaða hans tekin saman og send út til umsagnar. Það verður að segjast að þó Listráð Hörpu sé mikilvægur liður í því að opna listafólki áhrif á mótun stefnu fyrir húsið, þá hefur það valdið vonbrigðum hversu langan tíma það hefur tekið stjórnendur hússins að ákveða hvað af tillögum stefnumótunarfundarins verður sett í forgang eða mun ná fram að ganga.

Lokun íslenska skálans á Feneyjatvíæringnum
Í sumar þegar ljóst var að yfirvöld í Feneyjum höfðu lokað íslenska skálanum á Feneyja-tvíæringnum og höfðu ekki uppi áform um að opna hann aftur, sendi BÍL ályktun til stjórnvalda um að þau beittu sér í baráttunni við að fá skálann opnaðan, enda hafi með lokuninni verið ráðist gegn tjáningarfrelsi listamannsins Christoph Büchel. BÍL fékk viðbrögð frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu sem voru á þá lund að Kynningarmiðstöð myndlistar hefði umsjón með framlagi Íslands til Feneyjatvíæringsins og því væri málið ekki í höndum ráðuneytisins. Svarið vakti stjórn BÍL til umhugsunar um skyldur stjórnvalda til að tryggja tjáningarfrelsi listamanna þó ekki hafi verið aðhafst frekar í málinu.

Fundur fólksins
Á árinu átti BÍL aðild að undirbúningi og þátttöku í áhugaverðum fundi Norræna hússins, sem var eiginlega meiri hátíð en fundur og var tileinkuð stjórnmálum og samfélagsumræðu. Yfirskriftin var Fundur fólksins, og er tiltækið að norrænni fyrirmynd þar sem það tíðkast að einu sinni ári komi saman stjórnmálamenn og fulltrúar almannahreyfinga til að ræða landsins gagn og nauðsynjar. Fundurinn var haldinn 10. – 12. júní og komu Samtök íslenskra myndlistarmanna – SÍM einnig með  beinum hætti að fundinum. Fundurinn fór hið besta fram þó úrvinnslan að honum loknum hafi sýnt að stjórnmálaflokkarnir hafi misskilið tilganginn og talið að þeir fengju þarna tækifæri til að kynna stefnu sína og þingmál. Það var alls ekki meiningin, heldur hitt að stjórnmálamennirnir kæmu til fundarins til að heyra innlegg og upplýsingar frá almannasamtökum í landinum. Forseti BÍL tók þátt í málstofu á fundinum sem fjallaði um það með hvaða hætti best væri að marka listum og skapandi greinum stöðu og umhverfi í samfélaginu. Markmiðið var að fá upp umræðu um inntak hugtaksins „skapandi greinar“ og tókst það ágætlega, eini gallinn var að stjórnmálamennirnir sem vænst var að myndu taka þátt voru allir fjarverandi. Norræna húsið hefur nú ákveðið að þessi tilraun verði ekki endurtekin fyrir atbeina þess, en ef einhver almannasamtök hafa hug á að taka upp þráðinn þá er slíkt mögulegt.

Loksins var starfshópur um málverkafalsanir kallaður saman
Haustið 2014 óskaði mennta- og menningarmálaráðherra eftir tilnefningum í starfshóp til að vinna tillögur gegn málverkafölsunum. Hópurinn var ekki formlega skipaður fyrr en í febrúar 2015 og ekki kallaður saman fyrr en í lok september sl. Fulltrúi BÍL er Jón B. K. Ransu myndlistarmaður.

Starfshópur um málefni Listahátíðar í Reykjavík
Í desember fékk BÍL beiðni frá stjórn Listahátíðar í Reykjavík um að skipa fulltrúa í starfshóp, sem stjórnin hyggðist setja á laggirnar til að koma með tillögur um framtíðarsýn Listahátíðar, nú þegar ráðamenn hefðu ákveðið að breyta henni úr árlegri hátíð, í hátíð sem haldin verður annað hvert ár. Starfshópurinn hefur þegar tekið til starfa og er gert ráð fyrir að hann skili af sér tillögum á vormánuðum. Aðrir fulltrúar í hópnum eru Þórunn Sigurðardóttir stjórnarformaður Listahátíðar, Margrét M. Norðdahl varaformaður stjórnar Listahátíðar, Svanhildur Konráðsdóttir sviðsstjóri hjá Menningar- og ferðamálasviði Reykjavíku, skipuð af borgarstjóra, Ásta Magnúsdóttir  ráðuneytisstjóri í mennta- og menningarmálaráðuneytinu skipuð af ráðherra.
Stjórn BÍL er sátt við að hópurinn, sem fulltrúaráð Listahátíðar samþykkti að fela stjórn hátíðarinnar að skipa 2014, skuli nú loksins hafa tekið til starfa enda hefur það verið vilji stjórnar BÍL um nokkurt skeið að málefni Listahátíðar verði tekin fyrir og skoðuð á breiðum grunni.

Þjóðin sem valdi Vigdísi
BÍL átti aðild að hátíðarhöldum á Arnarhóli 28. Júní í sumar, í tilefni af því að þá voru liðin 35 ár frá því að þjóðin kaus Vigdísi Finnbogadóttur forseta Íslands. Fjöldi stofnana og félagasamtaka átti aðild að hátíðinni sem var fjölsótt og fór hið besta fram.

Verkefnin framundan
Mikilvægustu verkefni stjórnar BÍL á næstunni verða tengd baráttunni fyrir bættu lagaumhverfi höfunda og eigenda flutningsréttar. BÍL hefur á prjónunum málþing um þau málefni og er áformað að halda það 11. mars nk.
Þá hefur stjórn hugmyndir um öflugra samstarf við Hagstofu Íslands um tölfræði lista og skapandi greina. Í því sambandi mætti huga að átaki sem miði að því að skoða þróun opinberra fjárveitinga til listageirans og bera hana saman við stefnumótun stjórnvalda. Sömuleiðis þarf að efla möguleika íslenskra listamanna á að bera saman þátttöku hins opinbera í listum og menningu hér á landi og í helstu nágrannalöndum okkar.
Kynning lista og menningar  á erlendri grund er líka á dagskrá stjórnar og mun í því sambandi verða fylgst vel með þróun Norrænnar menningarkynningar sem áformuð er 2017 á vegum Norrænu ráðherrannefndarinnar í London í samstarfi við South Bank Centre.
Virkara samtal við ferðaþjónustuna og við stjórnvöld um hlut lista og menningar í auknum straumi ferðafólks til Íslands er eitt af áherslumálum stjórnar BÍL og mikilvægi þess að listir og menning fái sess innan ferðamálastefnu landsins.
Þá má nefna mikilvægi þess að ný stefna Vísinda- og tækniráðs, sem unnið er að um þessar mundir, taki mið af mikilvægi menningar og lista við mat á mikilvægi rannsókna. Sú staðreynd að listir eða skapandi greinar skuli ekki hafa fengið sérstaka umfjöllun í stefnu ráðsins, sem samþykkt var 2014, er til marks um það starf sem framundan er í okkar ranni.

Aðalfundur BÍL haldinn í Iðnó  13. febrúar 2016

Þann 12. janúar sl. var aðildarfélögum BÍL sent boð um aðalfund BÍL 2016. Fundurinn verður haldinn laugardaginn 13. febrúar nk. í Iðnó og hefst kl. 13:00.  Í samræmi við ákvörðun stjórnar BÍL verður málþinginu, sem síðustu ár hefur verið haldið í tengslum við aðalfundinn, frestað fram í mars og verður boðað til þess sérstaklega. Ráðgert er að það muni fjalla um málefni tengd höfundarrétti.

Dagskrá aðalfundarins verður sem hér segir:

  1. Kosning fundarstjóra og fundarritaraLögmæti fundarins kannað og staðfes
  2. Fundargerð síðasta aðalfundar
  3. Skýrsla forseta um starf BÍL 2015
  4. Ársreikningar 2015
  5. Kosning forseta
  6. Kosning tveggja skoðunarmanna reikninga
  7. Starfsáætlun 2016
  8. Önnur mál
  9. Erindi um höfundarrétt

Í lok fundarins er gert ráð fyrir að fundarmenn fái kynningu á lagafrumvörpum þeim sem liggja fyrir Alþingi um þessar mundir og fjalla um höfundarrétt. Meiningin er að slík innsýn geti verið gagnlegur undirbúningur undir málþing BÍL um höfundarrétt, sem nefnt er í inngangi þessa fundarboðs.

Ekki liggja neinar tillögur að lagabreytingum fyrir fundinum og samkvæmt 10. gr. laga BÍL þarf að senda út með fundarboði veigamiklar tillögur, sem bera á undir atkvæði á fundinum. Engar slíkar tillögur hafa borist stjórn og því ekki gert ráð fyrir dagskrárliðnum „ályktanir“.  Annað hvert ár fer fram á aðalfundi kosning forseta Bandalagsins auk þess sem þá eru kjörnir skoðunarmenn reikninga.  Framboð/tillögur til þessara embætta þurfa að hafa borist stjórn eigi síðar en viku fyrir boðaðan aðalfund.

Um aðalfund fer skv. lögum BÍL, sem eru aðgengileg á heimasíðu BÍL. Minnt er á að auk stjórnarmanns getur hvert aðildarfélag tilnefnt fjóra fulltrúa með atkvæðisrétt til setu á fundinum, þannig að hvert aðildarfélag fer með fimm atkvæði. Sambandsfélag getur að auki tilnefnt einn fulltrúa fyrir hvert sjálfstætt starfandi félag innan sambandsins. Samkvæmt lögum BÍL ber félögum að senda inn greinargerð um störf aðildarfélaganna og tilkynna um aðalfundarfulltrúa a.m.k. tveimur vikum fyrir boðaðan aðalfund.  Þá er minnt á að allir félagsmenn aðildarfélaganna eiga rétt til setu á fundinum með málfrelsi og tillögurétt, því er hvatt til þess að félögum sé kynnt dagsetning fundarins með góðum fyrirvara. Formenn eru minntir á að senda þátttökulista í síðasta lagi viku fyrir aðalfund, þ.e. 6. febrúar nk.

Ályktun stjórnar BÍL um málefni RÚV

Stjórn BÍL hefur sent menningarmálaráðherra eftirfarandi ályktun um málefni Ríkisútvarpsins:

Bandalag íslenskra listamanna beinir þeim eindregnu tilmælum til menningarmálaráðherra fyrir hönd ríkisstjórnarinnar að Ríkisútvarpið verði styrkt svo sem verða má, jafnt í rekstrarlegu sem menningarlegu tilliti, svo tryggt verði að það fái staðið af metnaði undir lagalegu hlutverki sínu á vettvangi almannaþjónustu og menningar. Listamenn líta svo á að RÚV sé hornsteinn menningar og  lista í margbreytilegri fjölmiðlaflóru landsmanna og því nauðsynlegt að stjórnvöld standi við bakið á stjórnendum RÚV í viðleitni þeirra við að bæta rekstrarskilyrði stofnunarinnar. Stjórnvöld þyrftu sannarlega einnig að beita sér fyrir málefnanlegri og faglegri umræðu um framtíð og heill þessarar lífæðar íslenskrar menningar.

Rétt eins og siðmenntað samfélag deilir ekki um gildi og mikilvægi þjóðarbókhlöðu, þjóðminjasafns, þjóðleikhúss og þjóðarlistasafns ættu tilvist og gildi þjóðarútvarps ekki að vera sífellt þrætuepli ráðamanna sem koma og fara. Bandalag íslenskra listamanna krefst þess að stjórnvöld meti RÚV út frá menningarlegum og þjóðfélagslegum gildum og búi stofnuninni þá fjárhagsumgjörð sem tryggir vöxt og viðgang mennta- og menningarmiðstöðvarinnar sem RÚV var er og verður.

Ríkisútvarpið er eini fjölmiðillinn sem sinnir íslenskri listsköpun á markvissan og skipulagðan hátt í öllum sínum miðlum og eini fjölmiðillinn sem samofinn er menningarsögu þjóðarinnar í bráðum 90 ár. RÚV býr yfir ómetanlegum heimildum um þá sögu, sem nú er leitast við að varðveita ásamt því að auðvelda aðgengið með því að miðla henni til þjóðarinnar á rafrænu formi.

Allt frá því RÚV var breytt í opinbert hlutafélag hefur RÚV mátt berjast fyrir tilverurétti sínum. RÚV er í raun eini fjölmiðillinn sem er óháður peningaöflum einkaframtaksins hvað eignarhald varðar og hefur m.a. þess vegna sérstakan sess í hugum þjóðarinnar. Þrátt fyrir áralanga baráttu hefur RÚV lagt sig fram um að sinna skyldum sínum gagnvart íslenska tungumálinu og hefur þannig lagt lóð á vogarskálarnar í menntun þjóðarinnar. RÚV sinnir þannig baráttumálum mennta- og menningarmálaráðuneytis, sinnir skyldum sínum samkvæmt lögum um fjölmiðil í almannaþjónustu og leitast við að starfa í samræmi við menningarstefnu stjórnvalda sem samþykkt var á Alþingi 2013.

RÚV hefur fyrir löngu sannað sig sem ein mikilvægasta menningarstofnun þjóðarinnar allt frá upphafi, uppeldisstofnun okkar mestu lista- og fræðimanna, stofnun sem verðskuldar vernd og virðingu þeirra sem tímabundið halda á stjórnartaumum. Nú er mál að linni. RÚV er þjóðareign. Stjórnvöldum ber að meðhöndla þjóðareignir af virðingu.

Umsögn BÍL um fjárlagafrumvarpið 2016

Erindi Bandalags íslenskra listamanna til fjárlaganefndar Alþingis

Umsögn um liði á sviði lista og skapandi greina í fjárlagafrumvarpi 2016

Megininntak umsagnarinnar er eftirfarandi:

  • Endurnýjað verði samkomulag um kvikmyndagerð og settar 355,3 m. kr. til viðbótar við það sem frv. áætlar í Kvikmyndasjóð 2016 auk þess sem gerð verði áætlun um hækkun í 2 milljarða á næstu fimm árum.
  • Framlag til annarra verkefnatengdra sjóða verði sem hér segir:
  • Myndlistarsjóður  52 m. kr
  • Framlag til Sjálfstæðu leikhúsanna 107 m. kr
  • Tónlistarsjóður  81,1 m. kr
  • Barnamenningarsjóður     8 m. kr
  • Listskreytingasjóður   10 m. kr
  • Safnliðurinn „Styrkir á sviði listgreina“ verði 64,6 m. kr
  • Gerð verði ný þriggja ára áætlun um eflingu launasjóða listamanna
  • Framtíð tónlistarskólanna verði tryggð með þeim hætti sem slíkt verður gert í fjárlögum
  • Listdansnám á framhaldsstigi verði eflt og fjárframlag verði í samræmi við kröfur í námsskrá
  • Ríkisútvarpinu verði bættar þær 173,2 m kr, sem það missir, m.a. vegna lækkunar útvarpsgjalds
  • Menningarsamningar landshlutanna verði uppfærðir og ætlað sama framlag og á fjárlagaárinu 2013, þ.e. samt. 270,4 m kr. og samningurinn við Akureyrarbæ verði skoðaður m.t.t. umfangs verkefna
  • Málefni kynningarmiðstöðva listgreinanna verði skoðuð, mat lagt á fjárþörf þeirra, gerð áætlun um eflingu starfseminnar og stofnuð Kynningarmiðstöð sviðslista í samvinnu við SSÍ með 10 m kr framlagi
  • Kynning á menningu, listum og skapandi greinum í sendiráðum Íslands fái 12 m. kr framlag
  • Þá er ítrekuð ósk um að stjórn BÍL fái áheyrn hjá fjárlaganefnd í tilefni af erindi þessu

Umsögn BÍL til fjárlaganefndar Alþingis vegna fjárlagafrumvarps 2015

BÍL – Bandalag íslenskra listamanna, eru heildarsamtök listafólks í fimmtán aðildarfélögum og starfar bandalagið samkvæmt lögum samþ. 4. nóv. 2000 með síðari breyt.: http://bil.is/um-bil/log-fyrir-bil. Þar kemur fram að BÍL sinni heildarhagsmunum þeirra listgreina og hönnunar sem mynda bandalagið. Á grunni laganna er gerður samningur við mennta- og menningarmálaráðuneytið þar sem nánar er kveðið á um hlutverk bandalagsins sem ráðgjafa stjórnvalda í málefnum menningar og lista. Áralöng hefð er fyrir því að BÍL sendi vandaða umsögn til fjárlaganefndar Alþingis um þá liði er varða listir og menningu í fjárlagafrumvarpi hvers árs og er það hluti af ráðgjafarhlutverki BÍL gagnvart stjórnvöldum. Sú hefð hefur skapast að fulltrúar BÍL fái áheyrn hjá nefndinni til að fylgja umsögn sinni eftir, en þegar eftir því var leitað 2013 og 2014 var erindi BÍL um slíka heimsókn synjað. Stjórn BÍL leyfir sér að ítreka vonbrigði sín með þessa niðurstöðu nefndarinnar og lýsir sig sem fyrr reiðubúna til að senda fulltrúa á fund nefndarinnar til frekari samræðu um efni þessarar umsagnar.

Listirnar eru grundvöllur skapandi greina
Þriðja árið í röð gerir BÍL sóknaráætlun í listum og skapandi greinum að umtalsefni í umsögn sinni til fjárlaganefndar Alþingis. Frá því að fjárlagafrumvarp 2014 leit dagsins ljós hefur BÍL gagnrýnt þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar að hverfa alfarið frá fjárfestingaráætlun fyrri ríkisstjórnar, sem m.a. náði til fjárfestinga í listum og skapandi atvinnugreinum. Sú ákvörðun hefur leitt til þess að listirnar sitja eftir á sama tíma og  lagðir eru fjármunir í eflingu annarra greina á borð við ferðaþjónustu, markaðssetningu íslenskrar matvöru erlendis og ýmislegt annað nýsköpunarstarf undir hatti atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis. Í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarflokkanna er lýst vilja til að efla skapandi greinar, en þau áform hafa ekki skilað sér nema að litlu leyti og alls ekki í nægilegum mæli til listgreinanna, sem þó hljóta að teljast grunnur undir skapandi atvinnugreinar. Eitt af því mikilvægasta sem þarf til að efla listgreinarnar er ný þriggja ára áætlun um fjölgun launamánaða í launasjóðum listgreinanna, sambærileg við áætlunina sem gilti á árunum 2009 – 2012. En mánaðafjöldinn hefur staðið í stað síðan þeirri áætlun lauk og er enn 1600 mánuðir. Á sama tíma hafa hundruð nýrra listamanna og hönnuða lokið námi bæði frá Listaháskóla Íslands og erlendum háskólum. Sjálfstæðu leikhúsin hafa sýnt fram á með sannfærandi útreikningum, sem sendir hafa verið fjárlaganefnd, að einungis launasjóður sviðslistafólks þurfi að stækka um 90 launamánuði, eða úr 190 mánuðum í 280.

Samspil launasjóða og verkefnasjóða
Í skýrslum sem gerðar hafa verið til að greina umfang skapandi atvinnugreina og starfsumhverfi þeirra sem starfa á þeim vettvangi, kemur fram að flestir listamenn og stór hluti hönnuða starfi í eigin atvinnurekstri eða sem einyrkjar og að starfsumhverfi þeirra sé ótryggt, m.a. vegna þess að störfin séu háð stuðningi úr verkefnasjóðum af ýmsu tagi. Á síðustu árum hefur BÍL tekið þátt í vinnu stjórnvalda við endurskipulagningu fjármögnunar verkefna á vettvangi lista og skapandi greina. Meðal þess sem BÍL hefur lagt til í þeirri vinnu er að komið verði á samhæfðu kerfi launasjóða og verkefnasjóða sem byggi á faglegu mati umsókna og reglu hæfilegrar fjarlægðar. Sú  vinna hefur leitt til þess að RANNÍS hefur verið falið utanumhald um launasjóði listamanna og verkefnatengdu sjóðina, sem hefur tekist með ágætum, nema hvað auknir fjármunirnir hafa ekki skilað sér með þeim hætti sem lagt var upp með. Hér á eftir fylgja tillögur sem byggja á þeim hugmyndum sem liggja að baki endurskipulagningunni og eru forsenda þess að listirnar eflist og verði það bakbein skapandi greina sem stjórnvöld telja eftirsóknarvert. Þar á meðal er tillaga um að nýtt samkomulag verði gert við kvikmyndagerðarmenn um framtíð Kvikmyndasjóðs með það að markmiði að framlag til sjóðsins hækki í tvo milljarða á  næstu fimm árum. Fyrsti áfanginn verði hækkun um 355,3 milljónir 2016.

Eftirfarandi er tillaga BÍL um hækkanir fjárlagaliða verkefnatengdara sjóða í fjárlagafrumvarpi 2016:

Framlag til Kvikmyndasjóðs hækki úr                       844,7     í           1.200

Myndlistarsjóður hækki úr                                            35,0     í              52,0

Framlag til Sjálfstæðu leikhúsanna hækki úr            78,5     í              107,0

Tónlistarsjóður hækki úr                                          64,9     í              81,1

Barnamenningarsjóður hækki úr                                 [3,9]    í                8,0       (nánari skýring fylgir)

Listskreytingasjóður hækki úr                                       1,5      í              10,0

Styrkir á sviði listgreina hækki úr                                37,7      í              64,6

Barnamenning og Barnamenningarsjóður
BÍL hefur árum saman lagt það til í umsögnum sínum til fjárlaganefndar að gert verði átak til að hækka framlagið til Barnamenningarsjóðs. Þeirri kröfu hefur verið fylgt eftir í úthlutunarstarfinu, enda á BÍL fulltrúa í sjóðsstjórninni. Þegar fjárlagafrumvarpið var lagt fram komu í ljós áform mennta- og menningarmálaráðuneytis um að leggja Barnamenningarsjóð niður en leggja þess í stað fjármuni í aðgerðaáætlun um menningu barna og ungmenna í samræmi við menningarstefnu sem Alþingi samþykkti 6. mars 2013. BÍL hefur verið þátttakandi í þeirri vinnu sem aðgerðaáætlunin felur í sér og fagnar því að nú skuli því mikilvæga starfi markaðir fjármunir í fjárlögum. Það er hins vegar álitamál hvort það starf sem sú áætlun gerir ráð fyrir geti alfarið komið í stað Barnamenningarsjóðs, um það er BÍL ekki sannfært og leggur því til að Barnamenningarsjóður fái áfram sjálfstæða fjárveitingu í fjárlögum upp á 8 milljónir króna, sem er hækkun úr 3,9 á fjárlögum yfirstandandi árs.

Ríkisútvarpið verði eflt
BÍL hefur ævinlega litið svo á að Ríkisútvarpið sé ein af mikilvægustu menningarstofnunum þjóðarinnar. Það er þjóðareign, órjúfanlegur hluti íslenskrar menningar og á því hvíla skyldur umfram aðra fjölmiðla. Því er ætlað með lögum að halda utan um menningararfinn, tunguna, söguna, listina og lífið í landinu. Samkvæmt þeim lögum eru stjórnvöld skuldbundin til gera stofnuninni kleift að sinna hlutverki sínu af metnaði. Nú er svo komið að framlag til dagskrárgerðar hefur verið skert svo rækilega að dagskráin ber þess merki, auk þess sem veikur rekstrargrunnur RÚV eykur á þá kreppu sem kvikmyndagerð í landinu glímir við. Bandalag íslenskra listamanna fagnar því að stjórnvöld skuli hafa ákveðið að hverfa frá enn frekari lækkun útvarpsgjaldsins, svo sem áformað hafði verið, og að RÚV muni fá hinn markaða tekjustofn óskiptan inn í reksturinn. En það dugir ekki til að endurreisa innlenda dagskrárgerð eða auka samstarf RÚV við kvikmynda- og sviðslistageirann í landinu. BÍL telur nauðsynlegt að styrkja stöðu RÚV hvað þetta varðar og telur að það verði best gert með tvennum hætti; annars vegar með því að hækka útvarpsgjaldið á næstu árum, þannig að það jafnist á við það sem gengur og gerist í samanburðarlöndunum (Norðurlöndunum og Bretlandi) og að áætlun verði gerð um að létta af stofnuninni lífeyrisskuldbindingum sem ólíklegt er að hún muni nokkurn tíma standa undir. Þá telur BÍL rétt að upplýsa fjárlaganefnd um stuðning BÍL við tillögu þess efnis að RÚV fái formlega aðkomu að samkomulaginu sem nú er unnið að milli ríkisins og kvikmyndagerðarmanna. Í samræmi við það sem að framan greinir leggur BÍL til að fjárlaganefnd leiti leiða til að bæta RÚV upp þær 173,2 millj. króna sem fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir að skornar verði af rekstrargrunni stofnunarinnar.

Tónlistarskólar í hættu
Í frumvarpi til fjárlaga 2016 er enn eitt árið gert ráð fyrir óbreyttu framlagi ríkisins til tónlistarnáms á vegum sveitarfélaganna eða 520 m kr. Í ljósi þeirrar baráttu, sem tónlistarskólar hafa háð á síðustu árum og markast m.a. af vonbrigðum með framkvæmd samkomulags ríkis og sveitarfélaga frá 2011 um bætta stöðu þeirra, telur BÍL mjög mikilvægt að ríki, samtök sveitarfélaga og ráðuneytin sem koma að málefnum skólanna, kveði uppúr um það hvar ábyrgðin á rekstri þeirra liggur svo hægt verði að fara að lögum í rekstri tónlistarskóla landsins. BÍL fagnar því að frumvarpið skuli sýna 187,4 milljóna króna hækkun á framlagi til nýjunga í skólastarfi, sem gert er ráð fyrir að skili sér að einhverju marki til stefnumótunar um fyrirkomulag tónlistarnáms í landinu (eins og segir í frumvarpinu), en ekki verður séð að það framlag nýtist þeim skólum sem glíma við langvarandi rekstrarvanda vegna skorts á eftirfylgni laga um tónlistarnám. BÍL er reiðubúið til þátttöku í vinnu stjórnvalda við stefnumótun þá sem framundan er og telur það geta verið farsælt skref að opna þá vinnu fyrir listamönnum og fulltrúum tónlistarskólanna.

Listdansnám á bláþræði
Mikil óvissa ríkir innan listdansskólanna varðandi listdansnám á framhaldsskólastigi. Fyrirhugaðar breytingar menntamálaráðuneytis á starfsumhverfi skólanna hafa ekki verið kynntar skólastjórnendum og þeir horfa nú fram á gífurlegan hallarekstur, m.a. vegna fyrirsjáanlegra og eðlilegra hækkana á kjarasamningum starfsfólks. Lág framlög frá ríki eru í fullkomnu ósamræmi við þann kostnað sem liggur að baki hverjum nemanda og taka ekkert mið af þeim skyldum sem listdansskólunum er gert að uppfylla samkvæmt námsskrá. Nú er svo komið að margir tugir nemenda eru í algjörri óvissu um hvort að þeir geti lokið listnámi sínu til stúdentsprófs. Það er mat BÍL að staða skólanna sé orðin það alvarleg að ekki megi bíða degi lengur að grípa í taumana, en það verður ekki gert án atbeina stjórnvalda. Aðgerðir fjárlaganefndar nú í aðdraganda fjárlaga 2016 munu því skipta sköpum fyrir þennan þátt listmenntunar barna og ungmenna í landinu. Þá hefur BÍL af því áhyggjur að enn skuli ekki hafa verið sett reglugerð fyrir nám í listdansi á grunn- og framhaldsstigi, en sú staðreynd veikir grundvöll náms í listdansi á þessum skólastigum. Stjórnvöld þurfa að átta sig á mikilvægi framhaldsnáms í listgreinunum ef þau meina eitthvað með yfirlýsingum um átak í atvinnusköpun í skapandi greinum. Slíkt átak verður ekki gert öðruvísi en með öflugu menntakerfi í listum og hönnun.

Menningarsamningar við landshlutana
Auk þess sem hér er talið hvetur Bandalag íslenskra listamanna fjárlaganefnd til að huga sérstaklega að menningarsamningum við landsbyggðina. Nú hefur orðið breyting á framkvæmd samninganna og þeir innlimaðir í vaxtasamninga þá sem sinnt er af Byggðastofnun undir hatti atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis, eða öllu heldur landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytis. BÍL hefur gert athugasemdir við þessar breytingar og telur að menningarstarfi á landsbyggðinni stafi hætta af þessu nýja fyrirkomulagi, þrátt fyrir að fjármunir til menningarstarfs í landshlutunum fari inn í samningana af skilgreindum fjárlagaliðum mennta- og menningarráðuneytis. Samkvæmt frumvarpi til fjárlaga 2016 er framlag til samningsins við Akureyrarbæ um menningarstarf óbreytt að krónutölu frá yfirstandandi fjárlagaári, sem Bandalag íslenskra listamanna telur óásættanlegt í ljósi aukinna skuldbindinga Leikfélags Akureyrar, Sinfóníuhljómsveitar Norðurlands og Hofs – menningarhúss. Og þó samningar landshlutasamtaka sveitarfélaga við ríkið um menningarmál hækki milli ára um rúmar 19 milljónir (sem er hlutur mennta- og menningarmáalráðuneytis, -erfitt er að ráða af frumvarpinu hversu mikla fjármuni anr leggur á móti), þá nægir það ekki til að efla menningarstarfið á landsbyggðinni að því marki sem sóknaráætlanir landshlutanna gera ráð fyrir. Því leggur BÍL til að framlagið til menningarsamninga landshlutanna verði hækkað og að þeir verði eigi lægri en sem nemur framlaginu á fjárlagaárinu 2013 að viðbættum verðbótum, eða 270,4 m kr.

Miðstöðvar listgreinanna og rýrir safnliðir
Varðandi safnliði mennta- og menningarmálaráðuneytis; Kynningarmiðstöðvar listgreina  (102,4  m kr) og Styrkir á sviði listgreina (37,7 m kr) þá væri gagnlegt ef þeir væru betur sundurliðaðir í skýringum við frumvarpið. Þetta er athugasemd sem BÍL hefur sett fram áður, en þar sem úrbætur láta á sér standa hefur BÍL óskað eftir sundurliðun frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu. Þar kemur í ljós að af safnliðnum um kynningarmiðstöðvarnar á yfirstandandi fjárlagaári hafa þær fengið úthlutað fjármunum sem hér segir: Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar hefur fengið kr. 37 m kr (þ.a. 12 m kr vegna Feneyjatvíærings), Útón hefur fengið 23 m kr, Hönnunarmiðstöð hefur fengið 10 m kr (til viðbótar við 15 m kr, frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti), Íslensk tónverkamiðstöð hefur fengið 13,5 m kr, verkefnið Handverk og hönnun hefur fengið 14 m kr en ekki er getið um að Kynningarmiðstöð íslenskra sviðslista hafi fengið framlag af liðnum, enda er sú miðstöð ekki enn formlega stofnuð þó Sviðslistasamband Íslands [SSÍ] sinni kynningarverkefnum á vettvangi sviðslista. Vonandi tekst að koma nýjum sviðslistalögum gegnum Alþingi á þessu þingi og þá um leið að tryggja að Kynningarmiðstöð íslenskra sviðslista verði komið á fót.
Miðstöðvarnar gegna mun mikilvægara hlutverki er stjórnvöld virðast gera sér grein fyrir. Hlutverkið felst ekki einungis í öflugu kynningarstarfi innanlands og utan, heldur leggja þær líka mikið á sig við að bæta starfs- og stuðningsumhverfi listamanna, hönnuða og fyrirtækja sem starfa á þeirra  verksviði. Þá sinna miðstöðvarnar tilteknu rannsóknar- og menntunarhlutverki, sem verður æ mikilvægara eftir því sem greinarnar eflast og sækja fram. Allar hafa miðstöðvarnar komið sér upp virku neti samstarfsaðila, bæði innanlands og utan sem veitir aðgang að „mörkuðum“ með afurðir listamanna og hönnuða. Slík tengslanet  væru óhugsandi án aðkomu miðstöðvanna en eru ómetanleg t.d. aðilum á borð við Íslandsstofu, sem hefur formleg tengsl við forstöðumenn allra miðstöðvanna gegnum fagráð Íslandsstofu í listum og skapandi greinum. Þá veita miðstöðvarnar einnig ráðgjöf ráðuneytum, sveitarfélögum, sendiskrifstofum Íslands og markaðsskrifstofum útflutningsfyrirtækja.
Hluti af fjármögnum kynningarverkefna á sviði lista og menningar kemur gegnum fjárlagalið utanríkisráðuneytis Kynning á menningu, listum og skapandi greinum á erlendri grund, en sá liður  hefur lækkað um 2 m kr eftir 2013, er nú 10 m kr í stað 12 áður, auk þess sem sameiginlegur sjóður mennta- og menningarmálaráðuneytis og utanríkisráðuneytis, sem áður naut við, finnst ekki lengur á fjárlögum. Staðan í kynningarmálum lista og menningar erlendis er virkilega bágborin og rétt væri að fjárlaganefnd Alþingis færi ofan í saumana á þeim málum. Nú nýlega veitti ríkisstjórnin 400 m kr til að kynna íslenska matvöru erlendis, sem verður sinnt undir hatti Íslandsstofu, sem hingað til hefur skort fjármagn til að sinna lögbundnu hlutverki sínu gagnvart listum og menningu. BÍL beinir því til fjárlaganefndar Alþingis að málefni kynningarmiðstöðvanna verði skoðuð sérstaklega, lagt mat á fjárþörf þeirra og gerð áætlun um eflingu starfseminnar. Þá leggur BÍL til að fjárlaganefnd styðji Sviðslistasamband Íslands með fjárframlagi að upphæð 10 m kr til að sambandið geti komið á fót Kynningarmiðstöð íslenskra sviðslista.

Raunhæfar væntingar
Bandalag íslenskra listamanna gerir sér að sjálfsögðu grein fyrir erfiðri stöðu í ríkisfjármálum og virðir tilraunir stjórnvalda til að koma böndum á opinber útgjöld. Það er hins vegar bjargföst sannfæring okkar, sem gætum hagsmuna listamanna og hönnuða, að þau tæki sem stjórnvöld hafa í höndunum á hverjum tíma til að tryggja fjölbreytt atvinnulíf í landinu öllu, séu ekki nægilega vel nýtt ef tillögur fjárlagafrumvarpsins 2016 ná fram að ganga. Efling kynningarmiðstöðva og verkefnatengdra sjóða á listasviðinu jafngildir fjárfestingu í hugviti og sköpunarkrafti, sem mun skila sér margfalt bæði með beinum hætti í ríkissjóð en ekki síður í bættum lífsgæðum og fjölbreytni í atvinnulífi landsmanna. Þessi sjónarmið eru studd gildum rökum í ýmsum skýrslum og rannsóknum um hagræn áhrif lista og menningar, auk þess sem þau fara saman við yfirlýst markmið ríkisstjórnarinnar. Bandalag íslenskra listamanna telur sig í erindi þessu hafa fjallað um fjárveitingar til lista og skapandi greina af þekkingu og fagmennsku, ásamt því sem við teljum tillögur okkar vera sanngjarnar og raunhæfar. Að lokum leyfum við okkur að setja fram ósk um fund með fjárlaganefnd Alþingis um málefni þau sem hér hafa verið reifuð,

Virðingarfyllst,
f.h. Bandalags íslenskra listamanna,
Kolbrún Halldórsdóttir, forseti

Stjórnsýsla skapandi greina

Í dag birti Fréttablaðið þessa grein eftir forseta BÍL Kolbrúnu Halldórsdóttur:
BÍL – Bandalag íslenskra listamanna hélt málþing í tengslum við aðalfund sinn fyrr á þessu ári þar sem fjallað var um stöðu lista og menningar í stjórnkerfinu og spurt hvort breytinga sé þörf til að skapandi greinar sæki fram og eflist. Meginspurning málþingsins var sú hvort tímabært gæti verið að slíta tengslin milli menntamála og menningarmála með því að stofna sérstakt menningarmálaráðuneyti.
Ástæða þess að forystumenn listafólks telja þörf á að leita svara við þessari spurningu er sú að þeir telja að listirnar fari halloka í samkeppninni um athygli ráðherra og embættismanna, sem hafa jafn umfangsmikinn og aðkallandi málaflokk og menntamálin á sinni könnu. Það sé því full þörf á því að listir og menning eigi sér sjálfstæðan málsvara við ríkisstjórnarborðið, ráðherra sem getur einbeitt sér að baráttunni fyrir bættu umhverfi og skilvirkari stjórnsýslu menningar og lista.

Sóknaráætlun
Stjórnvöld hafa lengi haft uppi áform um að efla skapandi greinar, auka hlut þeirra í atvinnulífinu og fjölga atvinnutækifærum í greinunum um land allt. Erfitt hefur reynst að hrinda þeim áformum í framkvæmd og mikið skortir á að listir og menning hafi endurheimt þann fjárhagslega stuðning og þann styrk sem þær nutu fyrir hrun. Þar kemur margt til, m.a. viðkvæmur fjárhagsgrunnur menningarstofnana og erfiðleikar við að byggja upp skilvirkt stoðkerfi fyrir þann geira atvinnulífs sem reiðir sig á skapandi hugsun. Bandalag íslenskra listamanna samþykkti á ársfundi sínum sóknaráætlun í skapandi greinum og afhenti hana formlega mennta- og menningarmálaráðherra á samráðsfundi BÍL og ráðuneytisins í apríl sl. Áætlunin var einnig send þingmönnum til kynningar og er aðgengileg á vef BÍL. Hún er í 8 liðum og greinir helstu aðgerðir sem ráðast þarf í til að markmið um uppbyggingu greinanna náist.

Tvístrað milli ráðuneyta
Síðan 2010 hafa stjórnmálamenn sýnt áhuga á því að kortleggja umfang skapandi atvinnugreina og bera það saman við aðra geira atvinnulífsins. Gerð var tilraun til að mæla hagræn áhrif greinanna og í ljós kom að umfang þeirra hér á landi er sambærilegt við það sem gerist í nágrannalöndum okkar. Í framhaldinu var skipaður starfshópur sem skilaði skýrslu 2012 þar sem lagðar voru fram tillögur um með hvaða hætti skynsamlegast væri að vinna að eflingu greinanna. Síðan hefur lítið gerst annað en það að málaflokknum hefur verið tvístrað milli ráðuneyta.
Þannig hefur umsýsla menningararfsins verði flutt til forsætisráðuneytis, málefni hönnunar að mestu flutt yfir í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti og menningarsamningar við landshlutasamtök sveitarfélaga fluttir í landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytið. Kynningarmál menningar og lista heyra svo að hluta undir utanríkisráðuneyti, sem fer með málefni Íslandsstofu og menningarkynningar í sendiráðum. Þessar aðgerðir stjórnvalda samrýmast sannarlega ekki áformum um aukinn sýnileika skapandi greina eða eflingu starfsumhverfis innan geirans.

Fjölbreytt tækifæri
Það er mat Bandalags íslenskra listamanna að eina leiðin til að efla þær atvinnugreinar sem byggja á listum og menningu sé að koma málaflokknum undir eitt og sama ráðuneytið, ráðuneyti menningar og lista. Einungis þannig takist okkur að feta í fótspor nágrannaþjóða okkar, sem beina nú sjónum í auknum mæli að skapandi greinum þegar horft er til uppbyggingar atvinnutækifæra og fjölbreytni í atvinnulífi. Í því sambandi er rétt að geta þess að listir og menning eru ein mikilvægasta stoðin í uppbyggingu ferðaþjónustu þegar til lengri tíma er litið, því þótt ferðamenn þurfi vissulega að kaupa sér aðgang að flugsætum og hótelherbergjum þá eru það ekki seglarnir sem draga ferðamenn til landsins. Í allri markaðssetningu á Íslandi sem ferðamannalandi leikur náttúra Íslands aðalhlutverkið en ævinlega í bland við mannlíf, menningu og listir. Heildarsamtök listamanna óska nú eftir því að ráðamenn skoði af alvöru þann möguleika að stofna sérstakt menningarmálaráðuneyti til hagsbóta fyrir þennan ört vaxandi geira atvinnulífsins en ekki síður til að efla listsköpun og menningarstarf í þágu framtíðarkynslóða.

BÍL skorar á íslensk stjórnvöld

Stjórn BÍL skorar á íslensk stjórnvöld að beita sér fyrir því að íslenski skálinn á Feneyjatvíæringnum verði opnaður á ný.

Stjórn BÍL – Bandalags íslenskra listamanna ályktar í tilefni af lokun íslenska skálans á Feneyja-tvíæringnum og tekur undir með með SÍM – Samtökum íslenskra myndlistarmanna um nauðsyn þess að íslensk stjórnvöld bregðist við og fái skálann opnaðan á ný hið allra fyrsta.

Aðdragandi þess að skálanum var lokað er rakinn í meðfylgjandi greinargerð og eru þær upplýsingar komnar frá Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar (KÍM), sem hefur umsjón með framlagi Íslands til Feneyjatvíæringsins.

Stjórn BÍL telur að lögregluyfirvöld í Feneyjum hafi farið út fyrir valdsvið sitt þegar skálanum var lokað og að íslensk stjórnvöld þurfi að bregðist við til að fá skálann opnaðan að nýju. Þar þarf að koma til sameiginlegt átak utanríkisráðherra Gunnars Braga Sveinssonar og mennta- og menningarmálaráðherra Illuga Gunnarssonar, enda varðar málið samskipti milli ríkja og því nauðsynlegt að utanríkisráðuneytið beiti sér í málinu.

Stjórn BÍL lítur svo á að með lokun skálans sé vegið að tjáningarfrelsi listamannsins Christoph Büchel og í ljósi þess að tjáningarfrelsið er verndað samkvæmt stjórnarskrá og í alþjóðlegum mannréttindasamningum sem Ísland er aðili að, sé það hlutverk íslenskra stjórnvalda að bregðast við þegar að því er vegið með þeim hætti sem hér um ræðir.

Greinargerð:

Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar (KÍM) sendi fjölmiðlum eftirfarandi upplýsingar (27. maí sl.) þar sem leiðréttar voru villandi upplýsingar um lokun Moskunnar, íslenska skálans á Feneyjatvíæringnum. Stjórn BÍL telur mikilvægt að undirstrika þau sjónarmið sem hér koma fram:

1. Fulltrúar Feneyjatvíæringsins hafa veitt upplýsingar um með hvaða hætti þeir hafi stutt íslenska skálann og Moskuna gagnvart embættismönnum borgarinnar. Starfsmaður kynningarskrifstofu tvíæringsins hélt því fram í skriflegri yfirlýsingu til fjölmiðla að fulltrúar frá tvíæringnum hafi setið „ótal fundi með borgaryfirvöldum og fulltrúum frá íslenska skálanum og á þeim unnið ötullega að því að finna lausn sem myndi gera það mögulegt að íslenski skálinn fengi að starfa með eðlilegum hætti.“

Leiðrétting:
Einn fulltrúi Feneyjatvíæringsins (ásamt lögfræðingi frá tvíæringnum) sat einungis tvo fundi fulltrúa íslenska skálans og borgaryfirvalda; annar þessara funda var haldinn á skrifstofu embættis sýslumanns í Feneyjum þann 21. apríl 2015 og hinn fundurinn var haldinn á skrifstofu borgarstjórnar Feneyja þann 6. maí 2015, tveimur dögum fyrir opnun skálans.
– Á þessum fundum samsinnti fulltrúi tvíæringsins kröfum borgaryfirvalda um að ritskoða bæri þann hluta sýningarinnar sem fyrirhugaður var utan á skálanum, þar á meðal tillögur um arabískar og ítalskar áletranir (s.s. orðið „misericordia“ sem merkir miskunn eða vægð) sem embættismenn borgarinnar héldu fram að almenningi gæti staðið  ógn af. Fulltrúi Feneyjatvíæringsins tók einnig undir þá skoðun embættismanna borgarinnar að samfélagi múslima bæri að hætta virkri þátttöku sinni í verkefninu til að þar yrði aðeins um „hefðbundna“ myndlistarsýningu að ræða.

2. Á undanförnum vikum hafa borgaryfirvöld í Feneyjum haldið því fram opinberlega að kirkjan Santa Maria della Misericordia sé helgur staður.

Leiðrétting:
Gögn sem KÍM hefur látið borgaryfirvöldum í té sýna glögglega að kirkjan er í einkaeigu og var formlega afhelguð – og þar með ætluð til almennra nota – árið 1973 af þáverandi patríarka Feneyja, Albino Luciani (sem síðar varð Jóhannes Páll páfi fyrsti). KÍM leigði kirkjuna af núverandi eiganda hennar sérstaklega í þeim tilgangi að hýsa þetta tiltekna sýningarverkefni, Moskuna, í íslenska skálanum á sýningartíma tvíæringsins.

3. Því hefur verið haldið fram að starfsemi Moskunnar á þessum stað, í Santa Maria della Misericordia-kirkjunni, brjóti í bága við skipulagslög borgarinnar.

Leiðrétting:
Á heimasíðu Feneyjaborgar (http://sit.comune.venezia.it/cartanet/) er kirkjan Santa Maria della Misericordia skráð sem „Unità edilizia speciale preottocentesca a struttura unitaria“ (þ.e. í svonefndum SU-flokki). Samkvæmt reglugerðum borgarskipulags Feneyjaborgar er heimilt að nota byggingar í SU-flokki sem „söfn, sýningarrými, bókasöfn, skjalasöfn, aðstöðu fyrir samtök, leikhús, félagsmiðstöðvar, stað fyrir trúariðkun, að því gefnu að öll byggingin sé notuð í einum af áðurnefndum tilgangi eingöngu eða að mestum hluta, og þar sem önnur notkun er viðbótar- og/eða hliðarstarfsemi.“

– Ljóst er af þessum upplýsingum frá Feneyjaborg að kirkjan sem KÍM leigir undir skálann samræmist fyllilega skilgreiningu á byggingu í SU-flokki sem sýningarrými og félagsmiðstöð, sem einnig má nota til trúariðkunar. Þrátt fyrir fullyrðingar sem yfirvöld Feneyjaborgar og aðrir hafa sent til fjölmiðla hefur KÍM í einu og öllu fylgt lögum og reglum við notkun Santa Maria della Misericordia-kirkjunnar fyrir íslenska skálann.

4. Þrátt fyrir að KÍM hafi fært sönnur á lögmæti sýningarverkefnis íslenska skálans og þannig svarað öllum fullyrðingum Feneyjaborgar um að ekki hafi verið farið eftir lögum og reglum hafa fulltrúar borgarinnar komið fram með nýjar fullyrðingar annars eðlis: t.d. um fjölda gesta inni í íslenska skálanum. Að undanförnu hafa borgaryfirvöld haldið því fram – og notað sem réttlætingu fyrir lokun skálans – að fjöldi gesta inni í íslenska skálanum hafi á ákveðnum tímum hafi farið yfir leyfileg mörk.

Leiðrétting:
Þó athygli almennings að listviðburðum sé lofsverð er KÍM sammála því að fjöldatakmarkanir þurfi að vera við lýði af öryggisástæðum. Starfsfólk skálans hefur fylgst verið samviskusamlega með gestafjöldi í byggingunni og eftir opnunardaginn hefur tala þeirra aldrei farið yfir 100 í einu.

– Á meðan á opnunarathöfn skálans stóð voru vissulega fleiri en 100 manns inni í skálanum í einu, en slík undantekning er í fullu samræmi við reglur. Á opnunarathöfnum eru gerðar undanþágur frá fjöldatakmörkunum og slík frávik hafa verið látin viðgangast án athugasemda við opnun annarra þjóðarskála tvíæringsins í ár.

5. Borgaryfirvöld í Feneyjum hafa haldið því fram við fjölmiðla að KÍM og listamaðurinn sem er fulltrúi Íslands á Feneyjatvíæringnum hafi ekki komið upplýsingum um Moskuna á framfæri við borgina eða tvíæringinn með tilskildum fyrirvara.

Leiðrétting:
KÍM kynnti verkefnið fyrir fulltrúum Feneyjatvíæringsins á fundum í janúar og febrúar sl. og skilaði jafnframt inn nákvæmri verkefnislýsingu á Moskunni í janúar sl., bæði til fulltrúa tvíæringsins og til Don Gianmatteo Caputo, menningarfulltrúa patríarksins í Feneyjum. Sama verkefnislýsing var jafnframt send á sama atíma til opinbers fulltrúa starfandi borgarstjóra Feneyja, Vittorio Zappalorto. Upplýsingar um Moskuna og eðli sýningarverkefnisins voru því borgaryfirvöldum, tvíæringnum og kirkjunni að fullu kunnar, og KÍM lagði sig fram um tryggja að allar upplýsingar væru uppi á borðum í öllu ferlinu.

Þann 26. febrúar 2015 fékk KÍM síðan sendar ábendingar frá Feneyjatvíæringnum þar sem fram kom að endurskoða þyrfti hugmynd listamannsins að tímabundinni mosku utandyra, sem hluta af verkefninu í heild, þar sem „yfirvöld hafi ekki samþykkt verkefnið af öryggisástæðum. Yfirvöld lögðu til að fundinn yrði annar og lokaður staður (fyrir verkefnið).“

– Í kjölfar þessara ábendinga fann KÍM einmitt slíkan stað; Santa Maria della Misericordia-kirkjuna í Cannaregio.

Vegna annarra fullyrðinga í fjölmiðlum um málið áréttaði KÍM eftirfarandi atriði:

6.
Gestum Moskunnar er hvorki skylt að fara úr skóm né hylja höfuð sitt með slæðu. Sem hluti af sýningunni og innsetningunni og til að virða hreinlæti staðarins, er hins vegar inni í sýningarskálanum skilti þar sem lagt er til að gestir fari úr skóm, sem hluta af upplifun sinni af innsetningunni. Jafnframt er boðið upp á slæður fyrir þá sem vilja, og er notkun þeirra valfrjáls.

– Það er því algjörlega undir gestum komið hvort þeir fari úr skóm eða noti slæður í heimsókn sinni í íslenska sýningarskálann.

7. Moskan er listaverk eftir listamanninn Christoph Büchel, sem búsettur er á Íslandi, og var tilnefnt af KÍM til að taka þátt í 56. Feneyjatvíæringnum. Innsetningin er listaverk og fullyrðingar um að svo sé ekki eru rangar. Skoðanir um listræn verkefni geta eðli málsins samkvæmt verið misjafnar og eru gestir hvattir til þess að mynda sér sjálfstæða skoðun á listaverkinu, en slík tjáning er einmitt mikilvægur hluti af verkefninu.

– En skoðanir eru ekki staðreyndir.

8. Lokun Moskunnar, íslenska skálans á 56. Feneyjatvíæringnum, var einhliða ákvörðun feneyskra yfirvalda sem halda því statt og stöðugt fram að Moskan sé ekki listsýning heldur staður fyrir trúariðkun og að KÍM ætti því að sækja um leyfi til að starfrækja tilbeiðslustað (en slík leyfi eru veitt eftir öðrum reglum).

– KÍM hafnar þessari skilgreiningu borgaryfirvalda alfarið og ítrekar að innsetningin er tímabundin myndlistarsýning og framlag Íslands til Feneyjatvíæringsins 2015.

Málþing um heiðurslaun

Bandalag íslenskra listamanna gengst fyrir málþingi um heiðurslaun listamanna sem Alþingi veitir árlega nokkrum hópi listamanna „sem hafa varið starfsævi sinni eða verulegum hluta hennar til liststarfa eða skarað fram úr við listsköpun sína eða störf þeirra að listum hafa skilað miklum árangri á Íslandi eða á alþóðavettvangi“ [orðalag laga um heiðurslaun nr. 25/2012]. Málþingið fer fram í IÐNÓ, miðvikudaginn 27. maí nk. kl. 14:00 – 16:00

Kveikjan að fundinum er fengin frá meistaraprófsritgerð sem Guðni Tómasson listsagnfræðingur varði nýlega við Háskólann á Bifröst. Guðni verður frummælandi á fundinum og kallar hann erindi sitt

Heiður þeim sem heiður ber

Heiðurslaun listamanna, Alþingi Íslendinga og virðingin sem við sýnum afburðarólki í listum á Íslandi

Að loknu erindinu verða pallborðsumræður um málefnið. Gestir í pallborði, auk Guðna, verða:

Unnur Brá Konráðsdóttir, þingmaður og formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis

Pétur Gunnarsson, rithöfundur og formaður starfshóps BÍL um heiðurslaun 2010-2011

Mörður Árnason, íslenskufræðingur og fyrrv. alþingismaður.

Umræðum stýrir Kolbrún Halldórsdóttir forseti BÍL.

BÍL hefur oftsinnis fjallað um fyrirkomulag heiðurslauna Alþingis til listamanna og reynt að benda á aðrar leiðir við framkvæmdina en tíðkast hafa. Til marks um þá vinnu er ályktun aðalfundar BÍL frá 2011, sem aðgengileg er á heimasíðu BÍL.  Á málþinginu gefst tækifæri til að ræða mismunandi sjónarmið um heiðurslaun, inntak þeirra og fyrirkomulag.

Málþingið er ætlað félögum í aðildarfélögum BÍL, stjórnmálamönnum og öðru áhugafólki um málefnið.

Dagur menningarlegrar fjölbreytni

Í dag er 21. maí alþjóðlegur dagur menningarlegrar fjölbreytni. BÍL hafði frumkvæði að því að ræða við íslensku UNESCO nefndina af því tilefni og sameinuðust þessir aðilar í að hvetja menningarstofnanir, skóla og félagasamtök til að gera deginum skil með einhverju móti. Inntak hvatningarinnar var eftirfarandi:

Árið 2002 staðfesti UNESCO að þann 21. maí ár hvert skyldi vakin athygli á þýðingu menningarlegrar fjölbreytni sem er sameiginleg arfleifð mannkyns og að hlúa beri að henni og varðveita í þágu allra manna.

Íslenska UNESCO-nefndin og Bandalag íslenskra listamanna hafa nú sameinast í því að vekja athygli á þessum Alþjóðadegi menningarlegrar fjölbreytni og hvetja sem flesta til þátttöku með fjölbreytilegum listviðburðum og umræðu í samfélaginu um gildi menningarlegrar fjölbreytni.

Alþjóðadegi menningarlegrar fjölbreytni er ætlað að vekja athygli á því hversu fjölbreytt menning mannkyns er og minna á að aukinn skilningur á samspili ólíkra menningarheima eykur  umburðarlyndi, félagslegt réttlæti og gagnkvæma virðingu menningarsamfélaga.

Menningarleg fjölbreytni getur af sér fjölskrúðugan og fjölbreytilegan heim með margvíslegum möguleikum þar sem hlúð er að hæfileikum mannsins og gildum, auk þess sem hún hvetur til gagnkvæmrar virðingar milli ólíkra hópa og þjóða. Alþjóðadegi menningarlegrar fjölbreytni er ætlað að vekja fólk til umhugsunar um þessi málefni í þágu jafnvægis, jöfnuðar og friðar.

Í ár eru 10 ár liðin frá því UNESCO samþykkti samning um að vernda og styðja við fjölbreytileg menningarleg tjáningarform og skapa skilyrði til þess að menningarsamfélög nái að dafna og eiga með sér frjáls samskipti sem eru öllum aðilum til hagsbóta. Ísland undirritaði samninginn árið 2007 en alls eru 134 ríki búin að staðfesta hann. Í nafni markmiða samningsins hvetja íslenska UNESCO-nefndin og Bandalag íslenskra listamanna til þess að fjölmiðlar, menningarstofnanir, félagasamtök og áhugasamir einstaklingar sameinist í að beina sjónum að menningarlegri fjölbreytni í sinni víðustu mynd 21. maí nk.

Meðal þeirra sem brugðist hafa við hvatningunni eru Borgarbókasafnið í Grófarhúsi, en þar verður dagsins minnst með veglegum hætti.

 

 

Samband íslenskra myndlistarmanna 2014

Skýrsla stjórnar SÍM 2014

Page 4 of 37« First...23456...102030...Last »