Ársskýrslur

ÁRSSKÝRSLA STJÓRNAR SÍM 2016 – 2017

STJÓRNAR-, SAMBANDSRÁÐS- OG RÁÐSTEFNUR SÍM
Stjórn SÍM frá síðasta aðalfundi 14. apríl 2016:
Jóna Hlíf Halldórsdóttir formaður, Eirún Sigurðardóttir varaformaður, Erla Þórarinsdóttir ritari, Steingrímur Eyfjörð og Sindri Leifsson meðstjórnendur, Helga Óskarsdóttir og Klængur Gunnarsson varamenn. Stjórnarfundir voru 10 talsins, þar með taldir tveir sambandsráðsfundir. Jafnframt voru haldnar tvær ráðstefnur og staðið fyrir opnu húsi vegna 10 ára afmælis Listamannahússins á Seljavegi 32.

Á þessum aðalfundi lýkur kjörtímabili Erlu Þórarinsdóttur, Sindra Leifssonar og Helgu Óskarsdóttur og er þeim þakkað fyrir vel unnin störf í þágu SÍM.

Þrír aðilar buðu sig fram til stjórnarsetu fyrir árið 2017 – 2019. Það eru Anna Eyjólfsdóttir, Starkaður Sigurðarson og Erla Þórarinsdóttir í sæti varamanns. Þar sem ekki bárust fleiri framboð, telst stjórnin sjálfkjörin og bjóðum við þau velkomin til starfa.

Meginverkefni stjórnar SÍM er að vera málsvari myndlistarmanna, vinna að bættum kjörum listamanna og efla þannig myndlist sem faggrein, auk þess að sinna öðrum hagsmunamálum, þ.m.t. rekstri vinnustofa. Á yfirstandandi starfsári hefur stjórn SÍM lagt áherslu á ráðstefnu í tengslum við herferðina “VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM”. Tilgangur ráðstefnunnar og herferðarinnar er að efla starfsvettvang myndlistarinnar og bæta kjör og stöðu myndlistarmanna.

Félagsmenn SÍM eru nú 797 og hefur þeim fjölgað um 22 frá síðasta aðalfundi.

Á starfsárinu 2016-2017 hefur stjórn SÍM unnið að eftirfarandi verkefnum:

 VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM
Herferðin “VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM” var formlega sett af stað 20. nóvember 2015 í Norræna húsinu. Tilgangur hennar er að efla starfsvettvang myndlistarinnar og bæta kjör og stöðu myndlistarmanna. Þungamiðja herferðarinnar er samningur um þátttöku og framlag listamanna til sýningarhalds.

KYNNING Á FRAMLAGSSAMNINGNUM
Formaður SÍM hélt á árinu kynningar fyrir þau sveitarfélög sem reka listasöfn, þar sem m.a. var farið yfir drögin að Framlagssamningnum, fyrirmyndir og reiknireglur. Það gekk nokkuð treglega að fá svör frá sveitarfélögunum framan af, en eftir að fundir með bæjarstjórum Hafnarfjarðar og Kópavogsbæjar komust á dagskrá, komst hreyfing á málin. Í kjölfar fundar með bæjarstjóra Hafnarfjarðar fékk formaður SÍM formlegt boð um að kynna drög að Framlagssamningnum fyrir bæjarstjórn Hafnarfjarðar, þann 11. ágúst 2016. Sú kynning gekk vonum framar og átti sinn þátt í því að Hafnarborg fékk auka milljón í fjárveitingu til að greiða myndlistarmönnum. Eftir fundinn fékk SÍM sent álit frá bæjarráði Hafnarfjarðar um að ráðið teldi að næstu skref varðandi greiðslur safna til myndlistarma-nna beri að stíga á sameiginlegum vettvangi sveitarfélaganna og mennta- og menningarmálaráðuneytisins. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar sendi erindi þess efnis í ágúst 2016 til Sambands íslenskra sveitarfélaga, en því erindi hefur enn ekki verið svarað.

Fundur með bæjarstjóra Kópavogs gekk síður vel en í kjölfar hans fékk formaður SÍM tækifæri til að kynna drög að Framlagssamningnum fyrir Lista- og menningarráði Kópa-

vogs, þann 12. ágúst 2016. Eftir þá kynningu óskaði ráðið eftir því að listrænn stjórnandi Gerðarsafns, Kristín Dagmar Jóhannesdóttir, skilaði greinargerð varðandi hennar sýn á tillögur SÍM. Formaður SÍM hefur óskað eftir að fá afrit af greinargerðinni en ekki fengið.

Þann 8. september 2016 var haldin kynning á drögum að Framlagssamningi fyrir Akur-eyrarstofu. Kynningin gekk vonum framar og voru allir sammála um að greiða þurfi myndlistarmönnum strax og leist þeim mjög vel á Framlagssamninginn og töldu hann mjög sanngjarnan. Því miður fékk Listasafnið á Akureyri þó ekki auka fjárveitingu til að byrja að greiða eftir samningnum fyrir sýningardagskrána 2017. Mögulega hefði þurft að fylgja

málinu betur eftir með formlegri beiðni frá Listasafninu á Akureyri um auka fjárveitingu til þess að byrja að greiða myndlistarmönnum.

Formaður SÍM hefur einnig boðið sveitarfélögunum sem reka Listasafn Árnesinga og bæjarstjórn Reykjanesbæjar ásamt Valgerði Guðmundsdóttur, menningarfulltrúa Reykjanesbæjar, upp á kynningu á drögum að Framlagssamningnum en ekki fengið svör við þeim boðum.

 REIKNIVÉL
Stjórn SÍM réð Þránd Arnþórsson, kerfisfræðing, til að setja upp reiknivél á heimasíðu SÍM til að reikna út þóknun til listamanna ef greitt væri eftir Framlagssamningnum. Er það von stjórnar SÍM að hagsmunaaðilar og myndlistarmenn nýti sér reiknivélina í undirbúningi fyrir sýningarhald, þrátt fyrir að Framlagssamningurinn hafi formlega ekki tekið gildi.

UNDIRSKRIFTARSÖFNUN
Í tengslum við Dag myndlistar setti SÍM af stað undirskriftasöfnun í október 2016, þar sem SÍM skoraði á tilvonandi ríkisstjórn og Samband íslenskra sveitarfélaga að veita aukið fjármagn til listasafna á Íslandi sem fjármögnuð væru af opinberum aðilum. Aukið fjármagn er undirstaða þess að söfnin sjái sér fært að greiða þóknun til listamanna skv. Framlagssamningnum. Þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir formanns SÍM til mennta- og menningarmálaráðuneytisins um fund, bæði í gegnum tölvupóst og síma, hefur enn ekki tekist að koma á fundi til að afhenda listann.

 FUNDIR MEÐ HELSTU SAFNSTJÓRUM LANDSINS
Formaður SÍM boðaði til fundar með þeim safnstjórum sem unnu að Framlagsssamningum með SÍM, þann 31. ágúst 2016, til þess að ræða næstu skref og óska eftir samvinnu. Ólöf Kristín Sigurðardóttir, safnstjóri Listasafns Reykjavíkur og Ágústa Kristófersdóttir, safnstjóri Hafnarborgar, hafa látið í ljós óánægju með Framlagssamninginn. Niðurstaða fundarins var að safnstjórarnir myndu funda og koma síðan skriflegum athugasemdum við Framlagssamninginn til stjórnar SÍM. Í kjölfar þess og eftir að tekið hefði verið tillit til þeirra athugasemda yrðu næst skref að söfnin myndu óska eftir auka fjárveitingu til þess að greiða eftir Framlagssamningnum fyrir sýningardagskrá 2017. Formlegar athugasemdir hafa þó enn ekki borist frá Safnstjórunum. Eina safnið sem á síðasta ári óskaði eftir aukafjárveitingu vegna greiðslu þóknana samkvæmt Framlagsssamningnum var Nýlistasafnið.

Þann 30. janúar 2017 barst formanni SÍM fundarboð frá Hlyni Hallssyni, safnstjóra Listasafnsins á Akureyri og Ólöfu Kristínu Sigurðardóttur, safnstjóra Listasafns Reykjavíkur, til að ræða næstu skref og tillögur um breytingar á Framlagssamningnum. Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, sat fundinn ásamt Eirúnu Sigurðardóttur, varaformanni SÍM og Erlu Þórarinsdóttur. Ásdísi Spanó var fundarritari. Formaður SÍM lýsti yfir vonbrigðum sínum með að ekkert listasafn fyrir utan Nýlistasafnið hefði óskað eftir aukafjárveitingu 2017 til þess að greiða eftir Framlagssamningnum. Niðurstaða fundarins var að safnstjórarnir fundi saman og sendi frá sér breytingartillögur vegna Framlagssamningsins fyrir 15. mars 2017. Stjórn SÍM hefur ekki fengið svarbréf frá safnstjórunum, þrátt fyrir ítrekaðar óskir þar um.

MENNINGAR- OG FERÐAMÁLASVIÐ REYKJAVÍKURBORGAR – FRAMLAGSSAMNINGURINN
Stjórn SÍM barst bréf frá Borgarráði Reykjavíkurborgar þann 12. febrúar 2016 þar sem óskað er eftir fundi með Menningar- og ferðamálasviði og SÍM til að finna sanngjarna þóknun til listamanna. Formaður SÍM átti í kjölfarið fund með Svanhildi Konráðsdóttur, sviðsstjóra Menningar- og ferðamálasviðs Reykjavíkurborgar og Ólöfu Kristínu Sigurðardóttur, safnstjóra Listasafns Reykjavíkur, þann 8. desember 2016. Niðurstaða fundarins var að Ólöf Kristín Sigurðardóttir, safnstjóri Listasafns Reykjavíkur, sendi SÍM formlegar athugasemdir við drögin að Framlagssamningnum og Svanhildur Konráðsdóttir hugðist í kjölfar þess óska eftir fundi með ráðherra. Svanhildur hefur jafnframt bent á að til að ná árangri í málinu þurfi að liggja fyrir samningur sem allir eru sáttir við. Þann 11. janúar 2017 bárust formlegar athugasemdir frá Ólöfu Kristínu Sigurðardóttur. Hennar athugasemdir fólust í eftirfarandi atriðum:

  • Hún telur að grunnur útreikninga á þóknun skuli vera umfang sýninga en ekki tímalengd þeirra.
  • Hún bendir á að það gætu myndast miklar sveiflur á milli ára, þar sem þóknunin fer eftir sýningardagskrá hvers árs. Vegna þess þurfi söfnin að hafa aðgengi að einhverskonar sjóði eða annarri fjármögnun.
  • Hún telur að lykilatriðið til að ná árangri sé að mennta- og menningarmálaráðuneytið og Listasafn Íslands, sem höfuðsafn myndlistar í landinu, komi með markvissum hætti að úrlausn viðfangsefnisins og að skoðað verði til hlítar hvort ráðuneytið hyggist standa að stofnun miðlægs þóknunarsjóðs sem söfnin geti sótt í eftir þörfum og komið til móts við sjálfsagða kröfu listmanna um sanngjarna þóknun.
  • Hún tekur fram að til þess að finna raunhæfan grunn þóknunar sé mikilvægt að umræðu um innihald samningsins verði fundinn skýr farvegur og að ráðuneyti menningarmála setji af stað formlegt samtal sem hafi það markmið að finna leið, sem bæði er ásættanleg fyrir listamenn og jafnframt þannig að þeir sem ábyrgir eru fyrir rekstri safnanna geti skuldbundið söfnin til framtíðar. Þannig mætti sjá fyrir sér að eigendur safnanna ábyrgist að greiða vinnulaun fyrir uppsetningartímann en að þóknunarsjóður fjármagni þann þátt.

Stjórn SÍM tekur undir þau atriði sem snúa að stofnun miðlægs þóknunarsjóðs til að draga úr sveiflum á útreikningi þóknana á milli ára. Stjórn SÍM telur einnig heppilegt að ráðuneyti menningarmála leiði samtalið milli myndlistarmanna annars vegar og ríkis og sveitarfélaga hins vegar. Stjórn SÍM hefur hins vegar bent á að Framlagssamningurinn takmarkar ekki að greitt sé fyrir sýningarhald eftir umfangi sýninga. Framlagssamningurinn felur í sér útreikning á lágmarks þóknunum vegna vinnu við sýningarhald. Þar sem umfang sýninga er mismikið er ekki óeðlilegt að tekið sé tillit til þess í ofanálag við útreikning á þóknunum vegna sýninga.

Stjórn SÍM hefur ekki svarað formlega ofangreindum athugasemdum, m.a. vegna fyrrnefnds fundar með safnstjórum þann 30. janúar 2017 og umræðna um breytingartillögur safnstjóra sem liggja áttu fyrir 15. mars 2017. Ofangreindum athugasemdum verður því svarað í maí næstkomandi.

 ÞÓKNUNARSJÓÐUR
BÍL, Bandalag íslenskra listamanna, óskaði eftir því við fjárlaganefnd Alþingis í umsögn sinni við fjárlagafrumvarp vegna ársins 2017, að í samræmi við átakið “Við borgum myndlistarmönnum” verði framlagið til þeirra safna og sýningarýma sem reka söfn, aukið um 100 milljónir kr. Önnur leið væri að stofna sérstakan þóknunarsjóð myndlistarmanna með sjálfstæðri úthlutunarnefnd. Til viðbótar við þetta er nauðsynlegt að framlag til Myndlistarsjóðs verði hækkað í 100 milljónir króna.

SKREF Í RÉTTA ÁTT
Skaftfell, Myndlistarmiðstöð Austurlands, hefur sent boðsbréf til nokkurra félagsmanna SÍM vegna sýningarhalds og er í þeim sérstaklega tekið fram að borgað verði eftir Framlagssamningnum. Einnig hefur Listasafn ASÍ kallað eftir tillögum frá myndlistarmönnum sem vilja koma til greina við val á verkum til innkaupa fyrir safnið og vegna sýningarhalds. Listasafn ASÍ tekur fram í auglýsingum vegna þessa að greiðslur verða byggðar á Framlagssamningi SÍM.

Út frá upplýsingum frá Listasafni Íslands, Listasafni Reykjavíkur, Listasafninu á Akureyri, Listasafni Árnesinga, Listasafni Reykjanesbæjar, Hafnarborg og Gerðarsafni, er jafnframt ljóst að kostnaður vegna launa til listamanna eykst árið 2017, miðað við síðasta ár. Óskað var eftir upplýsingum frá söfnunum um hver kostnaður yrði ef farið væri eftir Framlagssamningnum, miðað við sýningardagskrá 2017, auk upplýsinga um hvað áætlað er að greiða listamönnum sem sýna á árinu. Fram kom að áætlað er að greiða samtals kr. 12.038.400. á árinu, sem yrði rúmlega 25% hækkun milli ára. Slíkar breytingar eru jákvæðar og skref í rétta átt. Ef launakostnaður safnanna hækkar áfram með sama hætti milli ára, yrðu greiddar þóknanir frá söfnunum í samræmi við Framlagssamninginn eftir fimm ár. Við myndlistarmenn verðum að trúa að hægt sé að reka smiðshöggið og ná þessum breytingum í gegn.

UMFJÖLLUN VEGNA HERFERÐARINNAR „VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM“
Formaður SÍM fór í allmörg viðtöl á árinu 2016 vegna kjarabaráttu myndlistarmanna. Fréttablaðið birti heilsíðuviðtal 15. október 2016 um stöðu myndlistarmanna og herferðina „Við borgum myndlistarmönnum“. Víðsjá var með heilan þátt tileinkaðan kjaramálum myndlistarmanna. Einnig birtust viðtöl í Hús & Hillbilly og tímaritinu BILDPUNKT sem IG Bildende Kunst í Vín gefur út. Eftir að viðtalið birtist í Hús & Hillbilly hafði Svandís Svavarsdóttir, alþingismaður, samband við formann SÍM, sem síðar leiddi til þess að Svandís sendi fyrirspurn á Alþingi til Kristjáns Þórs Júlíussonar, mennta- og menningarmálaráðherra varðandi herferðina „Við borgum myndlistarmönnum“

RÁÐSTEFNAN „SVONA VERÐUR FRAMTÍÐIN, HVERNIG KOMUMST VIÐ ÞANGAÐ?“
Stjórn SÍM hóf undirbúning ráðstefnunnar „Svona verður framtíðin, hvernig komumst við þangað?“ haustið 2016. Ráðstefnan fór fram 21. apríl sl. í Rúgbrauðsgerðinni. Á ráðstefnunni var farið yfir stöðu myndlistarmanna á Íslandi, mannréttindi í tengslum við kjarabaráttu myndlistarmanna og litið var til nágrannaríkjanna til samanburðar við stöðuna hér á landi. Fundarstjóri var Vilhelm Anton Jónsson og fyrir utan formann SÍM héldu Katrín Oddsdóttir, mannréttindalögfræðingur, Hilde Tordal, formaður NBK og Hege Imerslun, framkvæmdastjóri hjá Bildende Kunstneres, erindi. Styrmir Örn Guðmundsson og Ásta Fanney Sigurðardóttir, myndlistarmenn, héldu gjörning. Ráðstefnan endaði á námskeiði í grunnatriðum í samningatækni, leiðbeinandi var Ingvar Sverrisson, en hann hefur rekið sjálfstætt ráðgjafarfyrirtæki um langt skeið og aðstoðað fjölda fyrirtækja og félagasamtaka í samningaviðræðum. Auður Aðalsteinsdóttir mun rita „fundargerð“ eða þanka sína um umræðurnar og mun SÍM deila þeim til félagsmanna. Ráðstefnan var vel sótt og er það von stjórnar SÍM að ráðstefnan hafi aukið þekkingu félagsmanna á kjarabaráttu okkar og aukið sjálfstraust þeirra til samningagerða.

FUNDUR FÓLKSINS
Annað árið í röð var Fundur fólksins haldinn í Vatnsmýrinni. Sú nýlunda var þetta árið að samtökin Almannaheill – samtök þriðja geirans önnuðust framkvæmd fundarins í samstarfi við Norræna húsið, með stuðningi velferðarráðuneytisins og Reykjavíkurborgar. Tilgangur fundarins var sem áður að skapa vandaðan vettvang þar sem boðið er til samtals milli almennings, stjórnmálamanna og frjálsra félagasamtaka, með það að markmiði að auka traust og skilning á milli ólíkra afla sem bera uppi og móta samfélagið.

Þegar undirbúningur hófst snemma vors vissu menn ekki um væntanlegar vendingar í pólitíkinni, en þegar ljóst var að kosningabarátta flokkanna vegna Alþingiskosninga væri að hefjast um líkt leyti, má segja að upplegg fundarins hafi farið að snúast um þær. Þá áttuðu frambjóðendur sig á mikilvægi þess að þeir tækju virkan þátt í fundarstörfum í Vatnsmýrinni þessa helgi 2. og 3. september og er mögulegt að það hafi átt sinn þátt í því hversu almenn þátttaka þeirra var í málstofum fundarins.

SÍM tók virkan þátt í samstarfi við BÍL vegna fundarins, en BÍL skipulagði fjórar málstofur, auk þess að taka þátt í tveimur málstofum með höfundarréttarsamtökum. Málstofur BÍL voru þessar; Listamenn eru líka „aðilar vinnumarkaðarins“, Hvar er menningarstefna stjórnmálaflokkana?, Sýnileiki lista í fjölmiðlum og Samspil lista og ferðaþjónustu. Og í samvinnu við höfundarréttarsamtök voru málstofurnar Kassettugjaldið – Framtíð höfundaréttar og Lifað af listinni – Samtal um höfundarrétt. Málstofurnar voru allar vel sóttar og fjörugar umræður spruttu um málefnin. 

RÁÐSTEFNAN „HVERNIG METUM VIÐ HIÐ ÓMETANLEGA? TRÚ OG LÍFSSKOÐANIR“
Guðbrandsstofnun, í samstarfi við Samband íslenskra myndlistarmanna, Guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands, Siðmennt, Samstarfsnefnd kristinna trúfélaga og Sálfræðingafélag, standa fyrir ráðstefnu um gildi trúar og lífsskoðana. Ráðstefnan verður haldin á Hólum dagana 4. til 6. maí 2017, en undirbúningur hefur staðið yfir frá hausti 2016. Formaður SÍM fór á fjóra undirbúningsfundi ásamt því að funda með listamönnunum sem taka þátt í ráðstefnunni fyrir hönd SÍM. Stjórn SÍM bað Ósk Vilhjálmsdóttur, Unndór Egil Jónsson, Eirúnu Sigurðardóttur og Karlottu Blöndal að taka þátt í ráðstefnunni. SÍM greiðir þóknun fyrir flutt erindi en ferðakostnaður og uppihald fyrir þátttakendur eru greidd af skipuleggjendum.

STARA / VEFRIT & ÚTGÁFA SÍM
STARA er rit Sambands íslenskra myndlistarmanna og leitast við að efla umræðu og þekkingu á myndlist ásamt því að segja frá starfsemi SÍM. STARA, sem er birt bæði á íslensku og ensku á heimasíðu SÍM, höfðar jafnt til fagfólks sem og áhugafólks um myndlist. Útgáfur STARA voru tvær á árinu, 6. tbl. kom út 22. október 2016 á opnu húsi á Seljaveginum og 7. tbl. kom út 29. apríl 2017 á aðalfundi SÍM. Íslenski hlutinn var prentaður út í 500 eintökum og dreift frítt. Hægt er að nálgast STARA á heimasíðu SÍM og timarit.is.

Ritnefnd STARA skipa Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, Elísabet Brynhildardóttir, hönnuður og myndlistarmaður, Jón B. K. Ransu, myndlistarmaður, Auður Aðalsteinsdóttir, doktor í bókmenntafræði, og Margrét Elísabet Ólafsdóttir, doktor í list- og fagurfræði og lektor við Háskólann á Akureyri. STARA er að hluta til fjármagnað af auglýsingatekjum og er það von stjórnar SÍM að í framtíðinni muni auglýsingatekjur aukast og bera hluta af kostnað blaðsins.

DAGUR MYNDLISTAR 2016
Dagur myndlistar var árið 2016 ívið lengri en verið hefur, enda náði dagskrá hans yfir heilan mánuð. Tekin var sú ákvörðun í upphafi árs að teygja úr deginum og Dagur myndlistar varð því árið 2016 að verkefninu Dagur myndlistar – allan október. Berglind Helgadóttir, verkefnastjóri, var með sambærilegar áherslur og fyrir árið 2016 en þó í pólitískari kantinum, enda voru kosningar í lok október. Helstu áherslur hennar voru þó að efla vitund almennings á fagstarfi myndlistarmannsins og auka aðgengi að upplýsingum um myndlist til að bæta þekkingu á faginu. Með Degi myndlistar er leitast við að efla myndlistarhugsun og stuðla að dreifingu og aðgengi myndlistar svo almenningur geti bæði skilið og nýtt sér hana til að auðga líf sitt með ýmsum hætti. Skapandi og gagnrýnin hugsun eru hornsteinar listar og umfram allt jákvæðir eiginleikar í samfélagi manna.

Í tilefni daganna opnuðu listamenn vinnustofur sínar, skólakynningar voru haldnar í skólum víðsvegar um landið, greinar sem varða myndlistarvettvanginn skrifaðar, listamenn greindu frá sínum hversdegi á samfélagsmiðlinum Snapchat. Borgarbókasafnið vakti athygli á Artóteki og myndlistarbókum í safnkosti sínum.

Hápunktur Dags myndlistar var 10 ára afmæli listamannahússins á Seljavegi, sem var haldinn hátíðlegur þann 22. október. Veitingarnar voru töfraðar fram af Brynhildi Þorgeirsdóttur og Steinunn Eldflaug þeytti skífum. Heilmargar vinnustofur voru opnar á öllum hæðum hússins og fjölmargir lögðu leið sína í húsið til að skoða og njóta. Stjórn SÍM þakkar listamönnunum fyrir þátttökuna og fyrir að gera daginn ógleymanlegan.

Í heildina tókst vel til með Dag myndlistar árið 2016. Verkefnið var stækkað með breytingum á tímalengd þess og þannig fengu hefðbundnir dagskrárliðir meira andrými. Tilraun þessi staðfesti að með því að leggja heilan mánuð undir Dag myndlistar, í stað eins dags, er hægt að ná meiri árangri í að vekja athygli á starfi myndlistarmannsins og myndlist sem faggrein.

Stjórn SÍM þakkar öllum þeim sem tóku þátt í Dögum myndlistar og Berglindi Helgadóttur verkefnastjóra fyrir vel unnin störf seinustu tvö ár en hennar tímabili sem verkefnisstjóra er lokið.

ARTÓTEK
Artótekið, sem er samstarfsverkefni SÍM og Borgarbókasafnsins, var stofnað 2004. Nýlega tók SÍM yfir rekstur og bókhald Artóteksins en Borgarbókasafnið sér um, eftir sem áður, hýsingu, kynningu og sýningarhald.

Í Artótekinu er til leigu og sölu myndlist eftir félagsmenn SÍM. Markmiðið með Artótekinu er að kynna notendum Borgarbókasafns og öðrum íslenska samtímalist og gefa þeim kost á að leigja eða eignast listaverk á einfaldan hátt.

Borgarbókasafnið og SÍM vinna nú að því í sameiningu að efla starfsemi Artóteksins, fjölga lánþegum/kaupendum með markvissri kynningu og tryggja gott úrval og eðlilega endurnýjun verka. Ný vefsíða Artóteksins, www.artotek.is, var sett í loftið á síðasta ári og eru félagsmenn hvattir til að vera virkir á facebooksíðu Artóteksins og nota myllumerkin #artotekid og #borgarbokasafnid.

UMM / ARKÍV.IS
SÍM hefur umsjón með og rekur umm.is – Upplýsingavef um myndlist og myndhöfunda á Íslandi – en vefurinn er byggður á gögnum frá Upplýsingamiðstöð myndlistar sem starfrækt var um 10 ára skeið með stuðningi íslenska ríkisins. Gagnagrunnurinn er gríðarlega stór og margþættur og hefur reynst ómissandi fyrir ýmsar menningarstofnanir, myndlistarmenn, fræðimenn, kennara og erlenda sýningarstjóra.

UMM hefur ekki verið uppfærð í mörg ár og var kefið (Dísill) úrelt. Stjórn SÍM reyndi að fá styrki frá ríkinu 2015 og samfélagssjóði Landsbankans 2016 en því miður var umræddum umsóknum báðum svarað neitandi. Stjórn SÍM hefur tekið þá ákvörðun að ráðast í það stóra verkefni að uppfæra gagnagrunninn árið 2017 og mun hann síðan fá nýtt nafn „ARKÍV“. Stefnt er því að kynna nýju síðuna í október 2017 eða á Degi myndlistar, ásamt útgáfu á kynningarbæklingi. Stjórn SÍM hefur ráðið Þránd Arnþórsson, kerfisfræðing, til þess að uppfæra gagnagrunninn og Elísabetu Brynhildardóttur, myndlistarmann, til að sjá um útlit síðunnar og hönnun á kynningarbæklingi. Einnig hefur SÍM fengið starfsmann í sex mánuði í gegnum átak Vinnumálastofnunar til að vinna í gagnagrunninum.

DÓMSMÁL VEGNA LAUNAKRAFNA FYRRVERANDI FORMANNS SÍM
Þann 24. júlí 2014 fékk SÍM bréf frá VR þar sem þess er krafist að SÍM borgi fráfarandi formanni félagsins, Hrafnhildi Sigurðardóttur, full laun fyrir aprílmánuð 2014 að frádregnum launum sem hún hafði þegar fengið greidd vegna sama mánaðar, auk fullra launa vegna maí-, júní- og júlí vegna uppsagnarfrests, auk orlofs og desemberuppbóta skv. kjarasamningi VR. Til frádráttar komi greiðslur sem þegar höfðu verið greiddar vegna launa, orlofs og uppbóta. VR gerði þá kröfu að SÍM greiði Hrafnhildi kr. 1.674.481 fyrir utan dráttarvexti og kostnað vegna málsins. Stjórn SÍM hélt félagsfund þann 22. ágúst 2014 vegna kröfu fyrrverandi formanns. Á fundinum var stjórn falið að ráða lögmann til þess að svara kröfu VR. Stjórn SÍM réð Ástráð Haraldsson, hæstaréttarlögmann hjá Mandat lögmannsstofu og sérfræðing í vinnurétti, starfsmannarétti og félagarétti. VR stefndi SÍM fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur fyrir hönd Hrafnhildar og var málið þingfest 30.júní 2016. Aðalmeðferð málsins var síðan rekin fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur 23. apríl 2017. Ástráður Haraldsson fékk Jónu Hlíf Halldórsdóttur, formann SÍM, Ingibjörgu Gunnlaugsdóttur, framkvæmdastjóra SÍM, Hlyn Hallsson og Áslaugu Thorlacius, fyrrverandi formenn SÍM, til að bera vitni í málinu. Niðurstaða Héraðsdóms Reykjavíkur mun liggja fyrir á næstu dögum og er það áhyggjuefni stjórnar SÍM að ef málið tapast þá mun það hafa verulegar afleiðingar fyrir fjárhag sambandsins, sem mögulega þarf að mæta með hækkun félagsgjalda og hækkun á leigu vinnustofa. Krafan gæti endað í 6 milljónum með dráttarvöxtum og málskostnaði.

AÐALFUNDUR IAA
Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, og Ingibjörg Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri SÍM, fóru á aðalfund IAA (Alþjóðasamtaka myndlistarmanna) sem var haldinn í Berlín dagana 4. til 6. nóvember 2016. Flest aðildarfélög IAA standa í ströngu vegna sömu hagsmunabaráttu og SÍM, að listamenn fái laun vegna vinnu við eigin sýningar og vakti barátta SIM verðskuldaða athygli fundargesta.

SKRIFSTOFA SÍM
Á skrifstofu SÍM starfa nú 5 starfsmenn í þremur stöðugildum. Ingibjörg Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri, Hildur Ása Henrýsdóttir, skrifstofustjóri, Fríða Britt Bergsdóttir, bókari, Birta Rós Brynjólfsdóttir, umsjónarmaður gestavinnustofa og Friðrik Weisshappel, umsjónarmaður fasteigna.

VINNUSTOFUR SÍM
SÍM er með sex vinnustofuhús á leigu og framleigir til félagsmanna sinna, í þessum húsum eru samtals 153 vinnustofur og 2 verkstæði, annað er rekið af Textilfélaginu og hitt af Leirlistarfélaginu. Vinnustofuhús SÍM eru við Seljaveg 32, Nýlendugötu 14 og á Korpúlfsstöðum í Reykjavík, að Lyngási 7 í Garðabæ og Auðbrekku 1 og Auðbrekku 14 í Kópavogi. Í Auðbrekku 1 eru auk þess geymslur fyrir félagsmenn. Því miður missum við Nýlendugötu 14 í maí á næsta ári og okkur hefur ekki tekist að finna hentugt húsnæði fyrir vinnustofur í miðbænum.

Vinnustofurnar eru alltaf allar í útleigu og langur biðlisti ef eitthvað losnar. Félagsmenn geta farið á biðlista og ganga þá fyrir ef vinnustofa losnar.

SÍM SALURINN
SÍM salurinn, sem staðsettur er í höfuðstöðvum SÍM í Hafnarstræti 16, stendur félags-

mönnum til boða til sýningarhalds og annarra viðburða. Auglýst er eftir umsóknum um sýningar félagsmanna í Salnum einu sinni á ári og standa sýningarnar yfir í um þrjár vikur, en í lok hvers mánaðar eru samsýningar gestalistamanna SÍM.

Sýningarnar hafa verið vel sóttar og hægt er að fylgjast með því hvað er á dagskrá bæði á heimasíðu SÍM og Facebook-síðu félagsins.

Árið 2016 voru eftirtaldir félagsmenn með sýningu í SÍM Salnum:

Halla Birgisdóttir, Ragnheiður Maísól Sturludóttir, Sigrún Hlín Sigurðardóttir, Katrín

Eyjólfsdóttir, Una Björg Magnúsdóttir, Sölvi Dúnn Snæbjörnsson, Beate Körner, Inga Huld Tryggvadóttir, Baldur Geir Bragason, Hallgerður Hallgrímsdóttir, Helga Sif Guðmundsdóttir, Arnar Ómarsson, Kristín Rúnarsdóttir og Valgarður Gunnarsson.

Aðventusýningin Kanill, með verkum félagsmanna, var svo haldin í desember við góðar undirtektir.

GESTAVINNUSTOFUR SÍM í REYKJAVÍK
Alls dvöldu 144 erlendir listamenn í gestavinnustofum SÍM árið 2016. Á Seljaveginum eru 11 herbergi fyrir listamenn ásamt úrvali af vinnustofum, en bætt var við tveimur herbergjum ásamt sameiginlegri vinnustofu í júlí 2016. Á Korpúlfsstöðum eru 3 herbergi ásamt góðum vinnustofum. Listamenn geta dvalið frá einum mánuði upp í þrjá og hefur það færst í vöxt að listamenn dvelji lengur en í einn mánuð í Reykjavík. Í byrjun hvers mánaðar er hópurinn með listamannaspjall í SÍM salnum og eru allir velkomnir. Í lok hvers mánaðar býðst gestalistamönnunum að vera með samsýningu í SÍM salnum og standa þessar sýningar í tvo daga. Gestum á þessar sýningar fer fjölgandi ár frá ári enda hafa þær verið mjög fjölbreyttar og oft nýstárlegar.

Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar leitaði eftir samstarfi við SÍM í lok síðasta árs við að bjóða erlendum sýningarstjórum að koma og dvelja í gestavinnustofu hér á landi í allt að tvær vikur. Stjórn SÍM tók því fagnandi og er áætlað að bjóða tveimur sýningarstjórum til landsins á þessu ári. KÍM sér um að koma viðkomandi til landsins og SÍM leggur til húsnæði. Sýningarstjórarnir fara í vinnustofuheimsóknir til listamanna og halda fyrirlestur í SÍM salnum þar sem þeir kynna sig og sín störf. Þýsk-ameríski sýningarstjórinn Annabelle von Girsewald var sú sem reið á vaðið í þessu samstarfsverkefni KÍM og SÍM og dvaldi hún á Íslandi í tvær vikur í janúar og fór á þeim tíma í vinnustofuheimsóknir til tuttugu listamanna og undirbjó verkefni sem hún mun vinna með hópi listamanna hér á landi og öðrum erlendis á næstu misserum. Er það von stjórnar SÍM að félagsmenn hafi átt gott samtal við Annabelle og að þetta opni fyrir þeim tækifæri að nýjum og spennandi verkefnum.

SÍM átti í vinnustofuskiptum við Vaanta í Finnlandi og fór Hildur Ýr Jónsdóttir á vegum SÍM til Finnlands í september 2016.

GESTAVINNUSTOFUR SÍM Í BERLÍN
SÍM hefur rekið gestaíbúð í Berlín fyrir félagsmenn sína frá árinu 2010. Gestaherbergin eru tvö, Askja og Hekla og þeim fylgir sameiginlegt eldhús og bað. Félagsmenn geta sótt um að dvelja í íbúðinni í einn mánuð í senn. Gestaíbúðin er staðsett í Friedrichshain sem tilheyrði áður gömlu Austur-Berlín. Í hverfinu býr fjöldi listamanna og hönnuða og það er iðandi af mannlífi, skemmtilegum hönnunarbúðum, kaffihúsum og veitingastöðum.

Stjórn SÍM ákvað að setja af stað tilraunaverkefni til tveggja ára og bjóða tveimur ungum félagsmönnum að dvelja frítt í gestavinnustofu SÍM í Berlín á hverju ári. Stjórn SÍM óskar Heiðdísi Hólm og Loga Leó Gunnarssyni til hamingju með mánaðar dvalarstyrk í gestavinnustofu SÍM í Berlín. Heiðdís og Logi munu segja frá dvöl sinni í STARA ásamt því að gefa lesendum innsýn í listsköpun sína.

Félagsmönnum BÍL gefst kostur á að sækja um dvöl í gestaíbúðinni þegar pláss leyfir. Tekið er á móti umsóknum í vinnustofurnar allt árið.

Starfsárið 2016 – 2017 var bæði viðburðaríkt og krefjandi. Þess má geta að formaður SÍM tók sæti í stjórn Listahátíðar til tveggja ára, kosin af fulltrúaráði Listahátíðar. Stjórn SÍM þakkar öllum nefndarmönnum sem hafa unnið gott starf fyrir SÍM á árinu og öllum þeim sem hafa komið að þeim mikilvægu verkefnum sem SÍM hefur unnið að.

Fyrir hönd stjórnar,
Jóna Hlíf Halldórsdóttir

Ársskýrsla FÍLD 2016 – 2017

Stjórn FÍLD var þannig skipuð:
Arndís Benediktsdóttir, formaður
Heba Eyr Keld, varaformaður
Kara Hergils/Tinna Grétarsdóttir, gjaldkeri
Halla Þórðardóttir, ritari
Guðmundur Helgason, meðstjórnandi
Varamenn stjórnar: Lovísa Ósk Gunnarsdóttir og Bryndís Einarsdóttir

FÍLD á fulltrúa í eftirtöldum ráðum og stjórnum:
Bandalag íslenskra listamanna: Guðmundur Helgason
Íslenski dansflokkurinn: Marta Nordal (Varamaður: Stefán Jónsson)
Sviðslistarsamband Íslands: Arndís Benediktsdóttir
Fulltrúaráð listahátíðar í Reykjavík: Kara Hergils
Gríman – Íslensku Sviðlistarverðlaunin: Einn fulltrúi (og einn varamaður)

Aðalfundur félagsins 2016 var haldinn 10.janúar og voru þá skipti á stjórnarmeðlimum. Ásgeir Helgi Magnússon lét af formannastörfum eftir eitt ár vegna anna og tók Arndís Benediktsdóttir við til eins árs. Katrín Ingvadóttir hætti sem varaformaður og tók Heba Eir Keld við til tveggja ára. Kara Hergils tók við gjaldkerastarfinu af Tinnu Grétarsdóttur til tveggja ára (skiptin hafa þó ekki formlega átt sér stað en Kara hefur samt sem áður tekið þátt í stjórnarstörfum). Guðmundur Helgason kom inn í stjórn sem meðstjórnandi  til eins árs í stað Lovísu Gunnarsdóttur sem tók sæti varamanns.

Nýja stjórnin byrjaði með miklum eldmóð og fundaði reglulega. Þau byrjuðu að skoða stöðu félagsins, kynna sér málefnin og forgangsraða. Vefsíðan dance.is og facebook hópurinn “Fíld félagsmenn” var áhugaefni og var reynt að uppfæra þá liði og hreinsa. Það þyrfti að vinna mun betur í því og leggur stjórn til að annar meðstjórnandi taki að sér að halda um þessar síður þar sem sá aðili er einnig virkur á stjórnarfundum.

Fyrir utan hefðbundna stjórnarfundi sækja stjórnarmeðlimir fundi í fulltrúaráði SSÍ og Listahátíðar í Reykjavík og mánaðarlega stjórnarfundi BÍL.
Á liðnu starfsári hafa ófá mál verið á döfinni hjá félaginu auk þess sem félagar hafa leitað til stjórnar með hagsmuna og réttindamál.

Barnamenningarhátíðin var haldin 21.-26. apríl í glæsilega Eldborgarsal Hörpu. Þetta er í fimmta sinn sem þessi hátið var haldin og erum við stolt að taka að okkur opnunarkvöldið. Fíld var í góðu sambandi við hátíðarstjórnendur, skólana sem tóku þátt og skipulögðu allt sem við kom kvöldinu. Kara Hergils stóð sig reglulega vel þar og gékk hátiðin glimrandi vel. Í ár verður opnunardagur Barnamenningarhátíðarinnar 25.apríl og hefur Harpa Rut verkefnastjóri Barnamenningar nú þegar haft samband og lýst því hversu mikilvægur liður við erum orðin í hátíðinni.

Sviðslistasamband Íslands (SSÍ) endurskoðuðu heildarfyrirkomulag Grímunar. Núna virkar það þannig að aðeins 9 aðilar skipa Grímunefnd og þurfa þessir aðilar að sjá allar sýningar yfir árið. Funda þessir 9 svo saman þar sem þeir geta rökrætt sínar ákvarðanir um verkin og samræmt þannig betur ákvarðanir sínar. Haldnir eru 2 fundir til að ræða tilnefningar og síðan er kosið fyrst innan nefndar og svo er seinni kosningin opin þeim sem tryggja sér atkvæðisrétt.
Fíld er með einn meðlim og Danshöfundarfélagið annan
Félag íslenskra leikara (FÍL): 2
Félag leikstjóra á Íslandi (FLÍ): 1
Félag leikmynda- og búningahönnuða 1
Félag leikskálda og handritshöfunda (FLH): 1
Félag tæknimanna í rafiðnaði (FTR): 1
Stjórn Sviðslistasambands Íslands (SSÍ): 1

Um vorið 2016 var haft samband við Fíld frá dansara Mamma Mía. Sá dansari hafði áhyggjur af samningi sínum við Borgarleikhúsið og vildi fá aðstoð. Arndís fór á fund með þeim dansara og var málið alvarlegt þar sem þessir samningar reyndust vera ólöglegir. Enn og aftur erum við “dansarar” að fá svona óviðeigandi viðurkenningu. Þetta mál var í vinnslu til lok ágúst. Margir fundir voru haldnir til að vinna úr þessu, til að mynda við fleiri dansara, Borgarleikhússtjóra og framkvæmdastjóra, lögfræðing BHM, Fíl og fl.

Einnig sendi Fíld formlegt bréf til Borgarleikhússtjóra þar sem hún var vinsamlegast beðin um að svara dönsurum eftir langan biðtíma eftir svari um framtíð þeirra í sýningunni. Að lokum voru gerðir nýjir samningar þar sem þau fengu betri kjör en voru samt sem áður langt fyrir neðan leikaralaunin. Þetta er mál sem minnir okkur á hversu mikilvægt það er að Fíld nái samningum við leikhúsin í framtíðinni.

Árlega Sólókeppnin var haldin 16. október síðastliðinn. Alls tóku 9 dansarar þátt og gekk keppnin vonum framar. Guðbjörg Astrid Skúladóttir var búin að bjóða fram húsnæði Klassíska Listdansskólans fyrir keppnina þar sem að síðastliðin ár hefur keppnin verið haldin í Listdansskóla Íslands. Því miður kom upp sú staða rétt fyrir keppnina að ekki var hægt að halda hana þar og hún því færð í Listdansskóla Ísland og þurfti því að leigja áhorfendapalla. Listdansskóli Íslands lagði út fyrir þeim kostnaði ásamt ýmsu öðru smálegu. Þær þrjár sem voru valdar til að fara út til Falun stunda nú æfingar á fullu en keppnin fer fram 17.-18. mars næstkomandi.

Á starfsárinu 2015-2016 var unnið flott verkefni þar sem Fíld meðlimir fengu aðgang að BHM. Hér er smá klausa sem fram kom í ársskýrslunni það árið:

“Allir sjálfsstættstarfandi dansarar geta greitt í BHM ef þeir kjósa svo og notið þeirra fríðinda sem þar bjóðast. Sem stendur greiða fjórir félagar í BHM. Aðildagjöld FÍLD að Bandalagi háskólamanna er 150.000 og það er nokkuð ljóst að það er félaginu þungur baggi að halda uppi þessari þjónustu ef ekki fleiri félagar kjósa að nýta sér hana”.

Ákveðið var fyrir starfsárið 2016-2017 að sjá hvernig þetta mál myndi þróast og hvort fleiri meðlimir myndu nýta sér þetta. Að okkar bestu vitund eru enn aðeins fjórir meðlimir að greiða, því er þetta mikilvægt mál sem framtíðar stjórn þarf að skoða vel.

Staða Listdansskólanna hefur lítið breyst á þessu ári.

SSÍ boðaði til fundar í desembermánuði. Á þeim fundi sátu formenn Fíld, DFÍ, FÍL, FLÍ og RSÍ. Var lögð sú tillaga að búa til regnhlífasamtök fyrir fagfélögin til að auðvelda til að mynda samningsviðræður við opinberar stofnanir.  Félagsmenn hefðu aðgang að alls kyns sjóðum, gætu leitað til einstaklinga sem væru á launum samtakanna og fl. Ársgjaldið yrði í það minnsta 24.þúsund á ári, töluverð hækkun fyrir Fíld meðlimi en myndi hugsanlega veita þeim betri kjör en þau hafa í dag.
Einnig hefur Birna Hafsteins (FÍL) lýst eftir áhuga að fá sjálfstætt starfandi dansara aftur inn í FÍL og berjast fyrir betri samningum fyrir þá hjá opinberu leikhúsunum. Nú er það í okkar höndum að sameinast og finna þá bestu leið fyrir félagið okkar.

Formaður Félags íslenskra listdansara,
Arndís Benediktsdóttir

ÁRSSKÝRSLA FLB 2016

Stjórn FLB var þannig skipuð:
Rebekka A. Ingimundardóttir formaður (síðan 2011)
Þorvaldur Böðvar Jónsson ritari (síðan 2011)
Úlfur Grönvold gjaldkeri. (síðan 2011)
Þórunn María Jónsdóttir (síðan 2012)
Þórunn S Þorgímsdóttir varamaður(síðan 2016)

Félagar í FLB voru 67 talsins í árslok 2016 en þó ekki allir fast starfandi við fagið. Stjórnin vinnur jafnt og þétt að því að kynna félagið fyrir nýjum félagsmönnum og var ein ný umsókn samþykkt árið 2016. Félagsmönnum hefur fjölgað um meira en helming á síðustu 6 árum. FLB er fagfélag leikmynda- og búningahöfunda og er sameiginlegur vettvangur til að örva samstarf og kynningu á verkum félagsmanna sem og standa vörð um réttindamál þeirra.

Félagið á fulltrúa í eftirtöldum stjórnum, félögum og stofnunum:
Bandalagi íslenskra listamanna: Rebekka A. Ingimundardóttir
Sviðslistasambandi Íslands: Rebekka A. Ingimundardóttir
Leikminjasafni Íslands: Hlín Gunnarsdóttir, varamaður Egill Ingibergsson
Grímunni, íslensku leiklistarverðlaunin: Rebekka A. Ingimundardóttir
Myndstefi: Þórunn María Jónsdóttir.

Á starfsárinu 2016 – 2017 mun stjórn FLB leggja áherslu á að gera starf leikmynda- og búningahöfunda sýnilegra. Stefnt er á áframhaldandi umræður og vakningu meðal félagsmanna.

Vorið 2011 tók stjórnin upp svokallaða símenntunarstefnu en tilgangurinn með henni er að bjóða upp á kynningar, fyrirlestra og námskeið sem gætu reynst félagsmönnum gagnleg í sinni sköpun og vinnu. Framundan, á árinu 2017, er fyrirlestur um öryggismál á vinnustöðum. Einnig stendur til að bjóða félagsmönnum á sýninguna Fórn, sem sýnd verður í Borgarleikhúsinu í vor, með leiðsögn og kynningu á vinnslu verksins.

Heiðursfélögum FLB fer fjölgandi. Heiðurfélagi FLB er sæmdur Stór Yddarakrossi en það er heiðursorða sem afhent er við hátíðlega athöfn á aðalfundi. Stjórn FLB vinnur að krýningu verðandi heiðursfélaga á árinu 2017. Heiðursfélagar FLB til þessa eru: Sigurjón Jóhannsson Steinþór Sigurðsson og Messíana Tómasdóttir. Einn heiðursfélagi Jón (Mínus) Þórisson lést á árinu, þ. 1. janúar 2016.

Reykjavík í janúar 2017,

Rebekka A. Ingimundardóttir, formaður FLB

Skýrsla forseta BÍL á aðalfundi 2017

Stjórn BÍL hélt 10 reglulega fundi á starfsárinu, auk þess sem haldnir voru nokkrir fundir um afmörkuð málefni. Aðildarfélög BÍL eru fimmtán talsins. Hér er listi yfir formenn félaganna ásamt nöfnum annarra stjórnarmanna sem komið hafa að starfi stjórnar BÍL á árinu:

Arkitektafélag Íslands; AÍ– formaður Aðalheiður Atladóttir, varamaður Helgi Steinar Helgason

Danshöfundafélag Íslands; DHÍ – formaður Katrín Gunnarsdóttir

Félag íslenskra hljómlistarmanna; FÍH–formaður Björn Th. Árnason

Félag íslenskra leikara; FÍL– formaður Birna Hafstein

Félag íslenskra listdansara; FÍLD– formaður Arndís Benediktsdóttir, varamaður Guðmundur Helgason

Félag íslenskra tónlistarmanna; FÍT– formaður Hlín Pétursdóttir Behrens, varamaður Hallveig Rúnarsdóttir

Félag kvikmyndagerðarmanna; FK– formaður Hrafnhildur Gunnarsdóttir

Félag leikmynda- og búningahöfunda; FLB– formaður Rebekka Ingimundardóttir, varamaður Þórunn Sigríður Þorgrímsdóttir

Félag leikskálda og handritshöfunda; FLH– formaður Margrét Örnólfsdóttir, varamaður Ármann Guðmundsson

Félag leikstjóra á Íslandi; FLÍ– formaður Sara Martí Guðmundsdóttir / Páll Baldvin Baldvinsson

Félag tónskálda og textahöfunda; FTT– formaður Jakob Frímann Magnússon, varamaður Bragi Valdimar Skúlason

Rithöfundasamband Íslands; RSÍ– formaður Kristín Helga Gunnarsdóttir, varamaður Vilborg Davíðsdóttir

Samband íslenskra myndlistarmanna; SÍM– formaður Jóna Hlíf Halldórsdóttir, varamaður Eirún Sigurðardóttir

Samtök kvikmyndaleikstjóra; SKL – formaður Friðrik Þór Friðriksson

Tónskáldafélag Íslands; TÍ,– formaður Þórunn Gréta Sigurðardóttir, varamenn Páll Ragnar Pálsson og Þuríður Jónsdóttir

Fulltrúar BÍL í nefndum og ráðum (jan 2017):
Menningar- og ferðamálaráð                 Kolbrún Halldórsdóttir og Jóna Hlíf Halldórsdóttir Reykjavíkur
Varamenn                                                   Jakob Frímann Magnússon og Birna Hafstein

Fulltrúar í faghópi MOFR 2016

Bragi Valdimar Skúlason tónlistarmaður, formaður
Jón Bergmann Kjartans Ransu myndlistarmaður
Þóra Karítas Árnadóttir leikari
Guðrún Eva Mínervudóttir rithöfundur
Borghildur Sölvey Sturludóttir arkitekt (fulltr.Hönnunarmiðst.)

Kvikmyndaráð                                               Margrét Örnólfsdóttir
Varamaður                                                      Bergsteinn Björgúlfsson

Fulltrúaráð Listahátíðar                             Kolbrún Halldórsdóttir

Stjórn listamannalauna                               Hlynur Helgason
Varamaður                                                     Hlín Gunnarsdóttir

Stjórn Skaftfells                                            Jóna Hlíf Halldórsdóttir
Varamaður                                                    Kolbrún Halldórsdóttir

Fagráð Íslandsstofu í                                    Kolbrún Halldórsdóttir
listum og skapandi greinum

Menningarfánaverkefni Rvíkur                  Karen María Jónsdóttir

List án landamæra                                         Edda Björgvinsdóttir

Stjórn Gljúfrasteins                                       Kolbrún Halldórsdóttir

Umsagnarnefnd                                              Pétur Gunnarsson
vegna heiðurslauna Alþingis

Höfundarréttarráð                                         Kolbrún Halldórsdóttir

Sérfræðinganefnd KKN                               Margrét Jónasdóttir    jan.2014 – jan.2017
(ferðastyrkjanefnd)

Starfshópur um                                             Jón B. Kjartanss. Ransu
málverkafalsanir                                           Kolbrún Halldórsdóttir  varamaður

Samstarfshópur um                                      Kolbrún Halldórsdóttir
sóknaráætlun höfuðborgarsvæðisins

Samráðshópur „List fyrir alla“                 Hildur Steinþórsdóttir og Davíð Stefánsson

Forseti BÍL var fulltrúi mennta- og menningarmálaráðherra í stjórn Listaháskóla Íslands til nóv. 2016, formaður þar síðan 16. desember 2011. Forseti BÍL hefur gegnt starfi forseta ECA – European Council of Artists síðan í árslok 2011 og situr í norræna listamannaráðinu Nordisk Kunstnerråd. Fyrir hönd ECA tekur hún þátt í starfi European Creative Alliance um höfundarréttarmál listamanna og er fulltrúi Nordisk Kunstnerråd í stjórn Norrænu menningarmiðstöðvarinnar Circolo Scandinavo í Róm, varamaður stjórnar CS síðan á aðalfundi 2015. Önnur trúnaðarstörf forseta eru eftirfarandi: forseti er fulltrúi BÍL í úthlutunarnefnd Minningarsjóðs Guðjóns Samúelssonar. Þá er hún ritari í stjórn Félags leikstjóra á Íslandi.

Stjórn BÍL hefur skipt með sér verkum á árinu þannig að Margrét Örnólfsdóttir formaður Félags leikskálda og handritshöfunda hefur gegnt starfi ritara og Björn Th. Árnason formaður Félags íslenskra hljómlistamanna – FÍH er gjaldkeri. Það er hins vegar fjármálastjóri FÍH, Friðgeir Kristinsson sem nú annast bókhald BÍL og skil á uppgjöri til endurskoðanda Helgu Þorsteinsdóttur. Skoðunarmenn reikninga hafa verið Ragnheiður Tryggvadóttir og Sigurgeir Sigmundsson og eru þau kjörin á aðalfundi til tveggja ára í senn, nú fram að aðalfundi 2018.

Stjórn BÍL hefur komið saman til reglulegra funda 10 sinnum á árinu, þar að auki hélt stjórnin samráðsfund með útvarpsstjóra Magnúsi Geir Þórðarsyni og annan fund með forsvarsmönnum RÚV um nýjan menningarvef stofnunarinnar. Þá var stjórn BÍL boðið til fundar við Fríðu Björk Ingvarsdóttur rektor Listaháskóla Íslands um málefni skólans og einn fundur var haldinn með nýrri stjórn Listamannalauna.

Starfið í hnotskurn og staðan í dag
Starf BÍL 2016 einkenndist nokkuð af atburðum stjórnmálanna eftir að forsætisráðherra Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði af sér 5. apríl og tilkynnt var í kjölfarið að kosningum til Alþingis yrði flýtt. Þá var ljóst að barátta hagsmunasamtaka listamanna, og annarra sem berjast fyrir bættum hag skapandi atvinnugreina, myndi á árinu hverfast um baráttumál í aðdraganda kosninga. Þannig snerist undirbúningur þátttöku BÍL í Fundi fólksins í september upp í skipulagt samtal okkar við stjórnmálaflokkana um helstu baráttumál listamanna. Til að skerpa þá umræðu var tekið upp samstarf við önnur hagsmunasamtök, m.a. samtök í málefnum höfundarréttar og samstarfsvettvang Samtaka iðnaðarins um málefni skapandi greina X-hugvit. Einnig skipulagði stjórn BÍL málefnafundi með öllum stjórnmálaflokkum sem líklegir voru til að fá menn kjörna á þing.

Kosningar til Alþingis fóru fram 29. október 2016 og svo sem kunnugt er þá dróst á langinn að tækist að mynda ríkisstjórn. Það óvenjulega ástand skapaðist að Alþingi var kallað saman til að afgreiða fjárlög áður en ný ríkisstjórn hafði verið mynduð. Þar sem eitt af mikilvægari verkefnum BÍL á hverju ári er umræða um fjárlög, jafnt innanvert í listageiranum sem og við stjórnvöld beint með umsögn til fjárlaganefndar, bitnaði sú staða sem uppi var á efnislegri umræðu um málefni fjárlaganna. Nærri helmingur þingmanna höfðu aldrei setið á þingi og fjárlaganefnd hleypti engum að sér, því fékk efnismikil ellefu blaðsíðna umsögn BÍL, sem send var þinginu, enga umfjöllun. Eiginlega má með nokkrum rökum halda því fram að fjárlög hafi verið samþykkt af nýkjörnu þingi án þess að eiginleg umræða um efnisþætti frumvarpsins færi fram. Í ofanálag var nú í fyrsta sinn unnið samkvæmt nýjum lögum um opinber fjármál (samþ. í des. 2015), sem mæla fyrir um umtalsverðar breytingar á framsetningu fjárlaga. Það má til sanns vegar færa að þetta aukna flækjustig fjárlagavinnunnar hafi leitt til þess ófremdarástands sem við glímum nú við í kjölfarið, a.m.k. við sem störfum að listum og menningu, að enn hefur ekki verið tilkynnt um fjárveitingar hins opinbera til mikilvægra sjóða og annarra útgjaldaliða í menningargeiranum, það á t.d. við um samstarfssamning BÍL við ráðuneytið, sem vikið verður betur að síðar í skýrslu þessari.

Þann 10. janúar sl. var loks tilkynnt að ný ríkisstjórn hefði tekið við völdum og málefni lista og menningar í þeirri stjórn voru falin Kristjáni Þór Júlíussyni, sem í fyrri ríkisstjórn hafði stýrt heilbrigðismálum. Stjórn BÍL lét það verða sitt fyrsta verk að senda nýjum ráðherra bréf með heillaóskum þar sem þess var óskað að flýtt yrði samráðsfundi BÍL með ráðherra og menningarskrifstofu ráðuneytisins, í því augnamiði að kynna nýjum ráðherra helstu baráttumál listamanna í landinu. Svar barst frá ráðuneytinu fyrir tveimur dögum, þess efnis að því miður væri ekki hægt að verða við ósk BÍL um að flýta fundinum, hann verði því boðaður í apríl.

Stefnuyfirlýsing nýrrar ríkisstjórnar mun eðlilega liggja til grundvallar samtalinu sem BÍL tekur við stjórnvöld á næstunni og því mikilvægt að aðildarfélög BÍL séu vel að sér um þau atriði yfirlýsingarinnar er varða listir og menningu. Raunar kemur hugtakið „listir“ einungis einu sinni fyrir í yfirlýsingunni, í kaflanum um menntamál en þar segir: Menntakerfið gegnir lykilhlutverki við að búa landsmenn undir þátttöku í lýðræðislegu samfélagi og þekking, menning, listir, nýsköpun og vísindi skipta sköpum við uppbyggingu atvinnulífs og eflingu lífsgæða. Í framhaldinu er sagt að ríkisstjórnin muni beita sér fyrir því að öll skólastig verði efld, sem er ánægjulegt ef það gengur eftir. Því BÍL hefur frá stofnun Listaháskóla Íslands lagt þunga áherslu á eflingu háskólanáms í listum, ekki síst með tilliti til húsnæðismála skólans og rannsókna í listum og hönnun, reyndar án mikils sýnilegs árangurs fram til þessa.

Í kafla stefnuyfirlýsingarinnar um menningu er talsverð áhersla lögð á mikilvægi skapand greina og þó ekki sé ljóst hvaða merking lögð er í hugtakið þá bendir margt til þess að þar sé frekar um að ræða nýsköpun og þróun sem sé líkleg til að auka verðmætasköpun og efla samkeppnishæfni. t.d. í tækni- og hugbúnaðargeiranum, en listir og menningu.  Til marks um það má nefna framsetningu í inngangi yfirlýsingarinnar, þar sem segir að mikilvægt sé að treysta samkeppnishæfni Íslands og að ríkisstjórnin muni stuðla að uppbyggingu á innviðum samfélagsins, samgöngum, heilbrigðis og menntakerfi og kraftmiklu og samkeppnishæfu atvinnulífi fyrir íbúa um land allt. Baráttan fyrir auknum skilningi á starfsumhverfi listamanna og uppbyggingu öflugra opinberra menningarstofnana virðist því ætla að halda áfram þrátt fyrir áform um uppbyggingu skapandi greina í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar og það hlutverk þurfa aðildarfélög BÍL að axla hér eftir sem hingað til.

Samningur við mennta- og menningarmálaráðuneytið
Samkvæmt samningi BÍL við yfirvöld menningarmála er meginmarkmið samstarfsins að BÍL og ráðuneytið standi saman að mörkun og eftirfylgni stefnu á sviði menningarmála. Í því skyni styður ráðuneytið við starfsemi BÍL með árlegu fjárframlagi, undirbýr árlegan samráðsfund með ráðherra menningarmála um málefni lista og menningar, auk þess sem BÍL er gert að vera ráðgjafi ráðuneytisins í tilteknum list- og menningartengdum málum (eftir því sem eftir því er kallað). Þá gerir samningurinn ráð fyrir því að BÍL annist tengsl við systurstofnanir erlendis og taki þátt í fjölþjóðlegu samstarfi á sviði lista (eftir því sem aðstæður leyfa).

Fyrsti samningurinn sem gerður var um þetta samstarf er frá árinu 1998 en það ár fagnaði BÍL 70 ára afmæli sínu. Sú forysta BÍL sem nú leiðir starfið hefur ekki upplýsingar um upphæð ríkisframlagsins það ár, en 10 árum síðar eða árið 2008 nam framlagið 2,3 milljónum króna. Svo kom hrunið…..  og 2010 var framlagið lækkað í 1,8 en náði aftur sínum fyrri styrk 2011 fór þá í 2,4 milljónir, 2014 hækkaði það svo í 3 milljónir og 2015 og 2016 hefur það verið 3,5 milljónir.

Um þessar mundir er Bandalagið samningslaust og hefur, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir, ekki getað fengið ráðuneytið til að leggja fram drög að nýjum samningi til næstu þriggja ára. Ástæðurnar sem gefnar eru tengjast breytingu laga um opinber fjármál (des. 2015), sem mæla fyrir um umtalsverðar breytingar á framsetningu fjárlaga. Skv. fylgiriti með fjárlagafrumvarpi er gert ráð fyrir að Bandalag íslenskra listamanna fái nýjan saming til 2019 og skv. honum verði árlegt framlag 4 milljónir króna, sem er einni milljón króna lægri upphæð en það sem BÍL óskaði eftir, en þetta höfum við ekki fengið staðfest hjá ráðuneytinu.

Samráðsfundur með menningarmálaráðherra
Árlegur samráðsfundur stjórnar BÍL með mennta- og menningarmálaráðherra, Illuga Gunnarssyni, fór fram 26. apríl og var ákveðið að senda ekki hefðbundið minnisblað sem grundvöll samráðsins, heldur voru settar fram spurningar sem byggðu á fundargerðum síðustu samráðsfunda og óskað svara við þeim. Spurningarnar voru á borð við þessar:

  • Hvers er að vænta um fjárframlög til lista og menningar í 5 ára áætlun í ríkisfjármálum sem áskilin er í lögum um opinber fjármál?
  • Hvað hefur áunnist í skráningu tölulegra upplýsinga um listir og menningu frá því Menningarlandið 2015 var haldið?
  • Má hugsa sér að ráðuneytið gangist fyrir ráðstefnu á grunni nýlegrar alþjóðlegar kortlagningar skapandi greina og láti vinna samanburð á stöðu skapandi greina hér á landi og í nágrannalöndum okkar?
  • Hvað líður áætlun um eflingu launasjóða listamanna, sem BÍL hefur kallað eftir síðan 2012?
  • Hvar er að frétta af áformum stjórnvalda um að gera menningararfinn aðgengilegan í stafrænu formi, og hvað líður samningum við höfundarétthafa um slíkt aðgengi á öllum sviðum menningararfs?
  • Hver er afstaða ráðherra til málefna tengdum höfundarrétti t.d. um greiðslur til höfunda af kvikmyndum og tónlist sem eru til útláns á bókasöfnum?
  • Mætti auka áhrif lista og menningar á markaðssetningu Íslands sem áfangastaðar ferðamanna og skýra aðkomu menningargeirans að Stjórnstöð ferðamála og framkvæmd ferðamálastefnu til 2020?
  • Þá var spurt um menningarsamninga við landshlutasamtök sveitarfélaga, sem hafa verið innlimaðir í uppbyggingarsamninga sem Byggðastofnun annast undir hatti landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra (núna ráðherra sveitarstjórna og samgöngumála) m.a. hvort ráðuneytið væri tilbúið að beita sér í þágu list- og menningartengdrar starfsemi á landsbyggðinni með því að endurheimta yfirráð yfir samningunum?
  • Þá var komið að miðstöðvum lista og hönnunar og spurt hvort til stæði að styrkja rekstrargrunn þeirra í samræmi við menningarstefnu sem Alþingi samþykkti 2013?
  • Og ítrekaðar voru óskir BÍL um tillögur um samræmda stjórnsýslu lista og skapandi greina og spurt hvort til greina komi að ráðherra setji á laggirnar starfshóp í félagi við BÍL í þessu skyni?
  • Loks óskaði stjórn BÍL viðbragða af hálfu ráðherra við þeirri sjálfsögðu kröfu listamanna að fyrir verkefni, sem stofnað er til af menningar- og listastofnunum sem reknar eru að stærstum hluta fyrir opinbert fé, sé greitt samkvæmt þeim lágmarkssamningum sem í gildi eru um viðkomandi störf.

Ekki fengum við svör við þessum spurningum á fundinum og erfiðlega gekk að fá fundargerð fundarins í hendur, hún barst þó með eftirgangsmunum 9. september og í framhaldinu sendi stjórn BÍL erindi til ráðuneytisins um frekari eftirfylgni nokkurra verkefna sem ráðuneytið vinnur að tengt listum og menningu, t.d. varðandi

  • starfshóp um kortlagningu sóknartækifæra íslenskrar tónlistar, kortlagningu viðskipta- og stuðningskerfis tónlistarinnar og styrkingu innviða í tónlistartengdri starfsemi
  • verkefnastjórn átaks í að efla hlut kvenna í íslenskri kvikmyndagerð og gerð tillagna um kvikmyndanám í grunn- og framhaldskólum
  • framvindu samstarfs ríkis og sveitarfélaga um menningarmál í landshlutunum; skýrslu frá stýrihóp stjórnarráðsins um byggðamál
  • skýrslu um niðurstöður ráðstefnunnar Menningarlandið 2015
  • viðbrögð við ábendingum BÍL varðandi skilgreint hlutverk lista- og menningargeirans í markaðssetningu Íslands sem ákjósanlegs áfangastaðar ferðamanna, í ljósi endurnýjaðs samnings um verkefnið Ísland allt árið
  • skilagrein samstarfshóps skapandi greina, sem starfar á grundvelli skýrslunnar „Skapandi greinar – sýn til framtíðar“. Í skilagreininni mun vera fjallað um hagtölur greinanna og stuðningskerfi í formi sjóða og kynningarmála, ásamt menntunarmálum
  • upplýsingar um norræn þekkingarmiðstöð um menningartölfræði og menningarrannsóknir, sbr. ákvörðun ráðherrafundar 28. október 2015
  • stöðu vinnunnar við innleiðingu og framkvæmd ályktunar Alþingis um varðveislu menningararfleifðar á stafrænu formi frá 2014.

Svör við þessu erindi hafa nú borist og hyggur stjórn BÍL á frekari eftirfylgni þeirra mála sem þarna er fjallað um. Það sem ekki náðist að gera á árinu, þrátt fyrir ítrekaðar óskir BÍL var að halda samráðsfund með ráðherra í tengslum við aðkallandi úrbætur í listmenntun á öllum skólastigum. Það er mjög miður, sérstaklega í ljósi yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar í stjórnarsáttmálanum um mikilvægi listnáms, að það sé gert aðgengilegt og viðurkennt.

Um svipað leyti og samráðsfundurinn var haldinn með mennta- og menningarmálaráðherra óskaði stjórn BÍL eftir fundi með fjármálaráðherra Bjarna Benediktssyni um fjármögnun list- og menningartengdrar starfsemi en aldrei barst svar við þeirri ósk.

Umsögn BÍL um fjárlagafrumvarp 2017
Eins og að framan greinir þá kalla ný lög um opinber fjármál á nýja nálgun í samtali BÍL við ríkisvaldið, aðallega vegna þess að nýju lögin gera ráð fyrir að ábyrgðin á skiptingu fjárframlaga á einstök „viðföng“ innan málaflokka hvíli í ríkari mæli á ráðherra viðkomandi málaflokks en ábyrgð þingsins og þar með fjárlaganefndar mun hverfast um „stóru línurnar“, þ.e. heildarfjárframlög til einstakra málaflokka. Til grundvallar þessu starfi þings og framkvæmdavalds eiga að liggja tvær áætlanir, a) fjármálastefna til fimm ára og b) fjármálaáætlun sem lögð er fyrir þingið á hverju ári. Í ljósi þess að nýafstaðnar þingkosningar fóru fram að hausti gafst nýrri ríkisstjórn ekki tími til að vinna þessar áætlanir, svo fjárlögin 2017 eru í raun grundvölluð á stefnu ríkisstjórnarinnar sem féll í kosningunum. Þetta á eftir að seinka því að áherslur nýrrar ríkisstjórnar sjáist í reynd.

Í ljósi þessa nýja fyrirkomulags ákvað stjórn BÍL að horfa vítt yfir málaflokkinn „listir og menning“ í umsögn sinni og gefa þannig nýjum þingmönnum og nýrri ríkisstjórn, sem er áfram um að efla „skapandi greinar“, einhverja tilfinningu fyrir því starfsumhverfi listamanna og tengslum þess (og afkomu listamanna) við stórar menningarstofnanir reknar fyrir opinbert fé sem þeim er markað í fjárlögum. Með því að vekja athygli fjárlaganefndar á þessum tengslum taldi stjórn BÍL sig hafa fengið kærkomið tækifæri til að varpa ljósi á mikilvægi þess að menningarstofnunum í eigu þjóðarinnar sé gert kleift að standa undir hlutverki sínu með reisn og skapa umhverfi fyrir framsækna listsköpun um leið og sígildri list og menningu er sinnt af alúð.

Í umsögninni var fjallað um eftirtaldar stofnanir, allt unnið í samstarfi við forstöðumenn þeirra hverrar og einnar:  Harpa, Íslenski dansflokkurinn, Íslenska óperan, Listasafn Íslands, Sinfóníuhljómsveit Íslands, Þjóðleikhúsið, Ríkisútvarpið, Kvikmyndamiðstöð Íslands, Hönnunarmiðstöð Íslands, Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar, Útflutningsskrifstofa íslenskrar tónlistar, Tónverkamiðstöð og Kynningarmiðstöð íslenskra sviðslista. Þá var fjallað ítarlega um launasjóði listamanna og verkefnatengdu sjóðina auk þess sem rík áhersla var lögð á kröfu BÍL um sjálfstætt ráðuneyti menningarmála. Loks var fjallað um menntun á vettvangi listanna með áherslu á þörfina fyrir fullfjármagnað háskólanám í listum, skort á fjárframlögum til rannsókna og bráðnauðsynlega uppbyggingu húsnæðis fyrir Listaháskóla Íslands.

Auðvitað var það von stjórnar BÍL að umsögnin vekti einhverja athygli stjórnmálamanna og að einhverra viðbragða yrði að vænta, mögulega að einhverjar breytingar yrðu gerðar á frumvarpinu milli umræðna, en því var ekki að heilsa svo nokkru næmi. 50 milljónum var bætt í málaflokkinn við aðra umræðu: 15 m. til Snorrastofu, 21 m. til Borgarleikhússins og 14 m. til ýmissa smærri styrkja á málefnasviðinu. Niðurstaða fjárlaga varð sú að heildarhækkun framlaga til málefna safna var 4,8%, til menningarstofnana 7,2% og til menningarsjóða 4,6%. Það er því ljóst að umræða um þróun opinberra fjárframlaga til lista og menningar þarf að halda áfram og mikilvægt að BÍL verði leiðandi í þeirri umræðu. Því er raunar við að bæta að Listaháskóli Íslands fékk 110 milljóna króna hækkun á sínu framlagi, sem kom vegna ákvörðunar Alþingis um styrkingu háskólastigsins. Umsögn BÍL um fjárlagafrumvarpið 2017 er aðgengileg á vef BÍL.

Samstarfið við Reykjavíkurborg
Samstarf BÍL og menningar- og ferðamálasviðs Reykjavíkur er með ágætum, t.d. var horfið frá hugmyndum um að fækka áheyrnarfulltrúum BÍL á fundum menningar- og ferðamálaráðs, en tillaga þess efnið hafði komið upp sem liður í sparnaði MOFR 2016. Áralöng hefð er fyrir tveimur áheyrnarfulltrúum BÍL í ráðinu, en það fundar tvisvar í mánuði. Þá eiga BÍL og borgin samstarf gegnum faghóp um úthlutun styrkja til list- og meningartengdra verkefna ár hvert. Þess utan hittir stjórn BÍL borgarstjóra Dag B. Eggertsson á árlegum samráðsfundi, sem í þetta sinn var haldinn 23. maí í Höfða. Til grundvallar fundinum lágu óskir BÍL um áframhaldandi þróun fyrirkomulags styrkjaúthlutana til list- og menningartengdra verkefna í Reykjavík, um að kannað verði af alvöru hvort ekki megi auglýsa eftir umsóknum um styrki tvisvar á ári, þannig að úthlutun fari fram í upphafi árs og aftur að vori. Borgaryfirvöld hafa ekki talið fjárhagslegt svigrúm til að verða við þessum óskum, en til marks um þröngan fjárhag borgarinnar þá hafa skyndistyrkir menningar- og ferðamálaráðs verið skornir alfarið niður auk þess sem styrkjapotturinn í upphafi árs 2016 var lækkaður umtalsvert. Sá niðurskurður kom þó að mestu til baka í ár (2017) með því að Borgarhátíðasjóður var formgerður og efldur, auk þess sem borgin hefur sett aukna fjármuni í rekstur Tjarnarbíós og Bíó Paradísar. Þá hefur borgin bætt við framlög til Nýlistasafnsins, Kling og Bang og Hönnunarmiðstöðvar. Allt eru þetta afar jákvæðar breytingar, en það sem enn má lagfæra er t.d. að komið verði í framkvæmd ákvæði sem er í menningarstefnu borgarinnar um  verklagsreglur um að réttur listamanna til launa fyrir vinnuframlag verði virtur. Stjórn BÍL hvatti borgarstjóra til að hefja tafarlaust vinnu við gerð samnings við myndlistarmenn á grundvelli vinnu starfshóps SÍM um málið. Undirtektir við þá kröfu hafa verið fremur dræmar.

Málefni hönnunar og arkitektúrs voru rædd og gagnrýnd framkvæmd borgarinnar á forvali, sem undanfara samkeppnisverkefna, lögð áhersla á mikilvægi þess að halda fleiri opnar samkeppnir og að verðlaunafé í slíkum keppnum verði hækkað svo það nægi a.m.k. fyrir vinnu við tillögugerðina.

Þá voru málefni listskreytinga í opinberum byggingum og á útisvæðum í opinberri eigu rædd. Upplýst var um baráttu BÍL fyrir endurreisn Listskreytingasjóðs og borgaryfirvöld hvött til að ganga í lið með listamönnum og arkitektum hvað þetta varðar. Í því sambandi lagði stjórn BÍL til að borgin léti fara fram könnun á því hvernig sinnt er þeirri lagaskyldu sem á henni hvílir skv. myndlistarlögum um aukinn hlut myndlistar í opinberum byggingum og umhverfi þeirra. Slíkar aðgerðir myndu þrýsta á ríkið um að setja aukið fé í Listskreytingasjóð. BÍL er ekki kunnugt um að slík könnun sé í gangi, en mun fylgja málinu eftir.

Þá var staða skólabókasafna í borginni rædd og undirstrikað mikilvægi þess að skólabókasöfnin í bókmenntaborg UNESCO standi undir nafni og sé gert kleift að sinna þjóðarátaki í læsi, sem ætlað er að tryggja að hér vaxi úr grasi kynslóðir, sem geta tjáð sig, lesið og nýtt móðurmálið til sköpunar. BÍL hvatti einnig til þess að borgaryfirvöld tengdust  verkefninu „list fyrir alla“ og gengju fram fyrir skjöldu sem fyrirmynd annarra sveitarfélaga í landinu með því að efla samstarf skólanna við listamenn og bjóða grunnskólanemum upp á list- og menningartengda viðburði í hæsta gæðaflokki. Þá var tónlistarmenntun rædd og mikilvægi listuppeldis almennt.

Öflugra samtal ferðaþjónustunnar og hinna skapandi greina var tekið til umræðu og hefur verið rætt áfram þar sem  nú stendur yfir endurskoðun ferðamálastefnu borgarinnar. Í því sambandi hefur stjórn BÍL hvatt Reykjavíkurborg til að þrýsta á ríkið (Hagstofu Íslands) um skráningu talnaefnis í tengslum við skapandi atvinnugreinar, enda vega þær greinar þungt í auknum straumi ferðamann til landsins.

Annars var borgaryfirvöldum þakkað það sem vel hefur verið gert í málefnum lista og menningar upp á síðkastið og hvatt til þess að stjórnendur borgarinnar taki hlutverk sitt sem fyrirmynd annarra sveitarfélaga alvarlega, með því að miðla þeim árangri sem náðst hefur í verklagi áfram á vettvangi Samtaka sveitarfélaga. Eitt það mikilvægasta sem koma þarf á framfæri hvað árangur MOFR varðar er aðferðafræði við stefnumótun og innleiðingu stefnu, sem sjá má af menningarstefnu Reykjavíkur og aðgerðaáætlun á grunni hennar. Sama aðferðafærði er viðhöfð í stefnu sviðsins varðandi ferðaþjónustu í borginni. Eitt af markmiðum BÍL á komandi starfári er einmitt að koma aðferðum af þessu tagi á framfæri við stjórnendur menningarmála í öðrum sveitarfélögum.

Fundur fólksins 2016
Annað árið í röð var haldinn Fundur fólksins í Vatnsmýrinni. Sú nýlunda var þetta árið að samtökin Almannaheill – samtök þriðja geirans önnuðust framkvæmd fundarins í samstarfi við Norræna húsið, með stuðningi velferðarráðuneytisins og Reykjavíkurborgar. Tilgangur fundarins er sem áður, að skapa vandaðan vettvang þar sem boðið er til samtals milli almennings, stjórnmálamanna og frjálsra félagasamtaka með það að markmiði að auka traust og skilning á milli ólíkra afla sem bera uppi og móta samfélagið.

Þegar undirbúningur hófst snemma vors vissu menn ekki um væntanlegar vendingar í pólitíkinni, en þegar ljóst var að kosningabarátta flokkanna vegna Alþingiskosninga væri að hefjast um líkt leyti, má segja að upplegg fundarins hafi farið að snúast um þær. Þá áttuðu frambjóðendur sig á mikilvægi þess að þeir tækju virkan þátt í fundarstörfum í Vatnsmýrinni þessa helgi 2. og 3. september og er líklegt að það hafi átt sinn þátt í því hversu almenn þátttaka þeirra var í málstofum fundarins.

BÍL tók virkan  þátt í fundinum og skipulagði fjórar málsstofur, auk þess að taka þátt í tveimur málstofum með höfundarréttarsamtökunum. Málstofur BÍL voru þes:sar Listamenn eru líka “aðilar vinnumarkaðarins“, Hvar er menningarstefna stjórnmálaflokkanna?, Sýnileiki lista í fjölmiðlum og Samspil lista og ferðaþjónustu. Og í samvinnu við höfundarréttarsamtökin voru málstofurnar Kasettugjaldið – Framtíð höfundaréttar og Lifað af listinni – Samtal um höfundarrétt. Málstofurnar voru allar vel sóttar og fjörugar umræðu spruttu um málefnin.

Það sem BÍL gerði svo í framhaldinu var tvennt, annars vegar fór stjórn í markvissa vinnu við að undirbúa frekara samtal við stjórnmálaflokkana í aðdraganda kosninga um málefni lista og menningar og hins vegar hélt vinna höfundarréttarsamtakanna áfram við að þrýsta á um úrbætur varðandi IHM-gjöldin og eintakagerð til einkanota.

Samtal við stjórnmálaflokkana
Í aðdraganda Alþingiskosninga boðaði stjórn BÍL fulltrúa þeirra stjórnmálaflokka sem sýnt var að fengju menn kjörna á þing, til fundar þar sem rædd voru helstu baráttumál BÍL um þessar mundir. Fulltrúunum var afhent skjal með helstu áherslumálum BÍL;

  • Sjálfstætt menningarmálaráðuneyti – talsmaður lista og menningar í ríkisstjórn.
  • Listamannalaun – þriggja ára áætlun um fjölgun mánaðarlauna, úr 1600 í 2000 og hækkun mánaðarlegrar greiðslu úr 350 þús. í 450 þús. 2017. Einnig að gera áætlun um eflingu verkefnatengdra sjóða, ekki síst kvikmyndasjóð og sviðslistasjóð.
  • Menningartölfræði – regluleg skráning upplýsinga um hlut lista og skapandi greina í atvinnulífi og framlagi greinanna til þróunar efnahagslífsins, með sambærilegum hætti og aðrar atvinnugreinar eru skráðar.
  • Menningarstefna – aðgerðaáætlun á grundvelli menningarstefnu sem Alþingi samþykkti 2013, með tímasettum markmiðum.
  • Listaháskóli Íslands – áríðandi að fullfjármagna starfsemi skólans og ákveða hvar byggja á skólann upp til frambúðar.
  • Rannsóknir í listum – viðurkenna þarf hlut rannsókna í listum, efla hlut þeirra innan Vísinda- og tækniráðs og Nýsköpunarmiðstöðvar og fjármagna rannsóknarþátt Listaháskólans til jafns við aðra háskóla.
  • Miðstöðvar lista og skapandi greina – stofna sviðslistamiðstöð og vinna langtímaáætlun um kynningu á listum og skapandi greinum utan landssteinanna í samstarfi við miðstöðvarnar, tryggja rekstargrundvöll þeirra og styrkja rödd þeirra innan utanríkisþjónustunnar.
  • Starfsumhverfi listamanna – lagaskylda hvílir á stjórnvöldum að tryggja höfundum til frambúðar sanngjarna þóknun vegna eintakagerðar til einkanota. Einnig þarf að finna leiðir til lækka skattprósentu á greiðslum til rétthafa, að hún fylgi skattprósentu fjármagns- og leigutekna.
  • Öflugri menningarstofnanir og söfn – með áherslu á að söfn og sýningarsalir sem njóta opinbers stuðnings greiði myndlistarmönnum með sama hætti og í nágrannalöndunum.
  • Menningarsamningar við landshlutasamtök – koma samningunum aftur undir stjórnsýslu menningarmála (heyra nú undir landbúnaðarráðuneytið…. Eða sennilega samgönguráðuneytið eftir að ný ríkisstjórn tók við), tryggja faglega úthlutun fjármuna á grundvelli samninganna og byggja upp raunhæf atvinnutækifæri fyrir listafólk á landsbyggðinni.

Að loknum kosningum sendi BÍL svo erindi til þingflokksformanna allra þingflokka með óskum um gott samstarf við heildarsamtök listamanna á kjörtímabilinu framundan og upplýsingar um helstu áherslumál BÍL. Í því sambandi var undirstrikuð niðurstaða BÍL af langri umræðu og þátttöku í margháttaðri vinnu við stefnumótun í list- og menningar-geiranum, um að nauðsynlegt sé að efla stjórnsýslulega stöðu lista og menningar með því að stofna sjálfstætt menningar-málaráðuneyti og til frekari glöggvunar fylgdu erindinu greinar forseta BÍL um það mál og um Menningar-stefnu – Vegvísi stjórnvalda. Þá fylgdi líka starfsáætlun stjórnar BÍL 2016. Þingmenn ættu því að vera vel upplýstir um helstu áherslur í starfi BÍL og munu vonandi bregðast vel við þegar bankað verður á dyr þeirra nú á næstunni með það að markmiði viðhalda samtalinu.

Listamannalaun – Reglur um úthlutnarnefndir
Í framhaldi af vinnu starfshóps um málefni listamannalauna og starfa úthlutunarnefnda samþykkti stjórn BÍL í mars  að beina því til aðildarfélaga sinna að farið verði að ábendingum starfshópsins um verklag við skipan fulltrúa í úthlutunarnefndir og taki afstöðu til þess hvort tilnefningarnar skuli vera á hendi stjórna félaganna eða hvort skipuð verði sérstök uppstillingarnefnd sem fái það hlutverk að gera tillögur að fulltrúum í viðkomandi nefnd. Aðferðin við tilnefningarnar hljóti síðan staðfestingu á aðalfundi eða formlega boðuðum félagsfundi. Þá samþykkti stjórn siðareglur, sem lagt var til að aðildarfélögin setji sér og feli stjórnum fagfélaganna og úthlutunarnefndum launasjóðanna að starfa eftir. Í framhaldinu var þess óskað að ráðuneytið kallaði eftir tilnefningunum á fyrsta ársfjórðungi hvers árs til að tryggja vandaða málsmeðferð hjá félögunum við tilnefningu fulltrúa í nefndirnar.

Tillaga að siðareglum sem stjórn sendi aðildarfélögum BÍL er svohljóðandi:

Í úthlutunarnefndum launasjóða listamanna geta setið bæði félagsmenn og sérfræðingar í þeirri listgrein sem um ræðir.

  • Nefndarmenn sækja ekki um listamannalaun sjálfir það ár sem þeir eiga sæti í úthlutunarnefnd.
  • Stjórnarmenn í fagfélögum listamanna er taka ekki sæti í úthlutunarnefndum launasjóðanna.
  • Stjórnum fagfélaga listamanna er óheimilt að hafa afskipti af starfi úthlutunarnefnda.
  • Stjórnir og uppstillingarnefndir eru bundnar trúnaði um störf sín til að tryggja starfsfrið úthlutunarnefnda.
  • Um hæfi og vanhæfi nefndarmanna í úthlutunarnefndum gilda reglur stjórnsýslulaga [nr. 37/1993; 3. gr., tl. 1. og 2.]. Hafa ber í huga að vanhæfi í einu máli skapar vanhæfi í öllum og skal þá skipta út nefndarmanni.
  • Samkvæmt lögum um listamannalaun [57/2009; 14. gr.] eru ákvarðanir úthlutunarnefndar endanlegar á stjórnsýslustigi. Nefndarmenn í úthlutunarnefndum eru bundnir trúnaði um störf sín.
  • Við skipun í úthlutunarnefndir ber að horfa til þess að nefndarmenn hafi góða þekkingu og yfirsýn sem ætti að tryggja að úthlutanir launa dreifist þannig að nýtist heildarsviði viðkomandi listgreinar.

Þörfin fyrir eflingu launasjóðanna
Árið 2016 voru 1606 mánaðalaun til úthlutunar úr launasjóðum listamanna. Sótt var um 11.380 mánuði,  sem er rúmlega 20% aukning frá 2015. Munurinn er 9.775 mánuðir ! 946 umsóknir bárust um starfslaun og ferðastyrki frá 1581 umsækjanda (einstaklingar og hópar). Úthlutað var til 378 listamanna (þar af 78 í 14 sviðslistahópum). Munurinn er 1.203 einstaklingar! Árlega brautskráir Listaháskóli Íslands 110 – 120 með bakkalár- eða meistaragráðu í listum og hönnun. Það segir sig sjálft að krafa BÍL um áætlun um eflingu launasjóðanna er bæði eðlileg og sanngjörn. Óskirnar ganga út á það að launamánuðum verði fjölgað í a.m.k. 2000 á næstu þremur árum og upphæðin verði hækkuð og taki mið af meðallaunum félaga í BHM. Áformaður er fundur stjórnar BÍL með stjórn listamannalauna til að ræða þessi mál og önnur sem lúta að starfslaununum, en síkur fundur er orðinn árviss í dagatali stjórnar BÍL.

Samanburður á stuðningskerfi Norðurlandanna
Á vordögum var sent erindi í ráðuneyti mennta- og menningar til að grennslast fyrir um möguleikann á því að ráðuneytið aflaði gagna um stuðningsumhverfi lista á Norðurlöndunum með það að markmiði að bera saman við kerfið okkar. Því miður kom neikvætt svar frá ráðuneytinu, en þó var opnað á þann möguleika að ráðuneytið gæti veitt BÍL styrk til að gera svona samanburð. Stjórn hefur enn sem komið er ekki gert áætlun um slíkt starf en er sannarlega áhugasöm um að skoða hvað með hvaða hætti slíkt verkefni yrði best framkvæmt. Þetta er dæmigert verkefni sem BÍL þyrfti að hafa bolmagn til að fara í og þar erum við raunar á sama báti og norræn systursamtök okkar, sem ekki hafa heldur fengið skilning ráðamanna sinna til að fara í verkefni af þessu tagi. Málið verður tekið upp á vorfundi formanna systursamtakanna sem fer fram í Stokkhólmi í mars 2017.

Listir á landsbyggðinni
Hér að framan og í fyrirliggjandi tillögu að starfsáætlun BÍL fyrir 2017 er nokkur áhersla lögð á uppbyggingu atvinnutækifæra fyrir listamenn á landsbyggðinni, eða öllu heldur á mikilvægi þess að samfélög utan höfuðborgarsvæðisins fái notið slíkrar fjölbreytni í atvinnulífi sem frjótt listalíf atvinnumanna hefur í för með sér. Eftir að umsögn BÍL um fjárlög 2017 var gerð opinber á vefsvæði BÍL og á vef Alþingis, bárust viðbrögð frá listamönnum og menningarstofnunum utan höfuðborgarsvæðisins, t.d. frá Ísafirði og Akureyri, þar sem gerð var athugasemd við það að ekki skyldi nefnt í umsögninni hversu illa stjórnvöld sinna uppbyggingu menningarstofnana og listastarfsemi atvinnufólks á landsbyggðinni. BÍL brást að sjálfsögðu vel við þessum ábendingum og í kjölfar þeirra var efnt til funda um málið. Akureyrarstofa bauð forseta BÍL til fundar í Hofi 11. janúar sl. þar sem forsvarsmenn Akureyrarstofu, Hofs, Leikfélags Akureyrar og Sinfóníuhljómsveitar Norðurlands báru saman bækur og stilltu saman strengi. Einnig hélt forseti fund með fyrrv. menningarfulltrúa Eyþings (sem nú er almennur starfsmaður Eyþings eftir að menningarsamningarnir voru felldir inn í uppbyggingasamninga landshlutasamtakanna og ríkisins). Þá var haldinn fundur í Reykjavík með eina atvinnuleikhúsinu á Vestfjörðum, Kómedíuleikhúsinu, um sama efni og komu sömu áhyggjur fram þar. Fundir þessir voru afar gagnlegir og munu störf BÍL að þessum mikilvægu málum á næstunni taka mið af því sem þar var rætt.

Hagstofan og eilífðarbaráttan um menningartölfræði
Segja má að barátta BÍL fyrir því að íslensk stjórnvöld skrái tölfræði lista og menningar með sama hætti og tölfræði annarra atvinnugreina, hefur nú staðið í a.m.k. 7 ár án mikils árangurs. Þegar fyrsta skýrsla um tölfræði menningar kom út í desember 2010 var því heitið að unnið yrði áfram á grundvelli hennar að skráningu helstu hagstærða í tengslum við skapandi greinar. Allan þennan tíma hefur BÍL þrýst á um efndir en ekki haft árangur sem erfiði. Í þessum tilraunum okkar höfum við átt samleið með miðstöðvum lista og skapandi greina, sem m.a. sitja saman í fagráði Íslandsstofu í listum og skapandi greinum. Við höfum verði í beinu sambandi við Hagstofu Íslands, sem að okkar mati er sú stofnun sem ætti að hafa þetta hlutverk með höndum, en það eina sem Hagstofan hefur gert nýtt í þessum efnum er að hefja reglulega birtingu tölfræði yfir launþega sem starfa í skapandi greinum, sem hluta af úttekt sinni á starfaflokkun og fjölda launþega í landinu. Auðvitað er þetta gott svo langt sem það nær, en gerir satt að segja lítið gagn, þar sem alkunna er að algengasta rekstrarform þeirra sem starfa í menningu, listum og örðum skapandi atvinnugreinum er verktaka í einhverju formi.  Hagstofan ber því við að hún hafi ekki fjármagn til að gera meira eins og sakir standa og þó mennta- og menningarmálaráðherra hafi reynt að segja þeim að breyta forgangsröðun sinni, þá hefur það því miður ekki skilað miklu enn sem komið er. Vonir standa þó til að aukinn þrýstingur, á að almennileg menningartölfræði líti dagsins ljós, muni á endanum skila árangri.

Höfundarréttarmál
Eitt af stóru málunum sem BÍL glímdi við á árinu voru málefni höfundarréttar og löngu tímabærar breytingar á löggjöf um höfundarrétt. Til að þrýsta á um afgreiðslu málanna tóku höfundarréttarsamtök upp samstarf og tók BÍL þátt í því. Meðal þess sem félögin lögðu krafta sína í var að halda málþing um höfundarrétt undir yfirskriftinni Lifað af listinni – skapandi samtal listamanna og þingmanna um höfundarrétt. Þau sem að málþinginu stóðu voru auk BÍL, FJÖLÍS, STEF, MYNDSTEF og IHM. Flutt voru framsöguerindi sem tengdust fjórum frumvörpum um höfundarrétt og í lokin var þingmönnum allra þingflokka á Alþingi boðið að taka þátt í umræðum um inntak framsöguerindanna. Allir þingflokkarnir sendu fulltrúa og tókst að gera málunum góð skil. Málþinginu var streymt í beinni útsendingu og er upptakan enn aðgengileg á vefnum www.netsamfelag.is

Á vorþingi 2016 voru þrjú af frumvörpunum samþykkt;

  • frumvarp um munaðarlaus verk sem gerir söfnum og opinberum stofnunum kleift að varðveita og miðla til almennings verkum sem ekki finnst höfundur að eða ekki eru lengur í höfundaréttarvernd,
  • frumvarp um lengingu verndartíma hljóðrita sem færir réttindi flytjenda og útgefanda nær réttindum höfunda með lengingu verndartíma hljóðrita í 70 ár frá útgáfudegi og tryggir um leið rétt flytjenda til greiðslu gagnvart útgefendum og auðveldar endurútgáfu hljóðrita sem ekki hafa fengist á markaði lengi,
  • frumvarp um endurskoðun tiltekinna ákvæða er varða samningskvaðir, sem fyrst og fremst eru til þess ætluð að auka aðgengi notenda eins og t.d. útvarps- og sjónvarpsstöðva að höfundaréttarvörðu efni með því að auðvelda þeim gerð heildarsamninga við rétthafa.

Fjórða frumvarpið, um eintakagerð til einkanota, kom ekki fram á vorþinginu, en það var frumvarpið sem höfundar og eigendur flutningsréttar höfðu lagt mesta áherslu á og varðaði hagsmuni þeirra mestu. Ákváðu þá rétthafasamtökin að nota sér Fund fólksins, sem haldinn var fyrstu helgina í september, til að þrýsta enn frekar á stjórnvöld, sérstaklega mennta- og menningarmálaráðherra að leggja það frumvarp fram. Um miðjan september kom það svo fram í þinginu í nokkuð öðrum búningi en vænst hafið verið því ráðherra lagði til að stofnaður væri nokkurs konar sjóður, sem fengi ákveðið framlag á fjárlögum ár hvert, og væri honum ætlað að greiða sanngjarnar bætur til höfunda miðað við hlutfall af tollverði ýmissa stafrænna upptökumiðla og -tækja sem nýta má til að gera eintök af höfundaréttarvörðu efni til einkanota. En eins og kunnugt er þá hafði gjaldstofn sá sem stóð undir þessu endurgjaldi samkvæmt eldri lagaákvæðum, úrelst með árunum vegna tæknibreytinga og á endanum bárust nær engar greiðslur til rétthafa vegna þessarar notkunar.

Frumvarpið varð að lögum 11. október, tveimur dögum fyrir þingslit. Með þessari lagasetningu fylgdu 234 milljóna króna framlag á fjárlögum 2017 sem greitt verður út til rétthafa. Í framhaldinu hefur farið af stað vinna innan IHM við að endurskilgreina hlutfallsskiptingu fjármunanna milli ólíkra rétthafa, þeirri vinnu er ekki lokið.

Varðandi áframhaldandi samstarf rétthafasamtakanna, þá voru félögin sammála um að mikilvægt væri að halda því áfram og eru uppi áform um að halda málþing um einhverja þætti höfundarréttarmála árlega í samstarfi þessara aðila.

Umsagnir um þingmál
BÍL fékk einungis þrjú mál til umsagnar frá Alþingi fyrir utan málin um höfundarrétt. Það voru þingmannamál um lýðháskóla, sem ekki var tekið til afgreiðslu í þinginu og annað um virðisaukaskatt á íþrótta- og æskulýðsstarfsemi. Það mál var tekið fyrir en í því var lagt til að þjónusta og vörusala íþrótta- og æskulýðsfélaga sem stunduð er í því skyni að afla fjár til að standa undir kjarnastarfsemi þeirra verði undanþegin virðisaukaskatti. Einnig að íþrótta-, æskulýðs- og ungmennafélög fái endurgreiddan virðisaukaskatt vegna tilgreinds kostnaðar við íþróttamannvirki á árinu 2016  Efnahags- og viðskiptanefnd þingsins afgreiddi það með því að senda það til ríkisstjórnarinnar, til skoðunar í starfshóp um endurskoðun á reglum um virðisaukaskatt og vörugjöld með þeim skilaboðum skoða bæri málið í víðara samhengi, t.d. hvað varðar virðisaukaskatt af bókum, tónlist og starfsemi efnisveitna. Ekki höfum við fréttir af gangi vinnunnar í starfshópnum, en rétt að við höldum vöku okkar og spyrjumst fyrir um það.

Þriðja málið sem BÍL fékk til umsagnar varðaði Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins og þær viðamiklu breytingar sem  verið er að gera á lífeyrissjóðakerfi landsmanna með jöfnun réttinda opinberra starfsmanna og þeirra sem starfa á almennum vinnumarkaði. Umsögn BÍL studdist við viðbrögð formanna fagfélaga listamanna sem aðild eiga að BHM, en þeir hafa tekið þátt í umfjöllun málsins á þeim vettvangi og ýmist setið hjá við atkvæðagreiðslur eða látið bóka andmæli vegna vísbendinga um að breytingarnar þýði réttindaskerðingu sérstaklega fyrir nýja félaga. BÍL studddist í umsögn sinni við skýrslu Kjarafélags viðskiptafræðinga og hagfræðinga sem telur vafa leika á því að A-deild LSR hafi fjármagn til að greiða núverandi sjóðsfélögum skv. núverandi kjörum og að ekki sé tryggt að sjóðsfélagar haldi öllum réttindum sem þeir hafa átt fram að þessu. Meðan þessi vafi er uppi, geta aðildarfélög BÍL ekki mælt með að málið verði samþykkt óbreytt. Eftir langa og stranga umfjöllun í þinginu var frumvarpið samþykkt sem lög og voru ýmsir fyrirvarar við málið, m.a. þeir sem BÍL setti fram í umsögn sinni og fór á endanum svo að 14 þingmenn greiddu atkvæði gegn málinu og 8 sátu hjá.

Þá er rétt að geta þess hér að á árinu varð talsverður árangur af baráttu tónlistarmanna fyrir eflingu tónlistarinnar. Stofnaður var nýr sjóður, hljóðritasjóður, sem ætlað er að auðvelda tónlistarmönnum hljóðritun verka sinna og einnig voru sett lög um tímabundnar endurgreiðslur vegna hljóðritunar á tónlist.

Niðurstaða starfshóps um Listahátíð í Reykjavík
Starfshópurinn hóf störf strax eftir áramótin 2016 og hittist á 10 fundum á árinu. Fulltrúar í hópnum voru Þórunn Sigurðardóttir og Margrét M. Norðdahl úr stjórn Listahátíðar, Svanhildur Konráðsdóttir sviðsstjóri hjá menningar- og ferðamálasviði Reykjavíkur, Ásta Magnúsdóttir  ráðuneytisstjóri í mennta- og menningarmálaráðuneytinu og forseti BÍL Kolbrún Halldórdóttir. Meðal þess sem var til skoðunar í hópnum voru fjármál og framkvæmd hátíðarinnar, endurnýjun samninga við stjórnvöld (ríki og borg) en mestur þungi var á undirbúningi stefnumótunar. Hópurinn lagði til að farið yrði í stefnumótunarvinnu á grundvelli ákvörðunar um að Listahátíð yrði tvíæringur og var fjölmennur stefnumótunarfundur haldinn 3. nóvember. Niðurstöðu þeirrar vinnu er að vænta alveg á næstunni.

Listaháskóli Íslands
Samráðsfundur rektors LHÍ og stjórnar BÍL var haldinn 22. september þar sem farið var yfir stefnumótun skólans og áform um 5 ára aðgerðaáætlun á grundvelli stefnunnar, en í síðustu úttekt gæðaráðs íslenskra háskóla 2015 fékk LHÍ hæstu mögulega einkunn, sem sýnir að skólinn stendur faglega vel að vígi en það sama verður ekki sagt um fjárhagsstöðuna eða stöðuna í húsnæðismálum hans. Á yfirstandandi ári kennir skólinn 446 nemendum, sem eru tæplega 70 fleiri en kennt var 2007, en upphæðin sem fæst gegnum fjárlög til kennslunnar er hin sama á núvirði. Á tímabilinu var bætt við meistaranámsbrautum í hönnun og myndlist, listkennslu og tónlist, en þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir til að auka skilning stjórnvalda á stöðunni þá hefur framlag ríkisins ekki aukist í takt við aukið umfang námsins.  Stöðugildi fastráðinna starfsmanna voru 88 um áramót og hafa ekki aukist nema um 2 síðan 2007. Launakostnaður er tæplega 70% af rekstrarkostnaði og húsnæðiskostnaður losar 20%. Ríkissjóður fjármagnar rekstrarkostnað að 78% og skólagjöld dekka 20%. Rektor telur að það orki tvímælis að listnám á háskólastigi skuli ekki standa til boða nema gegn skólagjöldum ólíkt öðru háskólanámi í landinu og beindi þeim skilaboðum til BÍL að skoða hvort slíkur aðstöðumunur háskólanema sé ásættanlegur.

Hlutfall rannsókna af heildarframlagi hins opinbera er 8,6% 2016, var 5,7% 2015, en skólinn er bundinn að lögum til að sinna rannsóknum, án þess að það starf hafi fengist viðurkennt í auknum framlögum hins opinbera. Annað virðist gilda um aðra háskóla, en hlutfall rannsókna af heildarframlagi til annarra háskóla er sem hér segir: HÍ 39,6%, HA 35,5%, Háskólinn að Hólum 36,6%, Hvanneyri 40%, HR 19,3% og Bifröst 20,5%. Vegna þessara lágu framlaga til rannsókna, þarf LHÍ að taka af öðru rekstrarfé sínu og greiða með rannsóknunum í stað þess að þær séu fjarmagnaðar af ríkinu líkt og hjá öðrum. Rekstrarstaða skólans er ekki góð og húsnæðismálin eru í ólestri sem fyrr. Þó er rétt að segja frá því að stjórnvöld sýndu vilja til að rétta fjárhaginn af að ákveðnu marki með því að framlagið til skólans á fjárlögum 2017 hækkaði um rúmar 100 milljónir eða í kr. 1.088.900.000 sem ætti að nægja til að koma rekstrinum í jafnvægi, en ekkert umfram það. Vegna nýju framsetningarinnar á fjárlögunum er ekki hægt að sjá hversu hátt hlutfall þessa framlags er ætlað til kennslu og hvað til rannsókna.

Í lok árs var skipt um fulltrúa mennta- og menningarmálaráðherra í stjórn skólans svo forseti BÍL og Markús Þór Andrésson hafa lokið stjórnarsetu sinni. Nýjir fulltrúar ráðherra í stjórninni eru Magnús Ragnarsson og Áslaug Friðriksdóttir.

Aðrir þættir er varða listmenntun á árinu eru helst þeir að gerður var samingur við FÍH og Tónlistarskólann í Reykjavík um stofnun og rekstur framhaldsskóla á sviði tónlistar. Einnig voru gerðar nokkrar breytingar á lögum um tónlistarnám og nýtt samkomulag  var gett milli ríkisins og sveitarfélaganna. Þarna hefur orðið langþráður árangur, sem BÍL fagnar og mun nú fylgja því eftir að samskonar úrbætur verði gerðar hvað varðar dansmenntun í landinu.

Ríkisútvarpið
Í október var haldinn samráðsfundur stjórnar BÍL og útvarpsstjóra Magnúsar Geirs Þórðarsonar. Þar var farið yfir atriði í þjónustusamningi RÚV og ríkisins og lögð áhersla á kröfur kvikmyndagerðarmanna varðandi áform RÚV um að efla framleiðslu og sýningu leikins efnis í sjónvarpi. Útvarpsstjóri gerði grein fyrir erfiðri rekstrarstöðu stofnunarinnar og telur að ekki muni úr rætast fyrr en ríkisvaldið ákveður að taka yfir 3,2 milljarða lífeyrisskuldbindingar RÚV. Ákvörðun stjórnvalda um lækkun útvarpsgjalds úr kr 19.400.- í kr. 16.400.- kemur illa niður á stofnuninni. Gjaldið hér var fyrir lækkunina það lægsta pr. íbúa á Norðurlöndunum. Stofnunin hefur þurft að fækka starfsmönnum um 35% á síðustu 5 árum, sem hefur gert erfitt að hlífa  dagskránni við niðurskurði, en þó hefur það verði í forgangi, að sögn útvarpsstjóra, að láta hann bitna sem minnst á framleiðslu leikins efnis. Þar eru menn að reyna af veikum mætti að blása til sóknar og var útvarpsstjóri bjartsýnn á að það myndi takast , t.d. nefndi hann áformaðar breytingar á umfjöllun um listir og menningu, en í bígerð er að stofna sterka menningarritstjórn til að tryggja breiða og ítarlega umfjöllun um menningarmál í miðlum RÚV, en þó þannig að gætt sé dreifingar efnis, fjölbreytni sé gætt og tryggt að skírskotað verði til ólíkra hópa listamanna og listunnenda. Þá eru uppi áform innan RÚV að efla safnastarfið og vefinn, sérstaklega m.t.t. umfjöllunar um listir og menningu. Ráðinn hefur verið sérstakur ritstjóri sem starfa mun með menningarritstjórninni. Hann heitir Davíð Kjartan Gestsson og er langt kominn með að útfæra nýja vefinn rúv.menning, sem ætlunin er að frumsýna innan skamms. Í desember sl. bauð dagskrárstjóri Rásar 1, Þröstur Helgason, stjórn BÍL til fundar við þá Davíð Kjartan, þar sem rætt var um nýja veginn og lýst vilja til samstarfs við BÍL um þróun menningarumfjöllunar í RÚV.

Fagfélög listamanna standa um þessar mundir í viðræðum við RÚV um kaup og kjör, en endurnýjun samninga við RÚV hefur gengið hægt. BÍL hefur ekki beina aðkomu að þeim þætti mála, en stjórn BÍL leggur sig fram við að finna skapandi leiðir að þeim markmiðum að listamenn, höfundar og flytjendur, fái sanngjarnar greiðslur fyrir störf sín hjá RÚV, enda hafa listamenn ævinlega litið á RÚV sem eina af mikilvæustu opinberu burðarstoðum lista og menningar í landinu.

Kínversk sendinefnd
BÍL tók 20. júní á móti opinberri sendinefnd Kínverskra listamanna á fundi í Iðnó. Þar kom m.a. fram ósk um þátttöku Íslands í listahátíð í Kína 2019, 11th China International Folk Arts Festival og var forseta BÍL boði að koma til Kína í kynningar- og undirbúningsheimsókn. Boðið hefur verið þegið, en með þeim fyrirvörum þó að takist að fjármagna ferð forseta, og vonandi heillar sendinefndar BÍL, til Kína. Áform eru uppi um að sækja um ferðastyrki til að af heimsókninni geti orðið.

Listirnar í forgang
Það er margt sem stjórn BÍL hefur rætt á árinu í tengslum við stöðu listanna í samfélaginu og eru allir sammála um að BÍL hafi mikilvægu hlutverki að gegna við að styrkja stöðu þeirra og breikka umræðuna. Það er hins vegar ekki augljóst með hvaða hætti það verður best gert. Ein aðferð er að fara í spor SÍM og útvíkka herferðina sem SÍM setti af stað 2014 „Borgum myndlistarmönnum“. Hún hefur haldið áfram og þróast nokkuð þó ekki sé sýnilegur árangur af henni enn annar en kannski sá að umræðan hefur teygt sig yfir í aðrar listgreinar. Á nýafstöðnum stefnumótunar-fundi um Tónlistarborgina Reykjavík var t.d. mikil áhersla á að tónlistarmönnum sé greitt fyrir að koma fram á hátíðum sem borgin efnir til eða stendur að með einhverjum hætti.

Innan stjórnar BÍL hefur talsvert verið um það rætt með hvaða hætti best sé að nálgast umræðuna um kjaramál listamanna án þess að upphrópanir um listamannalaun leggi hana undir sig. Ein leiðin er taka þátt í opinberri umræðu um uppbyggingu „skapandi greina“ og tryggja að listirnar verði með í því mengi. Í þeim efnum þarf að efla samráð BÍL innan atvinnulífsins ekki síður en á vettvangi stjórnmálanna, eins og tillaga stjórnar BÍL að starfsáætlun 2017 ber með sér.

Einnig er ljóst að berjast þarf áfram fyrir sterkari stöðu listanna í stjórnkerfinu, sem BÍL hefur gert með því að setja fram kröfu um sjálfstætt menningarmálaráðuneyti. Til marks um veika stöðu listanna í stjórnkerfinu, jafnvel innan menningarmálaskrifstofu mennta- og menningarmálaráðuneytis, er saga starfshóps um aðgerðir gegn málverka-fölsunum, sem nefndur var í síðustu ársskýrslu forseta BÍL. Hópurinn var settur á laggirnar haustið 2014 á grundvelli tillögu Alþingis og var ætlað að vinna tillögur gegn málverkafölsunum, sem höfðu haft veruleg neikvæð áhrif á markað með íslensk málverk. BÍL átti aðild að vinnunni, fulltrúi BÍL í hópnum er Jón B. K. Ransu myndlistarmaður. Það liðu margir mánuðir áður en hópurinn var formlega skipaður, það gerðist ekki fyrr en í febrúar 2015 og þó búið væri að skipa hann þá var hann ekki kallaður saman fyrr en í lok september 2015. Þá voru haldnir nokkrir fundir og fram á haustið 2016 þegar hópurinn skilaði af sér tillögum til ráðherra. En ráðuneytið hefur ekki enn séð ástæðu til að birta tillögurnar eða greinargerð hópsins, svo formlega hefur hann ekki enn lokið störfum…

En þrátt fyrir mótbyr á ýmsum sviðum telur stjórn BÍL ekki eftir sér að bretta upp ermar í baráttunni, og kappkostar að heyja málefnanlega og yfirvegaða baráttu fyrir málefnum listanna hvar sem því verður við komið. Ýmis jákvæð teikn eru á lofti um að slík nálgun skili á endanum góðum árangri. T.d. var óskað eftir liðsinni BÍL af hálfu Guðbrandsstofnunar, sem er samvinnuverkefni Háskólans á Hólum, Háskóla Íslands og þjóðkirkjunnar, þegar blásið var til tveggja daga ráðstefnu 31. mars og 1. apríl, undir yfirskriftinni „Hvernig metum við hið ómetanlega“ og var umfjöllunarefni Menningin. Þar flutti forseti BÍL fyrirlestur um sjálfbæra þróun og menningu, fjöldi listamanna tók þátt bæði með listflutningi og framlagi í formi fyrirlestra og var mál manna að þarna hafi verið byggðar brýr til aukins skilnings milli manna og málefna.

Svo má nefna árangur af starfi BÍL í þágu listmenningar í skólum, en við höfum tekið virkan þátt í uppbyggingu verkefnisins „List fyrir alla“ sem rekið er af mennta- og menningarmálaráðuneytinu og er ætlað að standa að og halda utan um vandaða listviðburði sem skólum um land allt býðst að kaupa inn á viðráðanlegu verði. Verkefnisstjóri er Elfa Lilja Gísladóttir og á BÍL tvo fulltrúa í samráðshópi verkefnisins, þau Hildi Steinþórsdóttur kennara hönnunar og sjónlista og Davíð Stefánsson rithöfund.

Loks er rétt að geta þess að nýr forseti lýðveldisins Guðni Th. Jóhannesson sá ástæðu til að sæma forseta BÍL riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu á nýársdag ásamt 12 öðrum góðborgurum, sem nánast allir fengu viðurkenninguna fyrir störf að listum og menningu.

Verkefnin framundan
Eru þau sömu og áður, stjórn BÍL hefur hug á að halda málþing undir yfirskriftinni „Heilbrigt hagkerfi skapandi greina“, í framhaldi af því sem sagt hefur verið hér um kjör listamanna og stöðu listanna í samfélaginu.

Þá hefur stjórn hugmyndir um að efla samráð vítt og breitt um samfélagið, ekki síst við stofnanir á borð við Hagstofu Íslands um tölfræði lista og skapandi greina. Slíkt samstarf gæti mögulega skilað eflt samstöðu um nauðsyn þess að greina þróun opinberra fjárveitinga til listageirans og bera hana saman við stefnumótun stjórnvalda í málaflokknum. Sömuleiðis þarf að efla möguleika íslenskra listamanna á að bera saman þátttöku hins opinbera í listum og menningu hér á landi og í helstu nágrannalöndum okkar. Þá má líka nefna áform stjórnar BÍL um virkara samráð við samtök sveitarfélaga við uppbyggingu atvinnutækifæra fyrir listamenn á landsbyggðinni og skilvirkara starfsumhverfi utan höfuðborgarsvæðisins.

Kynning lista og menningar  á erlendri grund er líka á dagskrá stjórnar og mun í því sambandi verða fylgst vel með þróun Norrænu menningarhátíðarinnar á vegum Norrænu ráðherrannefndarinnar í London í samstarfi við South Bank Centre.  Virkara samtal við ferðaþjónustuna og stjórnvöld um hlut lista og menningar í auknum straumi ferðafólks til Íslands er eitt af áherslumálunum og mikilvægi þess að listir og menning fái sess innan ferðamálastefnu landsins.

Loks er rétt að geta um mikilvægi þess að ný stefna Vísinda- og tækniráðs nái til listrannsókna. Þetta atriði var líka nefnt á þessum stað í ársskýrslu BÍL 2016, en staðan í þessum málum er ekki góð. Ný stefna Vísinda og tækniráðs 2017 – 2019 hefur nefnilega ekki enn litið dagsins ljós, en vonandi er unnið að henni af kappi í kerfinu. Það er afar mikilvægt fyrir þróun listanna að sú nýja stefn nái með skýrum hætti til rannsóknarstarfs í listum og menningu, slíkt væri viðurkenning á mikilvægi listanna í ýmsu tilliti, t.d. á akademískri stöðu listanna og á menntunarstigi listamanna. Þannig myndu stjórnvöld sýna vilja til þess að listirnar eigi að vera hluti þess samkeppnishæfa atvinnulífs um land allt sem yfirlýsing nýrrar ríkisstjórnar gengur í stórum dráttum út á.

RSÍ Ársskýrsla 2015

Rithöfundasamband Íslands telur vel á fimmta hundrað félagsmenn, ritlistamenn sem skrifa allar tegundir ritverka fyrir alla miðla. Sambandið veitir upplýsingum til félagsmanna um réttindamál á sviði höfunda- og útgáfuréttar auk þess að sjá um endurnýjun og breytingar á gildandi samningum um notkun á verkum íslenskra rithöfunda. Hagsmunagæsla RSÍ fyrir höfunda er víðtæk og þá fer sambandið einnig með umsýslu og úthlutun á greiðslum frá Fjölís, IHM, Hljóðbókasafni og Námsgagnastofnun. Skrifstofa RSÍ sér líka um úthlutun á greiðslum úr Bókasafnssjóði höfunda. RSÍ rekur Höfundamiðstöð sem er innheimtumiðstöð höfunda og þá er verkefnið Skáld í skólum rekið á vegum RSÍ, en það er víðtæk og metnaðarfull bókmenntadagskrá höfunda fyrir öll grunnskólastig á landsvísu.

Formaður RSÍ er Kristín Helga Gunnarsdóttir og hefur hún sinnt því embætti í tvö ár nú á vordögum 2016. Í stjórn RSÍ sitja: Jón Kalman Stefánsson, varaformaður, Hallgrímur Helgason, Andri Snær Magnason, Vilborg Davíðsdóttir og varamennirnir Gauti Kristmannsson og Sigurlín Bjarney Gísladóttir. Framkvæmdastjóri RSÍ er Ragnheiður Tryggvadóttir. Auk hennar starfa verkefnisstjórar á vegum sambandsins.

Eitt af stærri verkefnum liðins starfsárs hefur verið baráttan fyrir hækkun Bókasafnssjóðs höfunda. Bókasafnssjóður var fyrirvaralaust skertur um nær helming á milli áranna 2013 og 2014, fór þá úr 42,6 milljónum króna í 23 milljónir króna. Hann náði fyrri stærð um áramótin 2015 og eftir þrotlaus samtöl og fundahöld með hlutaðeigandi hefur tekist að koma sjóðnum upp í ríflega 70 milljónir á yfirstandandi fjárlagaári. Það verður að teljast stór áfangasigur fyrir höfunda, en markmiðið er þó að þessi sjóður nái 300 milljónum króna á núgildandi verðlagi, enda um að ræða afnot almennings af sköpunarverki höfunda.

Stjórn RSÍ hefur líka unnið að því í samvinnu við ráðuneyti að tryggja þessum sjóði lagalegt umhverfi svo hann komist út úr þeim aðstæðum að stækka og minnka eftir geðþótta stjórnmálamanna á milli ára. Sambærilegir sjóðir nágrannalandanna eru byggðir á sameiginlegum samningum höfunda og stjórnvalda og er það markmið okkar að sjóðurinn fái slíkt umhverfi. Samstarfshópur RSÍ og ráðuneytis hafa komist að viðunandi niðurstöðu og unnið er að tæknilegri úrlausn.

Þá stóð RSÍ á liðnu ári, ásamt útgefendum og bókasöfnum, að rafbókaþingi, og kallaði þar saman alla þá hagsmunaaðila sem standa eiga vörð um höfundarétt og miðlun á rafrænu formi. Þetta samstarf lofar góðu og ákveðið var að efna reglulega til slíkra þinga og kalla stjórnvöld til samstarfs.

RSÍ lét sig varða um afdrif Gröndalshúss í Grjótaþorpi á liðnu ári. Þau gleðitíðindi bárust í desember að húsið verður áfram í eigu Reykjavíkurborgar og starfrækt í þágu bókmenntanna. Reykjavík – Bókmenntaborg UNESCO mun annast rekstur og gestaíbúð fyrir skáld og fræðimenn verður starfrækt í kjallara hússins.

Árlegt upphlaup vegna listamannalauna er nýafstaðið. Það var með harkalegasta móti að þessu sinni og veist að æru og heiðri einstaka höfunda á opinberum vettvangi. Rithöfundar bera að jafnaði hita og þunga af þessari árlegu umræðu, sem er í senn ígrunduð og yfirveguð, ofsafengin og illa upplýst. RSÍ hefur í einu og öllu farið að lögum frá ráðuneyti varðandi tillögur í úthlutunarnefndir en í kjölfar ábendinga kallaði stjórn RSÍ strax eftir aðstoð frá aðildarfélögum BÍL við að bæta verkferla og ná fram armslengd frá stjórnum. Önnur aðildarfélög BÍL eru enda í svipaðri aðstöðu og RSÍ í þessum efnum. Forseti BÍL brást vasklega við kalli frá RSÍ um að mynda starfshóp um bætt verklag og samhæfðar vinnureglur fyrir aðildarfélögin.

Alþjóðlegt samstarf Rithöfundasambands Íslands er talsvert og er sambandið í nánu samstarfi við systurfélög á Norðurlöndum og þátttakandi í Evrópusamstarfi. Rithöfundasambandið á aðild að Norræna rithöfunda- og þýðendaráðinu, Evrópska rithöfundaráðinu og starfar með Baltneska rithöfundaráðinu. Auk þess sendir sambandið fulltrúa sína til þátttöku á námskeiðum og ráðstefnum víðsvegar um heim, aðallega þó innan Evrópu. Rithöfundasamband Íslands hefur aðsetur í eigin húsnæði, Gunnarshúsi, að Dyngjuvegi 8, Reykjavík.  Þar er skrifstofa sambandsins ásamt skáldaskjóli, og íbúð á neðri hæð sem ætluð er erlendum rithöfundum, þýðendum og handritshöfundum sem sækja Ísland heim til að vinna að tímabundnum verkefnum. Íbúðin er mikið notuð af erlendum kollegum. Auk þess er boðið upp á vinnustofu höfunda í Gunnarshúsi, en þar er vinnuaðstaða fyrir fjóra til fimm listamenn til að sinna verkum sínum.

RSÍ á og rekur tvö hús á landsbyggðinni, Norðurbæ á Eyrarbakka og Sléttaleiti í Suðursveit. Þar er einnig góð vinnuaðstaða fyrir félagsmenn ásamt því að félagsmenn hafa aðgang að annarri aðstöðu hérlendis og erlendis í gegnum Rithöfundasambandið og systursamtök þess.

FLÍ ársskýrsla 2015

Innra starf FLÍ – Stjórn
Í stjórn FLÍ á starfsárinu sátu Sara Martí Guðmundsdóttir, formaður, Kolbrún Halldórsdóttir, gjaldkeri og Una Þorleifsdóttir, ritari. Varamenn í stjórn voru Páll Baldvin Baldvinsson, Tryggvi Gunnarsson og Agnar Jón Egilsson.
Stjórn hélt alls 12 fundi á árinu í tengslum við daglega umsýslu félagsins. Þá voru haldnir tveir félagsfundir, annar til að fjalla um og samþykkja nýja kjarasamninga FLÍ við Þjóðleikhúsið og hinn til að fjalla um og samþykkja nýja kjarasamninga félagsins við Borgarleikhúsið.

Árið í heild-  

  • Samningar við Þjóðleikhúsið endurnýjaðir.
  • Samningar við Borgarleikhúsið endurnýjaðir.
  • Ný og skilvirkari heimasíða leit dagsins ljós.
  • Nú geta félagsmenn gerst meðlimir í BHM á mjög einfaldan hátt í gegnum nýja heimasíðu félagsins.
  • Í vinnslu eru nýjar verklagsreglur við Borgarleikhúsið vegna undirbúningsvinnu leikstjóra.
  • Undirbúningur fyrir stofnun Kynningarmiðstöðvar íslenskra sviðslista.
  • Kannaður vilji fagfélaga í sviðslistum á auknu samstarfi félaganna.
  • Breytingar á lögum félagsins (félagsgjöld).
  • Utanumhald um fulltrúa FLÍ í nefndum, ráðum og stjórnum utan félagsins.
  • Tókum þátt að stýra árlegum leikaraprufum FÍL, FLÍ og leikhúsanna.
  • Umsóknir nýrra félaga.
  • Regluleg samskipti við félaga FLÍ með t-pósti.

Fyrir utan að sinna daglegum rekstri félagsins og vera til staðar fyrir þá leikstjóra sem hafa þurft að leita til félagsins á árinu, fólst vinnan á árinu að mestu í endurnýjun samninga við Þjóðleikhús og Borgarleikhús, uppfærslu félagatalsins, gerð nýrrar og skilvirkari heimasíðu, frumvkæði að því að koma Kynningarmiðstöð íslenskra sviðslista á laggirnar og vinna að bættri framtíð félagsins, með því að hefja undirbúningsvinnu sem gæti mögulega leitt af sér sameiningu fagfélaga í sviðslistum í náinni framtíð.

Þá var talsvert unnið í fjármálum félgasins í samstarfi við endurskoðunarskirfstofu félagsins og BHM, keyptur aðgangur að hugbúnaðarkerfi (dk-hugbúnaður) sem auðveldar félaginu að fylgjast með stöðunni gagnvart sjóðum BHM og einfaldar ársuppgjör. Eitt af verkefnum síðasta árs var að gera það eins einfalt og hægt væri fyrir leikstjóra að verða hluti af BHM og með nýrri heimasíðu er þetta orðið mjög þægilegt, einfalt og skilvirkt.

Nokkrir leikstjórar leituðu til félagsins vegna skorts á verklagsreglum þegar kemur að samningsferli við Borgarleikhúsið. Félagið lagði til að gerðar yrðu skýrar verklagsreglur sem Borgarleikhússtjóri tók mjög vel í. Nú eru þessar verklagsreglur í vinnslu. Voru drög að reglunum send til kynningar Ara Matthíassyni þjóðleikhússtjóra að hans ósk, enda eðlilegt að sambærilegar reglur verði í gildi við alla samningsaðila FLÍ.

Talsverðar breytingar eru að verða á starfsemi Sviðslistasambands Íslands og tók FLÍ þátt í að vinna að þeim breytingum. Áfram hefur verið unnið að framgangi frumvarps til laga um sviðslistir, sem enn á eftir að vinna frekar og einnig hefur verið unnið að nýjum  reglum um Grímuna. Þá var ákveðið að skipa dómnefnd sem færi á allar sýningar og fengi greitt fyrir. Þessi dómnefnd myndi ekki vera “leynileg” og hún yrði valin af fagfélögunum.

Loks má nefna starf við endurnýjun Félags um Listaháskóla Íslands, en á árinu tók til starfa nýr samstarfsvettvangur listgreinanna og skólans, Bakland LHÍ, og á  FLÍ aðild að Baklandinu fyrir hönd leikstjóra. Þá mætti stjórnarmaður FLÍ á  opinn dag sviðslistanemenda LHÍ og gerði grein fyrir starfi og mikilvægi félagsins.

Nýir félagar á árinu – Einn félagi bættist í félagahópinn árinu, Halla Margrét Jóhannesdóttir.

Kjaramál  –  Samningar við fjármálaráðuneytið um kjör leikstjóra við Þjóðleikhúsið voru framlengdir með samkomulagi  til febrúarloka 2015 en ekki var gert nýtt samkomulag um kaupliði fyrr en í nóvember. Hækkuðu taxtar um 9,65% frá 1. mars 2015. Skyldu þeir svo hækka um 6,5% 1. júní 2016, um 4,5% 1. júní 2018. 1. febrúar 2019 kemur eingreiðsla, 70.000, til þeirra leikstjóra sem eru í fullu starfi í desember 2018. Þá inniber samkomulagið hlutfall fyrir leikstjóra af persónuuppbót og orlofsuppbót.

Samninganefnd félagsins undirritaði samninga við RÚV hjá sáttasemjara 26. sept. 2014 og samþykkti félagsfundur, þá hafa þeir legið á vef félagsins síðan. Ekki tókst að ljúka gerð samkomulags um verk sem RÚV á í safni sínu, þar sem RÚV átti ekki skrá þeirra í gagnagrunni en gerð bókun um að stofnuninni væri skylt að leggja slíka skrá fram. Næstu misseri var margítrekað skriflega að Ríkisútvarpið yrði að standa við skil á fullnægjandi gögnum um verk leikstjóra í fórum útvarpsins og síðast við ráðningu Þorgerðar E. Sigurðardóttur í starf forstöðumanns útvarpsleikhússins. Brást hún snarlega við en torvelt reyndist að samræma skrár, bæði úr tölvukerfum og af eldri skrám. Barst skrá ekki frá safnadeild útvarpsins fyrr en 13. apríl sl. á pappír og var ekki mögulegt að fá hana í stafrænu formi. Við skoðun reyndist hún meingölluð: þar vantaði erlent heiti verka, nafn höfundar, útsendingardag, endurtekningar, nöfn leikstjóra, þýðenda, höfunda og leikara. Skráin tók einungis til þeirra verka sem nú finnast í safni RUV en ekki allra útvarpsleikrita sem hafa verið flutt frá 1930 til 2016 en talið er frá 1940. Fullkomin skrá er forsenda þess að hægt sé að hefja viðræður við RUV, ásamt FÍL, Rithöfundasambandi og Leikskáldafélagi, um ný viðmið sem geti leitt til þess að hlutur leiklistar á dagskrá og í vefmiðlum RUV verði meiri.

Viðræður hófust við stjórn Leikfélags Reykjavíkur þann 7. desember 2015 um hækkun á kaupliðum kjarasamnings. Á þeim fundi kom fram að framkvæmdastjóri LR hafði reiknað hækkun á taxta frá mars 2015, sem fjármálaráðuneytið hafði uppreiknað á laun frá 1. nóvember 2014. Samningaviðræður við stjórn LR voru erfiðar og stóð stjórn LR staðföst á því að engar hækkanir yrðu á samningi leikstjóra á borð við þær sem fjármálaráðuneyti hafði samþykkt. Var ekki boðað til framhaldsfundar af hálfu stjórnar LR að tillögu formanns hennar, Þorgerðar Gunnarsdóttur lögfræðings.

Þann 4. febrúar var stjórninni sent tilboð sem gerði ráð fyrir að Leikfélag Reykjavíkur greiddi sömu laun og Fjármálaráðuneytið samþykkti. Þess var krafist að LR greiddi ábót á samninga frá 1. mars sem næmi hækkun. Var gengist við þeim kröfum og samningur undirritaður þann 25. febrúar. Gerir hann ráð fyrir sömu hækkun og fyrri samningurinn við Fjármálaráðuneytið og Þjóðleikhús en þrem mánuðum síðar: 6,5% þann 1. september í haust, 4,5% hækkun 1. september 2017, 3% hækkun 1. september 2018. Breyting var gerð á skilgreiningu verkefna í 1.2.2.og fellt burt orðið “Venjuleg”

Í lok árs 2015 og upphafi árs 2016 var ákveðið að vara félagsmenn skriflega við ítrekuðum vanefndum af hálfu forráðamanna Leikfélags Reykjavíkur sem kölluðu félaga til vinnu en vildu síðan ekki greiða þeim laun þegar hætt var við verkefnin. Að því gerðu óskaði leikhússtjóri LR, Kristín Eysteinsdóttir; eftir fundi og voru henni send drög að verklagsreglum sem getið er um hér að ofan. Standa vonir til að sú bókun við kjarasamning verði afgreidd og samþykkt fyrir vorið

Þá hefur samninganefnd lýst nauðsyn þess við stóru leikhúsin að gerð verði starfslýsing aðstoðarleikstjóra, samin launatafla fyrir lausráðna og fastráðna starfsmenn sem sinni því starfi, rétt eins aðstoðarmanns leikstjóra og dramaturgs. Hafa stjórnendur þeirra lýst vilja sínum að skoða þau drög með jákvæðum hug.

Ljóst er að það er enn þá langhlaup framundan í samningamálum FLÍ. Þeir samningar sem unnið var að á liðnu starfsári eru varnarsamningar og krefjast þess að þeir leikstjórar sem sóst er eftir haldi fast fram þeirri staðreynd að taxtar samninganna eru lágmarkstaxtar. Þá er nauðsynlegt að hvetja leikstjóra til að uppfæra ferilsskrár sínar jafnharðan og gæta vel að réttindum sínum. Enn eru brögð að því að félagsmenn geri samninga í nafni einkafyrirtækja, eða sem verktakar á eigin kennitölu  og mikilvægt að í slíkum tilfellum gleymist ekki að reikna 40% álag vegna verktöku eða að greiða félagsgjald til FLÍ af reiknuðu endurgjaldi.

Samninganefnd FLÍ skipa nú:

Páll Baldvin Baldvinsson formaður,
Sara Marti Guðmundsdóttir
Tryggvi Gunnarsson

Menningarsjóður – Tilgangur sjóðsins er að stuðla að þróun íslenskrar leiklistar með því að veita leikstjórum styrki til  a) framhaldsnáms, b) rannsóknarstarfa, c) ferðalaga erlendis til að kynna sér það sem efla mætti listþroska þeirra

Menningarsjóður FLÍ úthlutanir 2015  – Stjórn menningarsjóðs FLÍ, er skipuð Kolbrúnu Halldórsdóttur gjaldkera stjórnar FLÍ, Rúnari Guðbrandssyni kjörinn á aðalfundi FLÍ 2015 og Ara Matthíassyni þjóðleikhússtjóra, sem tilnefndur er af stjórn SSÍ. Samtals var á árinu 2015 úthlutað kr. 400.000.- til fimm félaga, þeirra Steinunnar Knútsdóttur, Sveins Einarssonar, Elfars Loga Hannessonar, Stefáns Jónssonar og Hörpu Arnardóttur. Tilkynnt verður um fyrri úthlutun 2016 á aðalfundi FLÍ 2016.

Menningarsjóður 2015-2016
Gjaldkeri FLÍ: Kolbrún Halldórsdóttir
Fulltrúi Leiklistarsambands Íslands: Ari Matthíasson
Fulltrúi FLÍ:  Rúnar Guðbrandsson


Bandalag íslenskra listamanna
Formaður FLÍ er fulltrúi leikstjóra í stjórn BÍL. Stjórn BÍL fundar að jafnaði einu sinni í mánuði og sinnir heildarhagsmunum listamanna. Helstu baráttumál BÍL á árinu voru:

–  að koma á framfæri við stjórnvöld Sóknaráætlun fyrir listir og skapandi greinar;
–  baráttan fyrir skráningu tölulegra upplýsinga um listir og skapandi greinar;
–  efling launasjóða listamanna, með áherslu á nýja þriggja ára áætlun um fjölgun mánaðarlauna og hækkun mánaðargreiðslu;
–  listmenntun á öllum skólastigum, ekki síst efling Listaháskóla Íslands og baráttan fyrir verkefninu “List fyrir alla” (áður nefnt Menningarbakpokinn);
–  samstarf við heildarsamtök listamanna á Norðurlöndunum um sameiginleg málefni;
–  endurbætur lagaumhverfis listgreinanna, ekki síst varðandi löggjöf á vettvangi höfundarréttar, í því skyni hélt BÍL nýverið málþing um höfundarrétt í samstarfi við höfundarréttarsamtökin;
–  fjölgun atvinnutækifæra listamanna og þeirra sem starfa innan skapandi greina, með áherslu á landsbyggðina og menningarsamninga landshlutasamtaka sveitarfélaga, auk baráttu fyrir því að samningarnir verði færðir frá landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneyti og aftur undir ráðuneyti menningarmála;
– samstarf við Reykjavíkurborg undir hatti menningar- og ferðamálaráðs Reykjavíkur, m.a. vinna faghóps við  tillögur að styrkveitingum til list- og menningartengdra verkefna;
-auk umsagna um lagafrumvörp til Alþingis, þar vegur nú sem fyrr þyngst umsögn BÍL um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar.

Fulltrúi FLÍ í stjórn BÍL 2015-16
Aðalmaður: Sara Martí Guðmundsdóttir
Varamaður:  Una Þorleifsdóttir

Fulltrúaráð IHM
Aðal tilgangur IHM er að annast innheimtu gjalda af tækjum, diskum, plötum og öðrum hlutumsem henta til hliðrænnar eða stafrænnar upptöku.

Þau tíðindi urðu á Alþingi þann 16. febrúar 2016 að öll þrjú frumvörpin um höfundarrétt, sem voru komin fram, voru samþykkt sem lög frá Alþingi. Þessi mál varða samningskvaðaleyfi, munaðarlaus verk og lengdan verndartíma hljóðrita.

Þetta eru að sjálfsögðu góðar fréttir en ekki er baráttan unnin þar sem mikilvægasta frumvarpið, um eintakagerð til einkanota, hefur enn ekki verið lagt fram á þinginu. Meðan ekki fæst fram breyting á þeim gjöldum sem lögð eru á tæki og tól sem henta til eintakagerðar til einkanota, halda tekjur höfunda og flytjenda áfram að dragast saman, en innheimta IHM-gjalda hefur dregist umtalsvert saman á síðustu árum.Þær tekjur sem FLÍ fær úthlutað úr sjóði IHM renna í Menningarsjóð FLÍ og voru á árinu komnar niður í 100.000.- krónur.

Aðilar að IHM eru STEF (Samband tónskálda og eigenda flutningsréttar), SFH (Samband flytjenda og hljómplötuframleiðenda), RSÍ (Rithöfundasamband Íslands), Hagþenkir, (Félag höfunda fræðirita og kennslugagna), (Blaðamannafélag Íslands), SKL (Samtök kvikmyndaleikstjóra),  F-SÍK (Framleiðendafélagið – Samband íslenskra kvikmyndaframleiðenda), FÍL (Félag íslenskra leikara), FK (Félag kvikmyndagerðamanna), Myndstef og FLÍ (Félag leikstjóra á Íslandi).

Aðalfundur kýs einn  aðalmann og einn varamann í fulltrúaráð IHM. Kjörtímabil þeirra er í eitt ár.

Fulltrúar FLÍ í fulltrúarráði IHM 2015-2016
Aðalmaður: Sara Martí Guðmundsdóttir
Varamaður: Kolbrún Halldórsdóttir

Fulltrúaráð Listahátíðar  –
Formaður hefur setið í fulltrúaráði Listahátíðar í Reykjavík. Stjórn FLÍ hefur beitt sér fyrir því á vettvangi fulltrúaráðsins að hlutverk Listahátíðar í Reykjavík verði endurskoðað og það greint hvort þróunin í hátíðarhaldi innan borgarinnar kalli á breytingar á því fyrirkomulagi sem Listahátíð hefur verið rekin eftir.

Á ársfundi fulltrúaráðsins 8. október 2014 lagði formaður FLÍ fram tillögu um starfshóp sem fengi það hlutverk að skoða stöðu Listahátíðar og framtíðarhorfur. Tillagan mælti fyrir um að hópurinn hefði eftifarandi atriði til hliðsjónar við vinnu sína:

  • Fyrir liggur að fjárhagsstaða hátíðarinnar er sveiflukennd og ótrygg.
  • Listahátíð þarf að keppa um fjármagn við hinar nýju hátíðir, sem sækja stuðning til sömu aðila og Listahátíð.
  • Sérstaða hátíðarinnar er orðin óljósari en áður, með tilkomu nýrra, sérhæfðra hátíða í borginni.
  • Listafólk hefur gagnrýnt launastefnu Listahátíðar og telur að hún búi innlendum listamönnum önnur kjör en erlendum.
  • Hátíðin hefur glímt við sveiflur í starfsmannahaldi, sem draga úr krafti starfseminnar.
  • Starfshópurinn  skal leggja mat á ofangreinda þætti og geri tillögur til stjórnar um úrbætur. 

Fulltrúaráðið samþykkti tillöguna og fól mennta- og menningarmálaráðherra stjórn Listahátíðar að skipa starfshópinn. Á fulltrúaráðsfundi 2015 kom svo í ljós að stjórninni hafði láðst að skipa hópinn með þeim hætti sem tillagan gerði ráð fyrir. Þegar nýr stjórnarformaður tók til starfa í stjórn Listahátíðar haustið 2015, var ráðist í það að koma hópnum á laggirnar og hefur hann fundað reglulega frá í janúar 2016. Fulltrúar í hópnum eru auk formanns stjórnar Listahátíðar Þórunn Sigurðardóttir, Svanhildur Konráðsdóttir frá menningar- og ferðamálaráði Reykjavíkurborgar, Ásta Magnúsdóttir ráðuneytisstjóri í mennta- og menningarmálaráðuneytinu, Kolbrún Halldórsdóttir forseti BÍL og Margrét Norðdal varaformaður stjórnar Listahátíðar, sem er ritari hópsins.

Aðalfundur kýs einn aðalmann og einn varamann í fulltrúaráð Listahátíðar. Kjörtímabil þeirra er í eitt ár.

Fulltrúar FLÍ í fulltrúaráði Listahátíðar 2015-2016
Aðalmaður: Sara Martí Guðmundsdóttir
Varamaður: Una Þorleifsdóttir

Þjóðleikhúsráð  –
Þjóðleikhúsráð fundaði með u.þ.b. mánaðar millibili á s.l. leikári. Framan af voru skýrslur af rekstar- og leikhússtjórn á hendi leikhússtjóra þar sem skipuritsbreytingar hafa átt sér stað og staða rekstarstjórnunarhluta hússins er í endurskilgreiningu með aukinni aðkomu leikhússtjóra.

Aðalfundur FLÍ kýs einn aðalmann og einn varamann í Þjóðleikhúsráð. Kjörtímabil þeirra er í 3 ár. Á kjörtímabili fulltrúa í þjóðleikhúsráði hafa orðið breytingar á fulltrúum á starfsárinu 2015-16.

Agnar Jón Egilsson var aðalfulltrúi og Una Þorleifsdóttir varafulltrúi fram að sumarfríi ráðsins 2015 en þá var beðið eftir að mennamálaráðherra skipaði nýja fulltrúa FLÍ í ráðið út frá tilnefningum félagsins. Skipun menntamálaráðherra dróst á langinn og þar af leiðandi einnig seta fyrrnefndra fulltrúa FLÍ í ráðinu. Sara Martí  formaður FLÍ tók svo við sem aðalfulltrúi FLÍ í þjóðleikhúsráði þegar ráðherra að lokum skipaði nýtt ráð. Páll Baldvin Baldvinsson var þá skipaður varafulltrúi. Nýr fulltrúi FLÍ hefur aðeins setið tvo fundi þar sem tekin voru fyrir öryggismál hússins eftir stórslys sem einn leikari hússins varð fyrir í febrúar sl.

Fulltrúar FLÍ í Þjóðleikhúsráði 2015-2016
Aðalmaður: Agnar Jón Egilsson/ Sara Martí Guðmundsdóttir
Varamaður: Páll Baldvin Baldvinsson

Sviðslistasamband Íslands –
Sviðslistasamband Íslands  er sameiginlegur vettvangur allra þeirra starfsgreina og stofnana sem vinna að málefnum sviðslista á Íslandi. Á starfsárinu hafa meginverkefni SSÍ verið eftirfarandi:

  • Breytingar á lögum SSÍ: Helstu breytingar eru þær að enginn á lengur beina aðild að sambandinu og fækkar því í fulltrúaráðinu frá 40 manns niður í 13.  Enn er í skoðun hvort sviðslistahátíðir ættu að eiga fulltrúa í ráðinu.
  • Gríman: Á fulltrúaráðsfundi í september 2015 var samþykkt að setja af stað starfshóp til að endurskoða reglur Grímunnar og koma með tillögur að úrbótum. Allir hagsmunaaðilar SSÍ eiga fulltrúa í þessum starfshóp sem hefur nú hafist handa og er að vinna að nýjum reglum Grímunnar.
  • Ekki fór frumvarp um sviðslitir fyrir Alþingi og enn hefur ekki náðs sátt um alla þætti þess innan fulltrúaráðsins. Aftur verður farið í að vinna að þessu frumvarpi á næsta starfsári.
  • Stofnun Kynningamiðstöðvar. Hugmyndin er að miðstöðin verði sjálfseignarstofnun sem allir helstu hagsmunaaðilar sviðslista stofna.

Marta Nordal verður áfram formaður SSÍ. Ari Matthíasson og Steinunn Birna Ragnarsdóttir eru fulltrúar SAVÍST. Birna Hafstein er fulltrúi fagfélaga, varamaður hennar er Páll Baldvin Baldvinsson. Orri Huginn Ágústsson verður áfram fulltrúi SL.

Formaður FLÍ hverju sinni er sjálfkjörinn í fulltrúaráð SSÍ. Aðalfundur kýs einn varamann í fulltrúaráð LSÍ sem situr í eitt ár.

Fulltrúar FLÍ í fulltrúaráði LSÍ 2015-2016
Aðalmaður: Sara Martí Guðmundsdóttir
Varamaður: Una Þorleifsdóttir

Valnefndir Grímunnar –
Í  ár tilnefnir FLÍ fulltrúa í valnefndir Íslensku sviðslistaverðlaunanna Grímunnar. Skipa þarf í þrjár valnefndir;
Aðalvalnefnd sviðsverka 2 fulltrúa
Valnefnd barnaverka 2 fulltrúa
Valnefnd útvarpsverka 1 fulltrúa

Nú í ár verður í síðasta sinn tilnefnt með því sniði sem hefur verið undanfarið ár. Nefnd á vegum SSÍ hefur verið að vinna að nýjum reglum Grímunnar til að auka á trúverðugleika verðlaunanna. Ákveðið hefur verið að á næsta ári muni 9 manna Grímunefnd sjá allar sýningar og fá greitt fyrir. Þessi nefnd verður ekki leynileg eins og áður hefur verið.

Leikminjasafn Íslands  –
FLÍ á fulltrúa í fulltrúaráði Leikminjasafns Íslands sem boðað er til fundar einu sinni á ári. Aðalfundur Leikminjasafns Íslands var haldinn í Iðnó 13. maí 2015 og var þar gerð grein fyrir starfsemi safnsins á árinu. Safnið hefur lagt áherslu á að endurnýja gagnabanka um leiksýningar á Íslandi frá 1887 til dagsins í dag og gerð nýrrar heimasíðu. Hvort tveggja var kynnt á fundinum. Fulltrúar sviðslistastofnana hafa nú skipað “skrásetjara” sem hafa fengið það hlutverk að fylla upp í eyður í grunninum og annast skráningu á nýjum frumsýningum. Þannig er gert ráð fyrir að grunnurinn muni viðhalda sjálfum sér án beinnar aðkomu safnsins og það verði á ábyrgð þeirra sem hafa skráningarleyfi í grunninn að upplýsingarnar í honum séu ávallt uppfærðar. Þá er vinna hafin við að koma hluta safnkostsins, þ.e. bókum, handritum, leikskrám, tímaritum og öðru pappírskyns í varanlegar geymslur og skráningu í Landsbókasafni Íslands – Háskólabókasafni. Þannig verður sá hluti leiklistararfsins gerðu aðgengilegur fræðimönnum og almenningi. Þá er unnið að nýrri stefnu fyrir safni, endurnýjun stofnskrár þess og grisjunarstefnu.

Aðalfundur kýs einn  aðalmann og einn varamann í fulltrúaráð Leikminjasafns Íslands. Kjörtímabil þeirra er í eitt ár.

Fulltrúar FLÍ í stjórn Leikminjasafns Íslands starfsárið 2015-2016
Aðalfulltrúi FLÍ:  Jakob S. Jónsson
Varafulltrúi FLÍ: Ásdís Þórhallsdóttir

Talía-loftbrú –
Talía er sjóður í eigu Félags íslenskra leikara, Félags leikskálda og handritshöfunda, Félags leikstjóra á Íslandi og Reykjavíkurborgar. Markmið og tilgangur sjóðsins er að styðja við sýningu og kynningu á íslenskri sviðslist erlendis og er sjóðurinn ætlaður sjálfstætt starfandi listamönnum. Staða sjóðsins er ágæt en ekki hefur náðst að koma á samtali um áætlanir um að auka burði hans og tryggja að hann geti vaxið, starfað og stutt íslenskt sviðslistafólk til frambúðar.

Stjórn skipar einn áheyrnarfulltrúa í stjórn Talíu. Kjörtímabil þeirra er í eitt ár.

Fulltrúi FLÍ í stjórn Talíu 2015-2016
Sara Martí Guðmundsdóttir

Samráðsnefnd fagfélaga í sviðslistum –
Samráðsnefndin vinnur á grundvelli samþykktar fulltrúaráðs SSÍ. Þar er henni falið það hlutverk að standa að tilnefningum í nefndir og ráð fyrir hönd SSÍ samkvæmt samþykktum verklagsreglum SSÍ. Samráðsnefndin hefur á undanförnum árum kastað óformlega á milli sín hugmyndum um stofnun stærra fagfélags eða stéttarfélags sem innibæri allt starfsfólk sviðslistanna en málið er á byrjunarstigi.

Á liðnu ári var ekki mikil virkni í samráðsnefndinni og hélt hún enga fundi.Þá var hún ekki  virkjuð af formanni SSÍ við vinnu að tilnefningum í ráð og nefndir. Félag leikstjóra hefur verið drifkraftur í þessu samtali milli fagfélaganna en nefndin virðist ekki virka sem skildi og því þyrfti að leita nýrra leiða til að virkja hana til góðra verka ef vilji er til að nefndin starfi áfram.

Í samráðsnefndinni sitja formenn allra fagfélaganna eða fulltrúar þeirra.

Fulltrúar FLÍ 2015-2016
Aðalmaður: Una Þorleifsdóttir
Varamaður: Agnar Jón Egilsson

BHM –
Nokkur reynsla er nú komin á veru FLÍ í heildarsamtökum háskólamanna BHM. Góður fundur átti sér stað á árinu með stjórnarmönnum FLÍ og formanni og framkvæmdastjóra BHM. Fundurinn einkenndist af velvilja og jákvæðni. Hugmyndir eru uppi um að félög listamanna innan raða BHM gætu sameinast um starfsmann sem mögulega gæti haft vinnuaðstöðu í höfuðstöðvum BHM. Þau mál verða til frekari skoðunar á starfsárinu framundan. Á starfsárinu 2014-15 einsetti stjórn FLÍ sér að gera úrbætur í kynningu á réttindum félagsmanna í sjóði BHM. Á síðasta ári hefur sú vinna skilað þeim árangri að nú eru fleiri félagar sem nýta sér þau réttindi sem fylgja því að greiða í sjóði BHM. Þó er ljóst að betur má ef duga skal og enn er hlutfall FLÍ félaga sem greiða í BHM of lágt.

Félagsmenn hafa upplifað hátt flækjustig varðandi skilagreinar og þær skyldur sem fylgja aðild en stjórn hefur reynt að bæta úr því með bættu upplýsingaflæði og fræðslu til félaga. Mikilvægt er að halda áfram þeirri vinnu að kynna BHM fyrir félagsmönnum.

Nauðsynleg einföldun á greiðlsuferli í sjóði BHM hefur verið unnin og er nú mjög einfalt fyrir félagsmenn að byrja að afla sér réttinda með því að greiða sjóðsgjöld af leikstjóratekjum sínum. Inni á heimasíðu FLÍ eru nú greinargóðar og einfaldar upplýsingar um BHM og hlekkur inn á heimasíðu BHM þar sem félagar geta gengið frá einföldum skilagreinum.

Formaður FLÍ hverju sinni á sæti í formannaráði BHM. Stjórn skal tilnefna varamann formanns.  Varamaður FLÍ í formannaráði  BHM er Tryggvi Gunnarsson.

Aðalfundur BHM
Stjórn hverju sinni skal tilnefna fulltrúa á aðalfund BHM. Fjöldi fulltrúa veltur á fjölda félagsmanna í FLÍ.

Fulltrúaráð Sjúkrasjóðs BHM
Stjórn hverju sinni skal tilnefna fulltrúa Í fulltrúaráð Sjúkrasjóðs BHM. Er hann skipaður til eins árs. Fulltrúi FLÍ í fulltrúaráði Sjúkrasjóðs BHM var Kolbrún Halldórsdóttirog varamaður Tryggvi Gunnarsson á starfsárinu 2015-16.

Fulltrúaráð Orlofssjóðs BHM
Stjórn hverju sinni skal tilnefna fulltrúa Í fulltrúaráð Orlofssjóðs BHM. Er hann skipaður til eins árs. Fulltrúi FLÍ í fulltrúaráði Orlofsjóðs BHM var Kolbrún Halldórsdóttir og varamaður var Tryggvi Gunnarsson á starfsárinu 2015-16.

Norrænt samstarf – NSIR
FLÍ er aðili að NSIR, Sambandi Norrænna leikstjórafélaga. Noregur tók við formennsku í sambandinu 2014 og breytist formennskan ár hvert eftir því í hvaða landi fundurinn verður haldinn. NSIR er samræðuvettvangur leikstjóra á Norðurlöndum og mjög gagnlegur þegar kemur að því að bera saman bækur um kaup og kjör leikstjóra og breytingar innan leikhúsheimsins í Skandinavíu.

Á þessum fundum eru fluttar skýrslur allra félaga þar sem farið er yfir það helsta sem gerst hefur hjá félögunum.  Síðasti fundur var haldinn í Kaupmannahöfn  í júní 2015 og voru fulltrúar FLÍ á þeim fundi tveir, þau Sara Martí og Gunnar I Gunnsteinsson.   Næsti fundur verður haldinn í Finnlandi í Október  2016.

Fulltrúar FLÍ 2015-2016:
Sara Martí Guðmundsdóttir

Rekstur FLÍ –
Á aðalfundi FLÍ 2015 kom fram að fjárhagsstaða félagsins hefur farið versnandi á síðustu árum. Fyrst kom hrunið, sem veikti eignastöðuna nokkuð og við það bættist fremur lág ávöxtun á sjóðum félagsins eftir hrun. Svo hefur það haft áhrif að ákvörðun var tekin 2014 um að auka greiðslur til stjórnar félagsins vegna aukins álags af veru félagsins í BHM. Þá hefur það líka áhrif að á síðustu þremur árum hefur verið gerð gangskör að því að endurnýja alla samninga félagsins og hefur samninganefnd FLÍ fengið greitt fyrir fundarsetur. Af þessum ástæðum var ákveðið á aðalfundi 2015 að hækka lágmarksgjald það sem félagar greiða til félagsins úr kr. 15.000.-  í kr. 24.000.- Um leið var gerð sú breyting á lögum félagsins að allir skyldu greiða lágmarksgjaldið, einnig þeir sem greiða til félagsins af tekjum sem þeir afla gegnum verkefni sem unnin eru á samningum félagsins.

Niðurstaða rekstrarins 2015 er sú að tapi hefur nú verið snúið í hagnað, þ.e. á árinu er tekjuafgangur að upphæð kr. 949.471.-  en á árinu 2014 tapaði félagið tæpum 3,7 milljónum króna.  Staðan er þó ekki betri en svo að fyrir fjármunatekjur og fjármagnsgjöld er staðan neikvæð sem nemur kr. 1.390.654.- Þetta þýðir að tekjur félagsins duga ekki fyrir nema broti af rekstrinum og að ávöxtun sjóða félagsins, sem nam kr. 2.559.257.-  er það sem heldur heildarniðurstöðunni réttu megin við núllið.

Vegna taps áranna 2013 og 2014 benda endurskoðendur félagsins stjórn á það í áritun sinni að nauðsynlegt sé að brugðist verði við ójöfnuðu eigin fé, sem var í árslok tæpar 4,7 milljónir króna. Eiginfjárstaðan er þó eilítið betri en 2014, hún er nú jákvæð sem nemur 22,7 milljónum króna (var 22.06 2014).

Ástæður neikvæðrar rekstrarstöðu FLÍ eru þær hversu fáir félagar greiða gjöld til félagsins, en félagsgjöldin eru einu tekjur félagsins. Á árinu voru 104 félagar á félagaskrá, af þeim greiddu einungis 7 félagar gjöld til félagsins alla mánuði ársins. 13 greiddu flesta mánuði ársins.  Á fyrstu mánuðum ársins 2016 eru einungis 19 félagar að skila gjöldum gegnum innheimtukerfi BHM. Við þetta bætist að 39 félagar eru 60 ára og eldri, en samkvæmt lögum FLÍ eru þeir undanþegnir félagsgjaldi. Sumir þeirra eru þó að greiða af launum sem þeir afla fyrir verkefni sem unnin eru á samningum félagsins. Af 104 skráðum félögum 2015 voru 15 sem hvorki greiddu lágmarksfélagsgjaldið né af launum sínum gegnum BHM.

Höfundarréttarráð
Höfundaréttarráð er vettvangur fyrir kynningu og umræðu um þau málefni höfundaréttar sem efst eru á baugi á hverjum tíma, einkum tillögur um breytingar á höfundalögum og áhrif höfundalaga á listir og samfélag. FLÍ á rétt til setu í höfundaréttarráði. Menntamálaráðherra eða sá sem hann nefnir í sinn stað skal vera í forsæti á fundum höfundaréttarráðs. Boða skal til fundar í höfundaréttarráði einu sinni á ári, að jafnaði.

Á liðnu ári hafa fagfélög listamanna tekið þátt í að fjalla um þrjú frumvörp til laga um breytingar á höfundalögum, þau fjölluðu um einkaréttindi höfunda og samningskvaðir, munaðarlaus verk og lengri verndartími hljóðrita. Þau urðu öll að lögum fyrir jól 2015. Hins vegar hefur ákall fagfélaganna um að mennta- og menningarmálaráðherra legði fram fjórða frumvarpið, um eintakagerð til einkanota, engu skilað og enn er það mál ekki komið fram á Alþingi. Til að þrýsta á ráðherra um framlagningu frumvarpsins gekkst BÍL fyrir málþingi um höfundarrétt í mars sl. ásamt höfundarréttarsamtökunum STEF, Fjölís, Myndstef og IHM. Málþingið bar yfirskriftina “Lifað af listinni” og til þess var boðið fulltrúum þingflokkanna á Alþingi. Umræðan snerist um ýmsa þætti höfundarréttar þó mestur þungi hafi verið í umfjjöll síðasttalda frumvarpið, – eintakagerð til einkanota, enda skiptir það frumvarp mestu fyrir hagsmuni höfunda og flytjenda.  Á því frumvarpi veltur framhaldslíf IHM-sjóðsins sem hefur hrunið á síðustu árum. Á árinu 2004 skilaði IHM-sjóðurinn um 94 milljónum (þ.e. 174 milljónum framreiknað til 2016) en á árinu 2015 innheimti sjóðurinn einungis rúmar 7 milljónir króna, af því komu einungis 102 þúsund krónur í hlut FLÍ.

Fulltrúi FLÍ í höfundarréttarráði 2015 – 2016
Sara Martí Guðmundsdóttir

Ávarp formanns  –
Á undanförnu ári var gerð allsherjar tiltekt hjá félaginu. Við hreinsuðum til í félagatalinu og tókum til í fjármálum félagsins. Þegar staða félagsins tók að skýrast, kom í ljós að félagið getur ekki haldið úti starfsemi (þó einungis séu greidd alger lágmarkslaun fyrir störf stjórnar og samninganefndar) til lengdar án þess að tæma sjóði félagsins á örfáum árum. Verkefnið framundan er því að skoða til hlítar þá möguleika sem eru í stöðunni. Við gætum t.d. skoðað möguleikana á því að sameinast öðrum fagfélögum og myndað stærra fagfélag fyrir sviðslistamenn. Slíkt kynni að verða hagstætt þegar til lengri tíma er litið og gæti gert okkur kleift  að ráða starfsmann til að sinna félögum sviðslistanna  innan sjóðakerfis BHM.  Önnur leið væri að hækka enn frekar félagsgjöld, sem er ekki líklegt til vinsælda, sérstaklega þegar skoðað er hversu fáir félagar standa undir því að greiða þau.  Í þessu sambandi má líka nefna hugmyndir núverandi stjórnar um að félögum beri að greiða fasta félagsgjaldið til 67 ára aldurs. Þá mætti hugsa sér enn frekari sparnað, t.d. mætti segja upp skrifstofuhúsnæðinu og leggja skrifstofu FLÍ niður. Nú eða hætta að greiða þær þóknanir sem eru greiddar til stjórnar og samninganefndar, en þar með er líklegt að það sem hefur áunnist á síðustu árum í formfestu og utanumhaldi fari forgörðum. Það er því mjög erfitt að taka til í svo flóknu batteríi, sem þetta félag er, þegar ekki er neinn í að minnsta kosti hálfu starfi til þess að sinna því. Stjórnin sinnir daglegum rekstri skrifstofu og heimasíðu og hefur líka gengt hlutverki  samninganefndar auk þess að sinna leikstjórum sem þurfa á aðstoð að halda. Svo skiptir stjórn á sig embættum í ýmsum nefndum og ráðum, sem félagið hefur skuldbundið sig til að sinna. Mikið meira er ekki á bætandi. Ég trúi því að ef fagfélögin sameinist í eitt félag, væri hægt að ráða manneskju til að sinna stóru verkefnunum og um leið hefjist betra og prógressívara samtal um framtíð sviðslista á Íslandi, þar sem ein samninganefnd getur komið saman og unnið að bættum samningum fyrir alla sem starfa við sviðslistir. Nú er búið að stofna Kynningarmiðstöð Íslenskra sviðslista og held ég að það verði til þess að bæta samtalið og samskiptin innan geirans. Allt þetta gerir sviðslistamenn sterkari gagnvart stjórnvöldum, gagnvart launagreiðendum, gagnvart áhugasömum bókurum erlendis og ég trúi því að við getum tekið meira pláss á Íslandi og beðið um meira ef við stöndum saman sem heild. Ég legg til að starfsáætlun næsta árs verði stutt og hnitmiðuð og ráðist verði í stóru verkefnin sem verði að sameina fagfélögin í sviðslistum og að endurnýja samninga við MAk og RÚV og hefja samningaviðræður við ÍÓ og  LHÍ. Starfsáætlunin er stefnumótandi skjal og gefur almennum félögum tækifæri til þess að móta starf og stefnu félagsins. Mörg af markmiðunum sem sett eru í starfsáætlun eru augljóslega framtíðar-markmið sem nást jafnvel ekki á starfsárinu en að þeim er unnið jafnt og þétt. Á síðasta starfsári vour t.a.m. endurnýjaðir samningar við Þjóðleikhús og Borgarleikhús  og vill formaður koma á framfæri þökkum fyrir hönd félagsmanna til samninganefndar FLÍ fyrir mikið og óeigingjarnt starf sem hún hefur innt af hendi.
Sara Martí Guðmundsdóttir
formaður FLÍ

SÍM ársskýrsla 2015

Stjórn og sambandsráð SÍM
Stjórn SÍM skipuðu frá 15. apríl 2015 Jóna Hlíf Halldórsdóttir formaður, Erla Þórarinsdóttir varaformaður, Gunnhildur Þórðardóttir ritari, Steingrímur Eyfjörð og Sindri Leifsson meðstjórnendur, Helga Óskarsdóttir og Sigurður Valur Sigurðsson varamenn. Stjórnarfundir voru 12 talsins, þar með talið þrír sambandsráðsfundir. Jafnframt voru haldnir fjórir félagsfundir.

Stjórn SÍM vinnur að hagsmunamálum listamanna. Á starfsárinu 2015-2016 hefur stjórn SÍM lagt áherslu á herferðina VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM. Tilgangur hennar er að efla starfsvettvang myndlistarinnar og bæta kjör og stöðu myndlistarmanna. Þungamiðja herferðarinnar er að kynna drög að framlagssamningi.

Við borgum myndlistarmönnum
Helsta baráttumál þessa starfsárs og komandi ára snýr að starfsumhverfi myndlistarmanna og hvernig auka megi almennar tekjur innan greinarinnar. Að frumkvæði Sambands íslenskra myndlistarmanna var ákveðið að setja saman starfshóp í byrjun árs 2015 í samstarfi við Listasafn Íslands, Listasafn Reykjavíkur, Hafnarborg menningar- og listamiðstöð, Nýlistasafnið, Listasafn Árnesinga og Listasafn Akureyrar. Í starfshópnum sátu fyrir hönd SÍM, Ilmur Stefánsdóttir og Úlfur Grönvold, myndlistarmenn. Fyrir hönd safnanna sátu Þorgerður Ólafsdóttir, safnstjóri Nýlistasafnsins, og dr. Halldór Björn Runólfsson, safnstjóri Listasafns Íslands. Verkefnastjóri starfshópsins var Ásdís Spanó, myndlistarmaður.

Starfshópnum var ætlað að móta tillögu að launasamningum fyrir listamenn sem sýna í söfnum á Íslandi og eru rekin eða styrkt af ríki eða sveitarfélögum. Starfshópurinn skilaði inn drögum að framlagssamningi ásamt greinargerð í byrjun október og var haldinn félagsfundur þann 14. október til þess að kynna drög að samningi fyrir félagsmönnum SÍM. Við gerð draganna leit starfshópurinn til sænska MU (Medverkande og utstallningsersattning) samningsins, en sænska ríkið skrifaði árið 2009 undir samning um þóknun til listamanna sem sýna verk sín í opinberum listasöfnum í Svíþjóð. Slík þóknun er viðbót við greiðslur fyrir flutning, uppsetningu og útgáfu á efni fyrir sýningar listamannsins. Í samningnum er kveðið á um að greiða þurfi sérstaklega fyrir alla vinnu sem listamenn taka að sér í tengslum við sýningar, bæði fyrir, eftir og meðan á sýningu stendur. Gera skal skriflegan samning um þau atriði sem greiða þarf laun fyrir, samkvæmt taxta samningsins, ásamt því að greiða þóknun fyrir sýnd verk. MU-samningurinn hefur verið fyrirmynd sambærilegra samninga í Noregi og Danmörku. Unnið er að gerð samninga í Finnlandi og Austurríki, með MU samninginn að leiðarljósi.

Herferðin VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM var sett formlega af stað 20. nóvember 2015 í Norræna húsinu. Tilgangur hennar er að efla starfsvettvang myndlistarinnar og bæta kjör og stöðu myndlistarmanna. Þungamiðja herferðarinnar er samningur um þátttöku og framlag listamanna til sýningahalds. Á fundinum héldu erindi þau Guðmundur Andri Thorsson, rithöfundur, Ósk Vilhjálmsdóttir, myndlistarmaður og stjórnarmaður í Myndlistarráði, og Ástríður Eggertsdóttir, arkitekt og stjórnarmaður í Listskreytingarsjóði. Steinunn Eldflaug Harðardóttir var með tónlistaratriði fyrir og eftir fundinn. Á fundinum gátu gestir nálgast drög að Framlagssamningnum ásamt rauðri tösku sem var myndskreytt af Lóu Hjálmtýsdóttur.

Á fundinum opnaði formlega heimasíðan www.vidborgummyndlistarmonnum.info. Helga Óskarsdóttir setti upp síðuna og þar er að finna greinaskrif, myndbönd, ársskýrslur listasafna, launa- og skoðanakönnun hjá félagsmönnum SÍM sem var gerð árið 2014, drög að Framlagssamningnum og einnig áhugaverða tengla sem snúast um hagsmuni myndlistarmanna víðs vegar um heiminn. Stjórn SÍM fagnar mikilvægum áfanga með drögum að Framlagssamningi sem listasöfn og listamenn munu geta stuðst við. Söfnin sem unnu að drögunum með SÍM unnu á síðasta ári að kostnaðargreiningu sem byggði á sýningarhaldi aftur í tímann. Áætlað er að kostnaður við að fara eftir framlagssamningum sé tæplega 90 milljónir, sem skiptist niður á ríkið og sveitarfélög.

Kynning á drögum að framlagssamningi stendur nú sem hæst og hefur formaður SÍM ásamt Ásdísi Spanó verkefnastjóra verið með kynningar hjá Listasafni Íslands, FÍSOS, Menningar og ferðamálasviði Reykjavíkurborgar, Vinstri Grænum, Akureyrarbæ, Mennta- og menningarmálaráðaneytinu og Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Formaður SÍM hélt m.a. erindi um herferðina á málþinginu „Menntun til framtíðar“ sem ReykjavíkurAkademían og BHM stóðu fyrir.

Stjórn SÍM þakkar starfshópnum sem unnið hefur að gerð samningsins fyrir frábært starf og þakkar listasöfnunum fyrir samvinnuna og árangursríkt samstarf. Að lokum þakkar SÍM öllum þeim sem komið hafa að vinnu herferðarinnar „VIÐ BORGUM MYNDLISTARMÖNNUM“. Sérstakar þakkir fá Ásdís Spanó, Helga Óskarsdóttir, Berglind Helgadóttir, Björk Guðnadóttir, Habby Osk og Lóa Hjálmtýsdóttir.

Næstu mánuði verður afar mikilvægt að listamenn standi saman, berjist fyrir hagsmunum sínum og tryggi að framlagssamningurinn hljóti brautargengi hjá ríki og sveitarfélögum. Einungis þannig verða starfsaðstæður hér á landi sambærilegar við þau lönd sem við viljum bera okkur saman við.

Fundur fólksins
Fundur fólksins var haldinn 11. til 13. júní 2015 og var þriggja daga hátíð um samfélagsmál í Norræna húsinu. Hátíðin var vettvangur fyrir samfélagsumræður og var öllum opinn. Hátíðin er sjálfstæð og ekki tengd neinum hagsmunaöflum á Íslandi eða annars staðar, markmið hennar er að auka tiltrú á stjórnmál og styrkja uppbyggjandi pólitíska umræðu.

SÍM tók þátt í hátíðinni og stóð fyrir samtali milli einstaklinga sem starfa við myndlist og áhorfenda, um starfsumhverfi myndlistarmanna. Var þetta liður í undirbúningi á herferðinni „Við borgum myndlistarmönnum“. Formaður SÍM, Jóna Hlíf Halldórsdóttir, stjórnaði samtalinu og bauð eftirtöldum fulltrúum einstaklinga sem starfa við myndlist að taka þátt: Hafþóri Yngvasyni, þáverandi safnstjóra Listasafns Reykjavíkur, Ragnhildi Jóhanns og Önnu Fríðu Jónsdóttur, myndlistarmönnum og ritstjórum 4. tbl. Endemis, Jóni Óskari myndlistarmanni og Ásdísi Spanó sem var þá verkefnastjóri starfshópsins sem vann að tillögum að gjaldskrá vegna þóknunar til myndlistarmanna sem sýna í opinberum söfnum á Íslandi og rekin eru eða styrkt af ríki eða sveitarfélögum. SÍM bauð Svanhildi Konráðsdóttur, sviðstjóra Menningar- og ferðamálasviðs, og Illuga Gunnarsyni að taka þátt en þau voru því miður fráverandi. Eiríkur Þorláksson sérfræðingur mætti fyrir hönd Illuga. 

SÍM aðildarfélag BHM, Bandalag háskólamanna
Stjórn SÍM sendi haustið 2014 inn umsókn um að verða aðildarfélag að Bandalagi Háskólamanna (BHM). Var umsóknin tekin fyrir á aðalfundi BHM þann 22. apríl 2015 og samþykkt. Umsóknin var liður í hagsmunabaráttu SÍM í gegnum fyrrnefndan framlagssamning. BHM er bandalag hagsmunatengdra félaga eða stéttarfélaga sem starfa að fag- og vinnumarkaðslegum málefnum félagsmanna sinna. BHM styður við starf aðildarfélaga, eflir þekkingu félagsmanna á kjara- og réttindamálum og gætir hagsmuna félagsmanna gagnvart stjórnvöldum. Stjórn SÍM fagnar því að félagsmenn hafi loksins aðgang að sjúkrasjóði, styrktarsjóði og orlofssjóði og telur það vera lið í að styrkja kjarabaráttu listamanna. Haldinn var félagsfundur 5. september þar sem Ingibjörg Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri SÍM, kynnti hvaða skyldur og kjör felast í því fyrir félagsmenn SÍM að vera innan vébanda BHM.

Stara  /  vefrit – Útgáfa SÍM
STARA er rit Sambands íslenskra myndlistarmanna og leitast við að efla umræðu og þekkingu á myndlist ásamt því að segja frá starfsemi SÍM. STARA er birt bæði á íslensku og ensku og höfðar jafnt til fagfólks sem og áhugafólks um myndlist. Útgáfur STARA voru þrjár á árinu, 3. tbl kom út 16. apríl 2015, 4. tbl kom út 5. september 2015 og 6. tbl. kom út 14. nóvember 2015 og var íslenski hlutinn í 6. tbl. prentaður í fyrsta skipti í 500 eintökum og dreift frítt. Hægt er að nálgast STARA á heimasíðu SÍM og timarit.is.

Ritnefnd STARA skipa Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, Elísabet Brynhildardóttir, hönnuður og myndlistarmaður, Jón B. K. Ransu, myndlistarmaður, Auður Aðalsteinsdóttir, ritstjóri hjá Hugrás – vefriti Hugvísindasviðs, og Margrét Elísabet Ólafsdóttir, doktor í list- og fagurfræði og lektor við Háskólann á Akureyri. STARA er að hluta til fjármagnað af auglýsingatekjum og er það von stjórnar SÍM að í framtíðinni mun auglýsingatekjur standa straum af kostnaði blaðsins.

Myndlistarsjóður og Listskreytingasjóður
Stjórn SÍM setti af stað undirskriftasöfnun í október 2015 þar sem harðlega var mótmælt þeirri aðför sem gerð hefur verið að Myndlistarsjóði og Listskreytingasjóði undanfarin ár. Við skoruðum á Alþingi að sýna stórhug og framsýni með því að veita 52 milljónum króna í Myndlistarsjóð og 10 milljónum króna í Listskreytingasjóð fyrir árið 2016. Rúmlega 700 manns skrifuðu undir og skoruðu á þingmenn að snúa þessari þróun við og standa vörð um sjóðina. Áætlað var að afhenda undirskriftalistann til Vigdísar Hauksdóttur, formanns fjárlaganefndar, við setningu herferðarinnar Við borgum myndlistarmönnum sem var haldin í Norræna húsinu 20. nóvember 2015 en hún afþakkaði og sagði málefnið ekki vera undir hatti fjárlaganefndar. Í ljósi þess að í landinu starfaði þingbundin ríkisstjórn, þ.e. þingið setur lögin og framkvæmdavaldið framkvæmir þau, og í ljósi þess að þegar afhending undirskriftarlistans átti að eiga sér stað var fjárlagafrumvarpið í þinglegri meðferð, sem þýðir að löggjafinn er að leggja línur fyrir framkvæmdavaldið varðandi eyrnamerkingu fjármuna hins opinbera fyrir árið 2016, var mikilvægt að fjárlaganefndin tæki á móti undirskriftalistanum og vegna þess fór formaður SÍM með undirskriftalistann til fjárlaganefndar mánudaginn 23. nóvember 2015.

Það voru nokkur vonbrigði þegar tilkynnt var að einungis 35 milljónir voru settar í Myndlistarsjóð og 1.5 milljónir í Listskreytingasjóð í lokagerð fjárlagafrumvarpsins fyrir árið 2016. Stjórn SÍM telur þó að öll vinnan sem var unnin hafi sáð fræjum og nýtist í áframhaldandi baráttu fyrir fjárlagaárið 2017.

Laun stundakennara
Formenn félagasamtaka listamanna á Íslandi hafa fundað vegna launa stundakennara. Í lok apríl 2015 var send út könnun til félagsmanna til þess að fá heildarmynd yfir stöðu stundakennara. Ákveðið var að setja saman starfshóp sem mun meta stöðu stundakennara og hvernig væri hægt að ná betri kjörum. Stjórn SÍM tilnefndi Eirúnu Sigurðardóttur og ásamt henni sitja Páll Baldvin Baldvinsson, Hörður Lárusson, Páll Ragnar Pálsson og Sigrún Grendal. Starfshópurinn hefur fundað fimm sinnum og er áætlað að stofna hagsmunafélag kennara við Listaháskóla Íslands. Starfshópurinn hefur skrifað drög að reglum fyrir félagið og er lögfræðingur frá BHM að fara yfir þau. Áætlað er að bjóða öllum kennurum Listaháskóla Íslands á fund og þar mun hagsmunafélag kennara verða stofnað og skipuð stjórn. Hagsmunafélagið mun hafa umboð til þess að þrýsta á um kjör og semja fyrir hönd kennara við Listaháskóla Íslands.

Dagur myndlistar
Dagur myndlistar var haldinn hátíðlegur laugardaginn 31. október 2015.  Verkefnastjóri, Berglind Helgadóttir, lagði áherslu á að efla vitund almennings á fagstarfi myndlistarmannsins og á aukið aðgengi að upplýsingum um myndlist til að bæta þekkingu á faginu. Með Degi myndlistar er leitast við að efla myndlistarhugsun og stuðla að dreifingu og aðgengi myndlistar svo almenningur geti bæði skilið og nýtt sér hana til að auðga líf sitt með ýmsum hætti. Skapandi og gagnrýnin hugsun eru hornsteinar listar og umfram allt jákvæðir eiginleikar í samfélagi manna.

Ný vefsíða var sett í loftið um miðjan október. Efnið var gert aðgengilegra og forsíðan skilmerkilegri en um leið einfaldari. Bætt var við textum um verkefnið og skráningarblöð fyrir listamenn gerð aðgengileg. Upplýsingar um Dag myndlistar fyrri ára voru einnig gerðar aðgengilegri og skýrari. Hönnun vefsíðu var í höndum Elísabetar Brynhildardóttur.

Ein mikilvægasta hlið verkefnisins eru kynningar myndlistarmanna í grunn- og framhaldsskólum landsins enda fágætt tækifæri til að ná til mikilvægs fólks. Myndlistarmenn kynntu í 24 skólum og héldu eftirfarandi listamenn kynningar:

Rúrí, Sara Riel, Hulda Hákon, Sirra Sigrún Sigurðardóttir, Eirún Sigurðardóttir, Jóní Jónsdóttir, Habby Ósk, Valgerður Hauksdóttir, Katrín Inga Jónsdóttir Hjördísardóttir, Auður Ómarsdóttir, María Kjartans, Kristín Rúnarsdóttir, Kristbergur Óðinn Pétursson, Monika Frycova, Arnar Ómarsson, Arna Valsdóttir, Ólöf Dómhildur Jónsdóttir, Gunnar Jónsson, Jón Sigurpálsson og Ágúst Bjarnason. Þau fengu öll greidd 18.000 krónur fyrir hverja kynningu.

Opnar vinnustofur myndlistarmanna voru á deginum sjálfum, greinaskrif birtust í Fréttablaðinu og á visir.is vikuna fyrir Dag myndlistar og voru greinahöfundar Fríða Björk Ingvarsdóttir, rektor Listaháskóla Íslands, Libia Castro og Ólafur Ólafsson, listamenn, og Berglind Helgadóttir, verkefnastjóri Dags myndlistar.

Útbúin voru fjögur myndbönd þar sem áhersla var lögð á fjölbreytta miðla. Myndböndin voru gerð með það að markmiði að fræða almenning, þá sérstaklega ungt fólk á elstu stigum grunnskóla og í framhaldsskóla. Þeir viðmælendur sem tóku þátt voru Rakel McMahon, Halla Birgisdóttir, Bjarki Bragason og Guðjón Ketilsson.

Ákveðið var að auka sýnileika Dags myndlistar með því að stofna til samstarfs við bókasöfn í landinu. Fjölmörg söfn á höfuðborgarsvæðinu og landsbyggðinni tóku þátt og var fjölbreytileikinn í framsetningu þó nokkur; allt frá sýningum, þátttöku safngesta í skoðun á málverkum, námskeiðum og síðast en ekki síst, til framstillingar myndlistarbóka.

Berglind verkefnastjóri sótti um styrk í Samfélagssjóð Landsbanka Íslands og var lögð áhersla á kynningar listamanna í framhaldsskólum á landsbyggðinni. Verkefnið fékk 250.000 kr. til þessarar framkvæmdar fyrir árið 2016 og því verður hægt að senda listamenn af höfuðborgarsvæðinu víðsvegar um landsbyggðina til að halda kynningar í framhaldsskólum.

Stjórn SÍM þakkar öllum þeim sem tóku þátt í Degi myndlistar og Berglindi Helgadóttur verkefnastjóra fyrir vel unnin störf.

UMM
SÍM hefur umsjón með og rekur umm.is – Upplýsingavef um myndlist og myndhöfunda á Íslandi – en vefurinn er byggður á gögnum frá Upplýsingamiðstöð myndlistar sem starfrækt var um 10 ára skeið með stuðningi íslenska ríkisins. Gagnagrunnurinn er gríðarlega stór og margþættur og hefur reynst ómissandi fyrir ýmsar menningarstofnanir, myndlistarmenn, fræðimenn, kennara og erlenda sýningarstjóra.

Því miður er ekki hægt að uppfæra grunninn eins og er, þar sem kerfið (Dísill) að baki grunninum er orðið úrelt.

SÍM fékk verðtilboð varðandi uppfærslu gagnagrunnsins frá fyrirtækinu Skapalón sem hljóðaði upp á átta miljónir kr. SÍM lét Skapalón hanna forsíðu og fyrsta útlit síðunnar, til þess að geta farið og kynnt framtíðaráform gagnagrunnsins fyrir mennta- og menningarmálaráðuneytinu.

  1. apríl 2015 áttu Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, og Ingibjörg Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri SÍM, mjög góðan kynningarfund með Karítas Gunnarsdóttur, skrifstofustjóra, og Ragnheiði Þórarinsdóttur, deildarstjóra hjá mennta og menningarmálaráðaneytinu. Þar gáfu þær fyrirheit um að SÍM gæti fengið styrk fyrir helmingskostnaði við uppfærslu UMM eða fjórar milljónir kr. Þær ráðlögðu SÍM að senda inn umsókn strax eftir kynningarfundinn þar sem óskað væri eftir stofnstyrk fyrir nýjum upplýsingavef um íslenska myndlist og myndlistarmenn.
  2. maí 2015 óskaði ráðuneytið eftir ráðgjöf frá myndlistarráði vegna umsóknar SÍM um stofnstyrk. Myndlistarráð gaf neikvæða umsögn til ráðherra 22. júní 2015 og barst SÍM synjun á umsókn sinni þann 23. júlí 2015. Stjórn SÍM varð fyrir vonbrigðum vegna niðurstöðu málsins og óskaði eftir að fá afrit af umsögn myndlistarráðs.

Stjórn SÍM varð fyrir vonbrigðum með að myndlistarráð eða fulltrúar SÍM í myndlistarráði hafi ekki haft samráð við SÍM og óskað eftir kynningu á umsókninni áður en ráðið skrifaði umsögn til mennta- og menningarmálaráðuneytisins. Þótt orðið hafi breytingar á miðlun upplýsinga um myndlist á netinu kemur það ekki í staðinn fyrir UMM því UMM er gagnagrunnur um íslenska myndlistarmenn þar sem upplýsingar koma meðal annars beint frá myndlistarmönnunum. Gagnagrunnurinn felur í sér bæði innri og ytri vef þar sem búið er að safna saman miklu magni af upplýsingum frá myndlistarmönnum seinustu 20 árin. Þær stofnanir sem myndlistarráð telur upp í umsögn sinni munu ekki geta veitt sömu upplýsingar og UMM.

Stjórn SÍM telur mikilvægt að allir aðilar sem koma að hagsmunabaráttu myndlistarmanna viðhafi gott samráð og hefur í hyggju að boða til fundar til þess að ræða um framtíð UMM. Er það von stjórnar að hægt verði að fjármagna verkefnið á næstkomandi starfsári.

Aðalfundur IAA / AIAP
Jóna Hlíf Halldórsdóttir, formaður SÍM, og Ingibjörg Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri SÍM, fóru á aðalfund IAA / AIAP (alþjóðasamtaka myndlistarmanna) sem var haldinn í Pilzen dagana 14. – 18. október 2015.  Formaður SÍM óskaði eftir stuðningsyfirlýsingu frá IAA og AIAP vegna lokunar á íslenska skálanum í Feneyjartvíæringnum. Því miður vildu fulltrúar þjóðanna fá meiri tíma til þess að kynna sér málið og var ákveðið að það yrði kosið um stuðningsyfirlýsinguna á netinu. Hins vegar skorti á eftirfylgni af hálfu IAA / AIAP vegna málsins og slík kosning hefur enn ekki farið fram.

Haldið var málþing um stöðu myndlistarmanna í heiminum. Katarina Jönsson, formaður KRO, heildarsamtaka myndlistarmanna í Svíþjóð, var með mjög áhugaverðan og gagnlegan fyrirlestur um innleiðingu MU samningsins og eftirfylgni hans. Joseph Young myndlistarmaður sagði frá herferðinni „Paying artists“ sem er í gangi í Bretlandi og formaður SÍM var með erindi um fyrirhugaða herferð SÍM, „Við borgum myndlistarmönnum“ sem vakti mikla jákvæða athygli.

Skrifstofa SÍM
Á skrifstofu SÍM starfa nú sex starfsmenn í rúmum fjórum stöðugildum. Ingibjörg Gunnlaugsdóttir framkvæmdastjóri SÍM, Guðrún Helgadóttir bókari, Hildur Ýr Jónsdóttir umsjónarmaður gestavinnustofa, Friðrik Weisshappel umsjónarmaður fasteigna, og Sigríður Björnsdóttir skrifstofustjóri.

Ný heimasíða SÍM var sett í loftið 5. september 2015. Efni var gert aðgengilegra og forsíðan skilmerkilegri en um leið einfaldari. Mikil vinna var lögð í textagerð og leitað var eftir góðu myndefni fyrir heimasíðuna. Hönnun vefsíðu var í höndum Elísabetar Brynhildardóttur og Auður Aðalsteinsdóttir sá um prófarkalestur. Stjórn SÍM þakkar þeim fyrir frábært samstarf og vel unnin störf.

Í framhaldi nýrrar heimasíðu var ákveðið að fá Elísabetu Brynhildardóttur til að hanna kynningarbækling, þar sem helstu upplýsingar um starfsemi og hlutverk SÍM kæmi fram á íslensku og ensku.

Vinnustofur
Í byrjun janúar 2016 rann út leigusamningur við Landsbankann um húsnæði í Súðavogi. Var það mikill missir fyrir félagsmenn SÍM. Skrifstofa SÍM hefur leitað að vinnustofuhúsnæði allt árið og lítur markaðurinn ekki vel út. Eftir mikla leit bauðst SÍM húsnæði til leigu við Auðbrekku í Kópavogi. Þar eru 15 vinnustofur og meirihlutinn stórar. SÍM hefur leigt út vinnustofur til listamanna um árabil. Nú leigja um 200 félagsmenn vinnustofur hjá SÍM en vinnustofurnar eru á Seljavegi, Nýlendugötu, Korpúlfsstöðum, Lyngási og Auðbrekku.

SÍM salurinn
SÍM salurinn, sem staðsettur er í höfuðstöðvum okkar í Hafnarstræti 16, stendur félagsmönnum til boða til sýningarhalds. Auglýst er eftir umsóknum einu sinni á ári og eru sýningartímabil oftast miðuð við einn mánuð. Sýningarnar hafa verið vel sóttar og hægt er að fylgjast með því hvað er á dagskrá bæði á heimasíðu og Facebook-síðu félagsins.

Árið 2014 voru settar upp sýningar af ýmsum toga og má þar á meðal nefna samsýninguna Mara auk einkasýninga Steinunnar Önnudóttur, Soffíu Sæmundsdóttur, Diddu H. Leaman, Georgs Óskars, Gunnhildar Þórðardóttur, Ólafar Bjarkar Bragadóttur, Matthíasar Rúnars Sigurðssonar, Ránar Jónsdóttur, Ólafs Þórðarsonar og Pálínu Guðmundsdóttur.
Aðventusýning með verkum félagsmanna var svo haldin í desember við góðar undirtektir. 

SÍM gestavinnustofur í Reykjavík
123 erlendir listamenn dvöldu í gestavinnustofum SÍM 2015. Bætt var við tveimur herbergjum ásamt sameiginlegri vinnustofu á Seljavegi. Í hverjum mánuði heldur hópurinn listamannaspjall í SÍM salnum og í lok hvers mánaðar er einnig samsýning í SÍM salnum.

SÍM fékk styrk frá KK nord fyrir sex mánaða gestavinnudvöl fyrir árið 2015. SÍM auglýsti eftir umsóknum fyrir tveggja mánaða dvöl með KKnord styrk og hlaut Sebastian Mugge dvalarstyrkinn.

Stjórn SÍM hafði samband við Nýlistasafnið og bauð þeim að velja listamann til þess að koma í boði SÍM. Á þeirra vegum kom Emil Magnúsarson Borhammer frá Svíþjóð og var hann með einkasýningu í Nýlistasafninu.

Stjórn SÍM ákvað að bjóða sýningastjórum að koma í tilraunaskyni og var leitað til Birtu Guðjónsdóttur varðandi val á sýningastjórum. SÍM bauð Malene Dam, sýningastjóra frá Danmörku, og Virginija Januskevicite og Valentinas Klimasauskas, sýningastjórum frá Litháen. Sýningastjórarnir fóru í um það bil 24 vinnustofuheimsóknir og vonar stjórn SÍM að félagsmenn hafi átt við þá gott samtal og gefið þeim tækifæri á spennandi verkefnum.

SÍM átti í vinnustofuskiptum við París í Frakklandi og Vaanta í Finnlandi. Ólöf Dómhildur Jóhannsdóttir dvaldi í Vaanta og Anna Hrund Másdóttir dvaldi í París. 


SÍM gestavinnustofur í Berlín
Frá árinu 2010 hefur SÍM haft gestavinnustofu í Berlín á leigu fyrir félagsmenn SÍM. Gestaherbergin eru tvö, Askja og Hekla. Gestavinnustofan er staðsett í Friedrichshain sem er lifandi hverfi. Þar býr fjöldi listamanna og hönnuða. Hverfið er iðandi af börum, kaffihúsum, veitingastöðum og skemmtilegum verslunum. Þar gefst félagsmönnum SÍM tækifæri á að leigja sér vinnuaðstöðu í mánuð í senn eða styttri tímabil yfir sumarið.

Stjórn SÍM ákvað að setja af stað tilraunaverkefni til tveggja ára og bjóða tveimur ungum félagsmönnum að dvelja frítt í gestavinnustofu SÍM í Berlín á hverju ári. Stjórn SÍM óskar Freyju Eilíf og Úlfi Karlssyni til hamingju með mánaðar dvalarstyrk í gestavinnustofu SÍM í Berlín. Freyja og Úlfur munu segja frá dvöl sinni í STARA ásamt því að gefa lesendum innsýn í listsköpun sína.

Félagsmönnum BÍL gefst kostur á að sækja um dvöl í gestavinnustofunum þegar pláss leyfir. Tekið er á móti umsóknum í vinnustofurnar allt árið.

Árið 2015 hefur verið mjög viðburðaríkt. Stjórn SÍM þakkar öllum nefndarmönnum sem hafa unnið gott starf fyrir SÍM á árinu og öllum þeim sem hafa komið að þeim mikilvægu verkefnum sem SÍM hefur unnið að.

Fyrir hönd stjórnar,

Jóna Hlíf Halldórsdóttir

FLH ársskýrsla 2015

SKÝRSLA FLH – STARFSÁRIÐ 2015

Félag leikskálda og handritshöfunda er aðalhagsmunafélag höfunda leikins efnis á Íslandi. Skráðir félagar í árslok 2015 voru 104, þar af greiðandi 70.

Félagið stendur vörð um hagsmuni leikskálda og handritshöfunda einkum hvað viðkemur höfundarétti, samningamálum, kjörum og starfsumhverfi stéttarinnar. Félagið gerir heildarsamninga við leikhúsin í landinu og við kvikmyndaframleiðendur og hefur samskipti við stjórnvöld og stofnanir um hvaðeina sem viðkemur málefnum leikskálda og handritshöfunda. Sömuleiðis beitir félagið sér fyrir því að auka veg og hróður íslenskrar leikritunar, hér á landi sem og annars staðar og tekur þátt í margvíslegu starfi sem miðar að því að koma íslenskum leikverkum og leikskáldum á framfæri. FLH á í nánu samstarfi við systurfélög sín á norðurlöndunum og formaður situr í stjórn Norrænu leikskáldasamtakanna. FLH er aðili að Evrópsku handritshöfundasamtökunum, FSE, og tekur virkan þátt í starfi þeirra. FLH er einnig aðili að Sviðslistasambandi Íslands.

SKIPULAG
Í stjórn FLH sitja: Margrét Örnólfsdóttir formaður, Salka Guðmundsdóttir gjaldkeri, Ólafur Egill Egilsson ritar, Ármann Guðmundsson meðstjórnandi og Nanna Kristín Magnúsdóttir meðstjórnandi.

Stjórnin fundar að jafnaði einu sinni í mánuði, nema yfir hásumarið, en mun meiri samskipti eiga sér stað með tölvupósti, auk þess sem aðkallandi verkefni kalla stundum á aukafundi. Stjórn starfar öll í sjálfboðavinnu og reynir að skipta með sér verkum eins og kostur er, einnig er eftir föngum leitað til almennra félaga að taka að sér verkefni þegar við á. Félagið leigir skrifstofu- og fundaaðstöðu í FÍL húsinu, Lindargötu 6.

HELSTU VERKEFNI OG VIÐBURÐIR 2015:

Undirbúningur viðræðna við SÍK um heildarsamninga milli handritshöfunda og sjálfstæðra kvikmyndaframleiðenda.

Umsókn FLH um aðild að Kvikmyndaráði – Samskipti við Kvikmyndaráð og Mennta- og menningamálaráðuneyti.

Samstarf við LHÍ – leikritunarsamkeppni fyrir útskriftarhóp 2016.

Samstarf við Borgarleikhúsið og Listahátíð í Reykjavík vegna höfundasmiðju sem haldin verður í maí 2016.

Norrænt samstarfsverkefni, undirbúningur – nordicDRAMA platform þar sem fjögur íslensk leikskáld verða hluti af 16 manna hópi höfunda frá fjórum norðurlöndum. (ágúst 2016– júní 2017)

Nordic Drama Now, september 2015 – Kynning á nýrri norrænni leikritun á vegum norrænu sendiráðanna í London með leiklestrum. Okkar fulltrúi var Brynhildur Guðjónsdóttir með verk sitt Brák. Viðburðurinn var gríðarvel sóttur og heppnaður í alla staði og hefur þegar stóraukið áhuga og eftirspurn eftir íslenskum leikverkum. Á næstu mánuðum er von á hópi ungra breskra leikstjóra til að kynna sér íslenskt leikhús nánar og hitta höfunda.

Stockfish kvikmyndahátíð, FLH er einn þeirra aðila sem stendur á bak við Stockfish og á fulltrúa í stjórn hátíðarinnar. Í tengslum við hátíðina er staðið fyrir handritasmiðju MIDPOINT auk masterclass um handritsskrif.

Aðalfundur NDU í Svíþjóð, september 2015 – þrír stjórnarmenn FLH sóttu aðalfund Norrænu leikskáldasamtakanna í Stokkhólmi.

Aðalfundur FSE og Evrópsku handritshöfundaverðlaunin – Formaður sótti aðalfund Evrópsku handritshöfundasamtakanna í Brussel og var jafnframt viðstaddur afhendingu fyrstu Evrópsku handritshöfundaverðlauna FSE.

Ný heimasíða félagsins er í smíðum og kemst vonandi í gagnið á næstu vikum.

Önnur reglubundin störf: 

Samningamál – leikhússamningar, RÚV samningar og samningar vegna handritsskrifa fyrir sjónvarp og kvikmyndir.

Upplýsingagjöf og samskipti um hvaðeina sem viðkemur málefnum leikskálda og handritshöfunda.

Leiðbeiningar og aðstoð við félagsmenn.

Margrét Örnólfsdóttir, formaður

Skýrsla forseta 2015

Stjórn BÍL hélt 10 reglulega fundi á starfsárinu, auk þess sem haldnir voru nokkrir fundir um afmörkuð málefni.
Aðildarfélög BÍL eru fimmtán talsins, eitt félag bættist í hópinn árinu, Danshöfundafélag Íslands. Hér er listi yfir formenn félaganna ásamt nöfnum þeirra stjórnarmanna, sem komið hafa að starfi stjórnar BÍL á árinu:
Arkitektafélag Íslands; AÍ, – formaður: Aðalheiður Atladóttir
Danshöfundafélag Íslands; DHÍ – formaður: Katrín Gunnarsdóttir
Félag íslenskra leikara; FÍL, – formaður: Birna Hafstein
Félag íslenskra listdansara; FÍLD, – formaður: Ásgeir Helgi Magnússon /Arndís Benediktsdóttir (varamenn Tinna Grétarsdóttir og Katrín Ingvadóttir)
Félag íslenskra tónlistarmanna; FÍT, – formaður: Gunnar Guðbjörnsson /Hlín Pétursdóttir Behrens (varamenn Hallveig Rúnarsdóttir og Freyja Gunnlaugsdóttir)
Félag íslenskra hljómlistarmanna; FÍH, – formaður: Björn Th. Árnason
Félag kvikmyndagerðarmanna FK, – formaður: Hrafnhildur Gunnarsdóttir (varamaður Anna Þóra Steinsþórsdóttir)
Félag leikstjóra á Íslandi FLÍ, – formaður: Sara Martí Guðmundsdóttir (varamenn Agnar Jón Egilsson og Tryggvi Gunnarsson)
Rithöfundasamband Íslands RSÍ, – formaður: Kristín Helga Gunnarsdóttir  (varamenn Sigurlín Bjarney Gísladóttir og Gauti Kristmannsson)
Samband íslenskra myndlistarmanna; SÍM, – formaður: Jóna Hlíf Halldórsdóttir
Samtök kvikmyndaleikstjóra; SKL, – formaður: Friðrik Þór Friðriksson
Tónskáldafélag Íslands; TÍ, – formaður: Kjartan Ólafsson/Þórunn Gréta Sigurðardóttir (varamaður Páll Ragnar Pálsson)
Félag tónskálda og textahöfunda; FTT, – formaður: Jakob Frímann Magnússon (varamaður Bragi Valdimar Skúlason)
Félag leikmynda- og búningahöfunda; FLB, – formaður: Rebekka Ingimundardóttir (varamaður Þórunn María Jónsdóttir)
Félag leikskálda og handritshöfunda; – formaður: Margrét Örnólfsdóttir

Fulltrúar BÍL í nefndum og ráðum (jan 2016):
Menningar- og ferðamálaráð       Kolbrún Halldórsdóttir                 áheyrnarfulltrúi
Reykjavíkur                                     Jóna Hlíf Halldórsdóttir                 áheyrnarfulltrúi
Jakob Frímann Magnússon           varamaður
Birna Hafstein                                  varamaður

Fulltrúar í faghópi menningar- og ferðamálaráðs Reykjavíkur 2015:
Hörður Lárusson grafiskur hönnuður (Hönnunarmiðst), formaður
Jón Bergmann Kjartans Ransu myndlistarmaður
Magnea J. Matthíasdóttir rithöfundur og þýðandi
Bragi Valdimar Skúlason tónlistarmaður
Þóra Karítas Árnadóttir leikari

Kvikmyndaráð                                Kristín Jóhannesdóttir    febrúar 2013 – febrúar 2016
Bergsteinn Björgúlfsson                varamaður

Stjórn Barnamenningarsjóðs       Gunnar Gunnsteinsson   15.10.2013 – 14.10.2015                                                                             Kristín Mjöll Jakobsdóttir             varamaður
(skv. fjárlögum 2016 hefur Barnamenningarsjóður  enga fjárveitingu og hefur því að líkindum verið lagður niður þó ekki hafi borist um það formleg tilkynning)

Fulltrúaráð Listahátíðar               Kolbrún Halldórsdóttir

Stjórn listamannalauna                 Margrét Bóasdóttir          10.10.2012 til 01.10.2015
Randver Þorláksson        varamaður
Hlynur Helgason              01.10.2015 til 10.10.2018
Hlín Gunnarsdóttir          varamaður

Stjórn Skaftfells                              Jóna Hlíf Halldórsdóttir
Kolbrún Halldórsdóttir  varamaður

Fagráð Íslandsstofu                        Kolbrún Halldórsdóttir
í listum og skapandi greinum

Menningarfánaverkefni                Karen María Jónsdóttir
Reykjavíkurborgar

List án landamæra                         Edda Björgvinsdóttir

Stjórn Gljúfrasteins                        Kolbrún Halldórsdóttir  23. apríl 2012 – 22. apríl 2016

Umsagnarnefnd v/heiðurslauna  Pétur Gunnarsson           17. des. 2012
                                                              (í fyrsta sinn kölluð saman í des 2015)

Höfundarréttarráð                         Kolbrún Halldórsdóttir  1. ágúst 2014 – 1. ágúst 2018

Sérfræðinganefnd KKN                 Margrét Jónasdóttir         Janúar 2014 – janúar 2017
(ferðastyrkjanefnd)

Starfshópur um                               Jón B. Kjartansson Ransu  Október 2014
málverkafalsanir                            Kolbrún Halldórsdóttir     varamaður

Starfshópur um ráðstefnuna         Kolbrún Halldórsdóttir
Hvernig metum við hið ómetanlega?

Starfshópur um Listahátíð            Kolbrún Halldórsdóttir    Desember 2015
í Reykjavík – framtíðarsýn

Forseti BÍL er fulltrúi mennta- og menningarmálaráðherra í stjórn Listaháskóla Íslands, formaður þar síðan 16. desember 2011. Forseti BÍL hefur gegnt starfi forseta ECA – European Council of Artists síðan í árslok 2011 og situr í norræna listamannaráðinu Nordisk Kunstnerråd. Fyrir hönd ECA tekur hún þátt í starfi European Creative Alliance um höfundarréttarmál listamanna og er fulltrúi Nordisk Kunstnerråd í stjórn Norrænu menningarmiðstöðvarinnar Circolo Scandinavo í Róm, varamaður stjórnar CS síðan á aðalfundi 2015. Önnur trúnaðarstörf forseta eru eftirfarandi: forseti er formaður stjórnar Leikminjasafns Íslands, kjörin af fulltrúaráði safnsins, hún er fulltrúi BÍL í úthlutunarnefnd Minningarsjóðs Guðjóns Samúelssonar.  Þá er hún gjaldkeri í stjórn Félags leikstjóra á Íslandi og starfaði í samninganefnd félagsins frá 2011 til hausts 2015.

Stjórn BÍL hefur skipt með sér verkum á árinu þannig að Margrét Örnólfsdóttir formaður Félags leikskálda og handritshöfunda hefur gegnt starfi ritara. Þá  varð sú breyting á að Gunnar Guðbjörnsson fyrrum formaður Félags íslenskra tónlistarmanna – FÍT lét af starfi gjaldkera og við starfinu tók Björn Th. Árnason formaður Félags íslenskra hljómlistamanna – FÍH. Það er hins vegar fjármálastjóri FÍH, Friðgeir Kristinsson sem nú annast bókhald BÍL og skil á uppgjöri til endurskoðanda Helgu Þorsteinsdóttur. Skoðunarmenn reikninga hafa verið Ragnheiður Tryggvadóttir og Sigurgeir Sigmundsson.

Stjórn BÍL hefur komið saman til reglulegra funda 10 sinnum á árinu, þar að auki hélt stjórnin tvo fundi með útvarpsstjóra Magnúsi Geir Þórðarsyni um málefni stofnunarinnar. Þá bauð stjórn nokkrum sinnum gestum til fundar við sig á reglulegum fundartíma, þannig kynntu Elfa Lilja Gísladóttir og Arnfríður Sólrún Valdimarsdóttir verkefnisstjórar úr mennta- og menningarmála-ráðuneyti stöðu verkefnisins „Menningarbakpokinn“ eða „List fyrir alla“. Einnig var haldinn sérstakur fundur með Margréti Bóasdóttur um málefni launasjóða listamanna og Fríðu Björk Ingvarsdóttur rektor Listaháskóla Íslands var boðið til fundar í desember til að ræða nýjar reglur um veitingu akademískra starfa við LHÍ.

Nýr samningur við Reykjavíkurborg
Samningur BÍL við Reykjavíkurborg, um ráðgjöf í málefnum menningar og lista í borginni, rann út í árslok 2015 og hafði stjórn BÍL lagt þunga áherslu á að fá framlagið hækkað þegar samningurinn yrði endurnýjaður. BÍL hefur notið stuðnings Reykjavíkurborgar síðan 2007 þegar fyrsti samningurinn var undirritaður, þá hljóðaði árlegt framlag borgarinnar upp á eina milljón króna. Það var svo lækkað í kr. 900.000.- eftir hrun og á síðasta samningstímabili var upphæðin 1.060.000.-  Krafa BÍL nú var að milljónin frá 2007 yrði uppreiknuð svo framlagið á nýju samningstímabili yrði sambærilegt og í upphafi, eða kr. 1.660.000.-  Borgaryfirvöld töldu sig ekki geta gengið að því og var niðurstaðan sú að næstu þrjú árin verður árlegt framlag Reykjavíkur til BÍL hið sama og verið hefur eða  kr. 1.060.000.-
Samningur BÍL við mennta- og menningarmálaráðuneytið var endurnýjaður 2014 og gildir hann út árið 2016. Greiðslur ríkisins skv. þeim samningi hafa hækkað lítillega, þær eru nú 3,5 milljónir á lokaári samningsins sem nú er gengið í garð.

Fjárlög 2016
Fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar fyrir fjárlagaárið 2016 var lagt fram í september og fjallaði stjórn BÍL um málið á nokkrum fundum. Í nóvember sendi stjórn BÍL fjárlaganefnd Alþingis umsögn sína, sem byggði á umsögnum einstakra aðildarfélaga. Megininntak umsagnar BÍL var eftirfarandi:

  • krafa um endurnýjað samkomulag um kvikmyndagerð og ósk um 355,3 m. kr. til viðbótar við það sem frv. áætlaði í Kvikmyndasjóð auk kröfu um hækkun Kvikmyndasjóðs í 2 milljarða á næstu fimm árum.
  • framlag til annarra verkefnatengdra sjóða verði sem hér segir:
  • Myndlistarsjóður                52 m. kr
  • Framlag til Sjálfstæðu leikhúsanna 107 m. kr
  • Tónlistarsjóður                81,1 m. kr
  • Barnamenningarsjóður       8 m. kr
  • Listskreytingasjóður            10 m. kr
  • safnliðurinn „Styrkir á sviði listgreina“ verði 64,6 m. kr
  • gerð verði ný þriggja ára áætlun um eflingu launasjóða listamanna og fjölgun mánaða
  • framtíð tónlistarskólanna verði tryggð með þeim hætti sem slíkt verður gert í fjárlögum
  • listdansnám á framhaldsstigi verði eflt og fjárframlag verði í samræmi við kröfur í námsskrá
  • Ríkisútvarpinu verði bættar þær 173,2 m kr, sem það missir, m.a. vegna lækkunar útvarpsgjalds
  • menningarsamningar landshlutanna verði uppfærðir og ætlað sama framlag og á fjárlagaárinu 2013, þ.e. samt. 270,4 m kr. og samningurinn við Akureyrarbæ verði skoðaður m.t.t. umfangs verkefna
  • málefni kynningarmiðstöðva listgreinanna verði skoðuð, mat lagt á fjárþörf þeirra, gerð áætlun um eflingu starfseminnar og stofnuð Kynningarmiðstöð sviðslista í samvinnu við SSÍ með 10 m kr framlagi
  • kynning á menningu, listum og skapandi greinum í sendiráðum Íslands fái 12 m. kr framlag
  • þá var ítrekuð ósk um að stjórn BÍL fengi áheyrn hjá fjárlaganefnd í tilefni af erindinnu, en þeirri beiðni var ekki sinnt, frekar en þrjú undangegnin ár og í þetta sinn rataði sú framkoma nefndarinnar í fjölmiðla og vakti nokkra athygli.

Niðurstaða fjárlaganna (sem samþykkt  voru fimm dögum fyrir jól) var nánast óbreytt frá frumvarpinu, svo umsögn BÍL og þrýstingur fagfélaga listafólks á stjórnvöld hafði lítið sem ekkert að segja. Eini verkefnatengdi sjóðurinn sem hækkaði eitthvað í meðförum þingsins var til sjálfstæðu leikhúsanna, sem hækkaði um 14 milljónir og svo varð 30 m.kr. hækkun á menningarsamningi við Akureyrarbæ. Annað breyttist ekki milli umræðna, en það sem var kannski mest lýsandi um viðhorf stjórnvalda til lista var sú ákvörðun fjárlaganefndar Alþingis að hækka framlög til allra háskóla í landinu nema Listaháskóla Íslands. Fjárlaganefnd hækkaði framlög til háskólanna milli annarrar og þriðju umræðu um 333 milljónir en eini háskólinn sem fékk ekki krónu var LHÍ. Sambærileg staða var uppi við afgreiðslu fjárlaga 2015, sem bendir til þess að önnur sjónarmið ráði för þegar stjórnvöld meta mikilvægi listmenntunar á háskólastigi en aðra háskólamenntun.

Umsagnir um þingmál
Fá stjórnarfrumvörp á málasviði lista hafa litið dagsins ljós á árinu. BÍL hafa borist beiðnir um umsagnir um þrjú þingmál á sviði höfundarréttar og er þar um að ræða þrjú af fimm málum sem ríkisstjórnin hefur boðað á því sviði. Þau mál sem komin eru fram eru frumvarp um einkaréttindi höfunda og samningskvaðir, frumvarp um innleiðingu tilskipunar um munaðarlaus verk og frumvarp um lengri verndartími hljóðrita. Enn bólar þó ekkert á því frumvarpi sem varðar stórfellda hagsmuni listamanna, þ.e. frumvarp til laga um eintakagerð til einkanota, en það fjallar um heimildir til að leggja gjöld á vörur í tolli, sem gera eigendum tiltekinna tækja kleift að fjölfalda eintök af höfundarvörðu efni. Höfundar og eigendur flutningsréttar hafa lengi þrýst á um slíkt frumvarp, en allt útlit er fyrir að mennta- og menningarmálaráðherra skorti stuðning við að málið sé lagt fram á þinginu, einnig mun hafa orðið töf á kostnaðarmati frumvarpsins.  Tvö stjórnarfrumvörp til hafa borist til umsagnar það sem af er þessu þingi, frumvarp um skatta og gjöld sem varðar m.a. ferða- og dvalarkostnað erlendra listamanna, að hann verði ekki talinn þeim til tekna og frumvarp til laga um styrki vegna sýninga á kvikmyndum á íslensku í kvikmyndahúsum hér á landi, mál er fjallar um svokallaða miðastyrki. Það síðastnefnda bíður enn umsagnar fagfélaga kvikmyndagerðarmanna og mun BÍL bregðast við beiðni um umsögn þegar ljóst er hver sjónarmið fagfélaga kvikmyndagerðarmanna verða um málið. Varðandi málin á málasviði höfundarréttar er rétt að taka fram hér að stjórn BÍL hefur ákveðið að halda sérstakt málþing um inntak þeirra í marsmánuði, þar sem fulltrúum stjórnmálaflokkanna verður boðin þátttaka. Undirbúningur fyrir það málþing verður m.a. fólginn í kynningu á frumvörpunum á aðalfundi BÍL.

Samráðsfundir BÍL og menningarmálaráðherra
Í samræmi við samkomulag BÍL og mennta- og menningarmálaráðuneytisins hitti stjórn BÍL mennta- og menningarmálaráðherra ásamt starfsfólki ráðuneytisins sem sinnir listum og menningu á árlegum samráðsfundi 10. apríl 2015. Fyrir fundinum lá dagskrá sem byggði á ýmsum efnisatriðum sóknaráætlunar BÍL, sem samþykkt var á aðalfundi BÍL í febrúar 2015 og kynnt á málþingi BÍL um sjálfstæðisbaráttu 21. aldarinnar sem haldið var í tengslum við aðalfundinn. Meðal þess sem BÍL hefur bent á í baráttunni fyrir aukinni áherslu stjórnvalda á listir og skapandi greinar er eftirfarandi yfirlýsing í stjórnarsáttmálanum frá 2013:

„Ríkisstjórnin leggur áherslu á að styðja við skapandi greinar og vill að á Íslandi verði listnám aðgengilegt og viðurkennt. Gerð verði úttekt á starfsumhverfi skapandi greina með það að markmiði að þær eflist og sæki fram.“ 

Afstaða ráðherra til tillögu BÍL að sóknaráætlun kom vel fram á fundinum og fer hér á eftir í endursögn sem unnin er upp úr fundargerð fundarins:
Ráðherra telur að Sóknaráætlun BÍL sé gott innlegg í umræðuna og sagði ýmsa þætti hennar falla vel að þeim áhersluatriðum sem ráðuneytið vinnur að. Hann sagði þó ekki uppi áform um eina heildarsóknaráætlun heldur að sótt yrði fram í áföngum; stefnt væri að auknum stuðningi við útflutning á tónlist og kvikmyndum, styrkara sjóðaumhverfi skapandi greina, komið á öflugri rammalöggjöf um listmenntun á öllum skólastigum og gert átak gegn ólöglegu niðurhali höfundarvarins efnis af netinu.
Til að ná fram þessum markmiðum væri unnið á nokkrum vígstöðvum, t.d. væri áformað að stofna starfshóp um tiltekin málefni tónlistarinnar, sem fá mun það hlutverk að:
-kortleggja sóknartækifæri íslenskrar tónlistar og tónlistarflytjenda innanlands sem utan
-kortleggja viðskipta- og stuðningskerfi íslenskrar tónlistar í dag og
-gera tillögu um hvaða innviði þurfi til að auka sóknartækifæri íslenskrar tónlistar.

Á vettvangi kvikmyndanna sé unnið að endurnýjun samkomulags um stefnumörkun fyrir íslenska kvikmyndagerð og kvikmyndamenningu. Þá sé í undirbúningi málþing um söfnun tölulegra upplýsinga um skapandi atvinnugreinar. Loks gerði ráðherra að umtalsefni þau þáttaskil sem urðu með samþykkt Alþingis á sérstakri menningarstefnu 2013. Þar eru fjórir meginþættir lagðir til grundvallar:
– sköpun og þátttaka í menningarlífinu
– gott aðgengi að listum og menningararfi
– samvinna stjórnvalda við þá fjölmörgu aðila sem starfa á sviði menningar og
– þátttaka barna og ungmenna í menningarlífinu.

Ráðherra lagði áherslu á aðgerðaáætlun um menningu barna og ungmenna 2014-2017 sem leit dagsins ljós í október 2014 og sagði framkvæmd hennar í burðarliðnum, m.a. með því að settur verði á laggirnar „menningarpoki“ að norrænni fyrirmynd, en honum yrði ætlað að standa að og halda utan um vandaða listviðburði í skólum um land allt og þakkaði ráðherrann BÍL sérstaklega fyrir frumkvæði og stuðning við þá vinnu.

Málflutningur BÍL á samráðsfundinum gekk út á óskir um að stjórnvöld tækju sóknaráætlun BÍL upp til að auðvelda framkvæmd öflugrar menningarstefnu. Mikilvægt væri að stjórnvöld nálguðust málefni skapandi greina með þverfaglegum hætti ekki síst í ljósi þess hversu tvístruð stjórnsýsla lista og skapandi greina er í stjórnkerfinu (sjá grein forseta í Frbl. 15.10.15). Nauðsynlegt væri að stjórnvöld gerðust bandamenn listamanna í baráttunni fyrir því að þeir fái greitt fyrir vinnu sína. Í því sambandi var vakin athygli á baráttu myndlistarmanna fyrir greiðslum til myndlistarmanna sem sýna í opinberum söfnum og sýningarsölum, en einnig minnt á mikilvægi þess að stjórnvöld greiði listafólki fyrir setu nefndum og starfshópum á vegum hins opinbera. BÍL fær iðulega óskir um að skipa fulltrúa í slíka hópa en venjulega er tekið fram í beiðninni að ekki sé greitt sérstaklega fyrir setu í viðkomandi nefnd/hópi. BÍL telur það vera lágmarkskröfu að þegar stjórnvöld óska eftir kunnáttufólki úr hópi listamanna til starfa, greiði ríkið sanngjarna þóknun fyrir þá vinnu. Annað kunni að eiga við um sérfræðinga sem þegar sinna föstum störfum innan kerfisins. [Þess má geta að ráðuneytið hefur nú viðurkennt þessa kröfu með því að það greiðir fyrir störf fulltrúa BÍL í starfshópi um málverkafalsanir).

Önnur áherslumál BÍL á fundinum voru höfundarréttarmál og krafan um að frumvarpið um breikkaðan gjaldstofn rétthafagjalds í tolli verði lagt fram á Alþingi og afgreitt í tengslum við hin þrjú frumvörpin sem fram eru komin, en það mikilvæga frumvarp hefur einungs verið kynnt á vef ráðuneytisins en ekki litið dagsins ljós á þinginu.  Þá leggur BÍL áherslu á nauðsyn þess að styrkja fjárhagsramma kynningarmiðstöðvanna, sem hafa með höndum kynningu á list og menningu erlendis og eins að ráðuneytið komi að stofnun Sviðslistamiðstöðvar, sem enn hefur ekki verið formlega komið á legg. Þá kom BÍL á framfæri gagnrýni á breytingar á menningarsamningum við landshlutasamtök sveitarfélaga, með því að færa þá undir almenna vaxtasamninga sé hætta á að áhersla á listir og menningu hverfi innan um almenna uppbyggingu í landshlutunum, auk þess sem óásættanlegt sé að málefni menningar og lista skuli með breytingunum hafa fallið undir málefnasvið landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra.

Ráðherra bryddaði upp á því nýmæli að boða fulltrúa Hagstofu Íslands til fundarins og einnig fulltrúa frá Rannís. Stjórn BÍL fagnaði því sérstaklega, enda má segja að þar með sé komið á beint talsamband BÍL við þessar mikilvægu stofnanir, fyrir milligöngu æðsta ráðamanns málaflokksins. Hitt verður þó að segjast að fulltrúi Hagstofunnar færði engar fréttir af áformum um frekari skráningu tölulegra gagna um listir og menningu, og var helst á honum að skilja að um slíkt yrði ekki að ræða nema með sérstöku samkomulagi milli ráðuneytisins og Hagstofnunnar.
Því er við þetta að bæta að á málþingi um tölfræði skapandi greina, sem ráðuneytið gekkst fyrir 11. nóvember sl. var nokkuð bjartara hljóð í fulltrúum Hagstofunnar og hefur stjórn BÍL uppi áform um að rækta það talsamband sem þar var komið á.

Fagleg úthlutun opinberra fjármuna til menningar og lista
Eitt þeirra baráttumála sem stjórn BÍL hefur tekist á við gegnum tíðina er fagleg úthlutun opinberra fjármuna til menningar og lista, er þess skemmst að minnast að efnt var til umræðu á Alþingi þar sem uppi var höfð sú skoðun að réttast væri að fela stjórnmálamönnum sem kjörnir eru til setu á Alþingi úthlutun úr launasjóðum listamanna. Til upprifjunar er rétt að birta hér niðurstöðu starfshóps um verkefnasjóði og kynningarmiðstöðvar frá 2013 þar sem lögð er áhersla á  að framlög ríkisins til verkefna á sviði menningarmála skuli fara í gegnum lögbundna sjóði með faglegum úthlutunarnefndum sem byggja úthlutun á vönduðu jafningjamati. Í stjórnum sjóða séu viðhafðir góðir stjórnunarhættir, regla um hæfilega fjarlægð virt og almennum hæfisreglum fylgt. Starfslaunasjóðir og verkefnasjóðir verði vel skilgreindir og endurspegli fjölbreytni og þróun menningarlífsins, m.a. er varðar samstarfsverkefni.  Í framhaldi af skýrslu hópsins var Rannís falin umsýsla með sjóðunum, sem hefur gefist vel og hefur BÍL fengið kynningar á framkvæmd mála hjá Rannís auk þess sem Rannís annast rekstur samkeppnissjóða, utanumhald um sjóði menningaráætlunar ESB og aðstoð við kynningu á alþjóðlegum sóknarfærum og samstarfsmöguleikum. Það er því mat stjórnar BÍL að opið samtal og góð tengsl við Rannís séu til þess fallin að auka vægi lista í akademísku rannsóknarumhverfi og styrkja um leið kröfuna um faglega úthlutun opinberra fjármuna í geiranum, sem byggi á hugmyndafræði um jafningjamat. Þessi sjónarmið eru hluti af stærri umræðu og rétt í þessu sambandi að minnast á nýlegar úthlutanir ríkisstjórnarinnar til einstakra list- og menningartengdra verkefna, þar sem forseti BÍL hefur þurft að svara fjölmiðlum um slík dæmi sem upp hafa komið. Það hefur verið stefna stjórnar BÍL, eins og hún hefur birst í starfsáætlunum undanfarinna ára, að réttast sé að stuðningi við listir sé beint gegnum verkefnatengda sjóði eða launasjóði, þar sem umsóknir eru faglega metnar og vegnar á sama eða sambærilegum skala. Á hitt hefur BÍL reyndar einnig lagt áherslu að fulltrúar, sem starfa við faglegt mat og gera tillögur til stjórnvalda eða sjóðsstjórna um úthlutanir, sitji ekki lengi samfellt í slíkum störfum þar sem slíkt kunni að draga úr fjölbreytni og víðsýni við útdeilingu fjármunanna. Það liggur því fyrir að BÍL skorast ekki undan umræðu um það kerfi sem komið hefur verið upp og hefur margsinnis rökstutt þau grundvalllaratriði sem lúta að fagmennsku við útdeilinguna.

Úthlutun úr launasjóðum og stofnun starfshóps
Það er ekki einasta að BÍL þurfi að vinna að auknum skilningi á faglegri úthlutun fjármuna til lista almennt, heldur er ekki síður mikilvægt að leitast við að skoða með hvaða hætti fagfélögin og listafólk kemur að slíkri útdeilingu. Þetta er ekki síst mikilvægt í ljósi þeirrar umræðu sem ævilega kemur upp þegar tilkynnt er um úthlutun úr launasjóðum listamanna og virðist sú umræða fara harðnandi ef marka má storminn í kringum nýafstaðna úthlutun úr launasjóðunum. BÍL brást við því ölduróti, að frumkvæði og áeggjan Rithöfundasambands Íslands – RSÍ og Tónskáldafélags Íslands – TÍ, með því að stofna starfshóp þriggja óháðra sérfræðinga í málefnum launasjóðanna og fól hópnum að skoða hvort eitthvað í verklagi úthlutunarnefnda listmannalauna sé með þeim hætti að betur megi fara, því stjórn BÍL lítur sannarlega ekki þannig á að kerfið sem nú er notað sé gallalaust og vill leitast við að bæta það þegar og ef þess gerist þörf. Sérfræðingarnir sem völdust til starfans voru Margrét Bóasdóttir fyrrum fulltrúi BÍL í stjórn listamannalauna, Birna Þórðardóttir fyrrum formaður stjórnar listamannalauna og Rúnar Helgi Vignisson dósent í ritlist við HÍ. Hópurinn hefur nú ritað bréf til stjórna allra fagfélaga listamanna sem hafa með skipan fulltrúa í úthlutunarnefndir launasjóðanna að gera og mun skila BÍL greinargerð um störf sín að skoðun lokinni. Mikilvægt er að undirstrika að hópnum var ekki falið að endurskoða launasjóðakerfið í heild sinni, heldur einungis framkvæmd þess hluta sem snýr að fagfélögunum. Hitt má þó einnig fljóta hér með að stjórn BÍL hefur árum saman hvatt stjórnvöld til að gera breytingar á lagaramma listamannalauna, t.d. sé nauðsynlegt að lögfesta ákvæði um endurnýjaða áætlun til tiltekins tíma til að hnika upp fjölda mánaðalauna í sjóðunum, til samræmis við stöðuga fjölgun í hópi starfandi listamanna, auk þess sem BÍL hefur fylgst með umræðu fagfélaga í sviðslistum þar sem krafist er endurnýjunar á stuðningi við sviðssetningar þar sem þær falli illa að núverandi kerfi launasjóðanna.  Hér er rétt að undirstrika það sjónarmið BÍL að allar breytingar sem gerðar kunna að vera á lögum um listamannalaun þurfi að eiga sér stað að undangengnu öflugu samráði stjórnvalda og BÍL – heildarsamtaka listafólks.

Samstarf BÍL og borgaryfirvalda
Framar í skýrslu þessari er getið um endurnýjun þjónustusamnings BÍL og borgaryfirvalda um samvinnu á sviði menningarmála og ákvörðun borgaryfirvalda um óbreytt framlag til BÍL fyrir þá þjónustu sem veitt er. Skv. samkomulaginu er haldinn samráðsfundur þessara aðila ár hvert og var hann haldinn í Höfða 23. nóvember 2015. Hér skal nú stiklað á helstu atriðum sem til umfjöllunar voru á fundinum:

Samstarf við MOFR um styrkjaúthlutun; það er mat BÍL að vel hafi tekist að þróa þetta samstarf. Nýlega var orðið við óskum BÍL um að hverfa frá „15 nafna listanum“ svokallaða yfir í það fela BÍL að tilnefna fjóra fulltrúa í hópinn (fimmti fulltrúinn er skipaður skv tilnefningu Hönnunarmiðstöðvar).  BÍL hefur gert athugasemdir við fyrirkomulag „skyndistyrkja“ sem úthlutað hefur verið fjórum sinnum af ráðinu sjálfu, en að mati BÍL væri skynsamlegra að auglýsa eftir umsóknum um stuðning við list- og menningartengd verkefni tvisvar á ári, í upphafi árs og svo að vori og fela faghópnum að gera tillögur um allar úthlutanir ráðsins. Raunar hefur niðurskurður útgjalda hjá borginni 2016 orðið til þess að engum skyndistyrkjum verður úthlutað á árinu og lækkar „styrkjapotturinn“ að auki um 12 milljónir króna frá síðasta ári.
(því má skjóta inn hér að úthlutun menningarstyrkja borgarinnar fyrir 2016 fór fram 18. janúar sl. Alls barst 201 umsókn þar sem sótt var  um samtals 450 m.kr. Veitt var vilyrði fyrir 102 styrkjum sem námu samtals þeim 86  m. kr. sem lausar voru nú til úthlutunar. Fyrir voru  á langtímasamningum 10 hátíðir og 4 listhópar með samtals 41.8 m.kr. Heildarupphæð styrkveitinga Reykjavíkurborgar 2016 er því tæpar 128 milljónir króna.)
Borgarhátíðasjóður; tengsl lista, menningar og ferðaþjónustu; BÍL fagnaði því þegar settur var á laggirnar Borgarhátíðarsjóður og hefur ekki gert athugasemdir við fjölgun í faghópnum sem fjallar um umsóknir í sjóðinn (en  bæði ferðaþjónustan og Höfuðborgarstofa koma nú að þessum hluta styrkveitinganna), engu að síður telur BÍL mikilvægt að sjónarmið listafólks verði áfram ráðandi við val á hátíðum sem njóta stuðnings borgarinnar þó ferðaþjónustan hafi vissulega einnig hagsmuna að gæta. Það er mat stjórnar BÍL að efla þurfi samtalið milli ferðaþjónustunnar og skapandi greina um hlut einstakra hátíða í borginni en ekki síður um list- og menningartengt starf almennt. Reynt hefur verið að þróa slíkt samtal undir hatti Íslandsstofu en það hefði mátt ganga betur og skila meiru. Þá hefur BÍL gert athugasemdir við stefnumótun í málefnum ferðaþjónustunnar sem unnin hefur verið að á vettvangi ríkisins, en þó BÍL hafi boðist að sitja einstaka fundi um þá stefnumótun hafa sjónarmið listanna ekki skilað sér inn í þann „vegvísi“ sem kynntur var nýverið. BÍL hefur því hvatt  borgaryfirvöld til leita leiða til að auka aðkomu okkar sem störfum innan listanna, að nauðsynlegri samræmingu opinberrar ferðamálastefnu.
Sjálfstætt starfandi listamenn; Í menningarstefnu Reykjavíkur er lögð áhersla á að hugað sé að langtímasamningum við samstarfsaðila og að nýjar listgreinar fái aukið  vægi, með það að markmiði að efla fagmennsku og fjölbreytni í listalífinu. BÍL hefur lagt áherslu  á mikilvægi þeirrar menningarstarfsemi sem borin er uppi af sjálfstætt starfandi listamönnum í Reykjavík og fer fram utan menningarstofnana. Því hefur BÍL fagnað nýlegum úrbótum sem gerðar hafa verið á aðstöðu sviðslistahópa í Tjarnarbíói og ítrekað nauðsyn þess skoða málefni Dansverkstæðis við Skúlagötu með tilliti til þessara sjónarmiða og í samræmi við menningarstefnu borgarinnar. Þá hefur BÍL varað við því að borgaryfirvöld stefni starfsaðstöðu fjölda myndlistarmanna í hættu með því að selja Korpúlfsstaði. Þá hefur BÍL hvatt til þess að skoðaður verði samningstími þeirra stórviðburða sem sprottnir eru úr grasrótarstarfi listafólks og lifa vart af ef samningar þar um eru einungis gerðir frá ári til árs. Ákjósanlegt væri ef sumir samningar af því tagi yrðu lengdir í fimm ár.
Átakið „Borgum myndlistarmönnum“; Í fyrsta kafla menningarstefnu Reykjavíkurborgar er fjallað um auðlindina sem menningin er og hvernig hún er undirstaða framtíðarinnar. Þar er getið um forystuhlutverk Reykjavíkur sem höfuðborgar í málefnum lista og menningar auk þess sem því er lýst að skapandi greinar séu hluti af grunnþáttum efnahags og atvinnulífs borgarinnar. Undir þriðja markmiði gildandi aðgerðaáætlunar menningarstefnunnar er fjallað um mótun verklagsreglna fyrir menningarstofnanir borgarinnar og undirstrikuð sú stefna borgaryfirvalda að réttur listamanna til launa fyrir vinnuframlag sitt verði virtur og höfundaréttur þeirra hafður í hávegum. Stjórn BÍL bendir borgaryfirvöldum í því sambandi á átak myndlistarmanna fyrir því að myndlistarmenn, sem fengnir eru til að sýna í opinberum söfnum, fái fyrir það sanngjarnar greiðslur á grundvelli samnings, sem um þessar mundir er verið að kynna fyrir stjórnvöldum, bæði ríkis og borgar. Það er auðitað von BÍL að borgaryfirvöld taki forystuhlutverk sitt alvarlega hvað þetta varðar og leggi átakinu lið í verki.
Skólabókasöfnin; BÍL lítur það alvarlegum augum hversu mjög hefur dregið úr krafti skólabókasafnanna á undanförnum árum, en nú er svo komið að innkaup þessara deyjandi safna eru nánast engin orðin, auk þess sem störf bókasafnskennara hafa víðast hvar verið skorin niður að einhverju eða öllu leyti.  BÍL hvetur því borgaryfirvöld til að tryggja líf skólabókasafnanna svo þau geti sinn sínu mikilvæga hlutverki t.d. í þjóðarátaki í læsi sem ætti alltaf að vera í gangi svo hægt sé að ala upp fólk sem getur tjáð sig í framtíðinni, lesið og skapað.
Gröndalshús; BÍL hefur fylgst með framvindu starfsins á vettvangi Reykjavíkur Bókmenntaborgar UNESCO og hefur í þeim efnum lagt til að í Gröndalshúsi verði m.a. útbúið skáldaskjól. Það er von BÍL að á því máli finnist einhver rekstrarflötur svo tryggt verði að húsið þjóni þeim listum og fræðum, sem Benedikt Gröndal sinnti á sínum ferli, en hverfi ekki í einkaeigu og túristaleigu.
Menningarstefna í mannvirkjagerð; BÍL þreytist ekki á að minna stjórnvöld á menningarstefnu í mannvirkjagerð, sem unnin var á vettvangi mennta- og menningarmálaráðuneytis og gefin út 2007. Stefnunni er ætlað að vera fyrirmynd og tryggja gæði og vandvirkni ásamt því að stuðla að uppfræðslu og vitundarvakningu um þau verðmæti sem liggja í góðri byggingarlist. Arkitektafélagið – AÍ hefur átt í ágætu samstarfi við Reykjavíkurborg varðandi samkeppnir um manngert umhverfi, en alltaf má þó gera betur í þeim efnum, eins og stefnt er að í menningarstefnu Reykjavíkurborgar.
Efnahagsleg áhrif skapandi atvinnugreina; Talsverð vinna hefur verið lögð í að kortleggja efnahagsleg áhrif skapandi atvinnugreina og ljóst að þau áhrif eru mun meiri en almennt hefur verið viðurkennt. Á nýafstöðnu málþingi mennta- og menningarmálaráðuneytis, þar sem borgin kom að með veglegum hætti, kom fram að ætla mætti að um 14.000 störf séu til staðar í listum og skapandi atvinnugreinum eða 8% starfa á atvinnumarkaði. BÍL reiðir sig á öflugt liðsinni borgaryfirvalda í þeirri vinnu sem framundan er við að bæta skráningu tölulegra upplýsinga um listir og skapandi greinar, auk þess sem BÍL mun leita eftir virku samstarfi við þetta mikilvæga hagsmunamál við Hagstofu Íslands.
Listmenntun – átak til úrbóta; BÍL telur lítið sem ekkert hafa áunnist á síðasta ári varðandi listmenntun barna í borginni, og á það jafnt við um samstarf listamanna og skólafólks innan grunnskólans og sjálfstætt starfandi listaskóla í borginni. Ástæðurnar eru margþættar og ekki allar á valdi borgaryfirvalda, en það er mat stjórnar BÍL að tvö lykilsvið borgarinnar þurfi að sameinast við lausn þessara mála, þ.e. mennta- og frístundasvið og menningar- og ferðamálasvið. Stjórn BÍL lýsir sig reiðubúna til þátttöku í vinnu um málefni tengd listmenntun barna og ungmenna í skólum borgarinnar.
Listuppeldi barna og ungmenna – menningarpoki; BÍL hefur hvatt til þverfaglegs samstarfs ríkis og sveitarfélaga, þar sem Reykjavík hefði forystuhlutverk, varðandi innleiðingu „menningarpoka“ sem fjallað er um í menningarstefnu borgarinnar. BÍL hefur hvað eftir annað átt fundi og samtöl við skóla- og frístundaráð og starfsmenn sviðsins um þau áfrom, en  erfitt hefur reynst að þoka þeim málum áfram. BÍL hefur þótt ganga hægt að fá fram vilja ríkisins til slíks samstarfs þrátt fyrir að á þeim vettvangi hafi verið unnið nokkkuð starf við mótun slíks verkefnis. Innan mennta- og menningarmálaráðuneytisins er nú unnið að einhvers konar útfærslu þeirra hugmynda og í fjárlagafrumvarpi 2016 er gert ráð fyrir 18 milljóna króna framlagi til barnamenningar, sem er ríflega 14 milljóna króna hækkun frá því sem verið hefur. Það virðist hins vegar eiga að gera með því að leggja niður barnamenningarsjóð, sem er nokkuð  sem BÍL hefur gert athugasemdir við. Það er mat BÍL að mikilvægt sé að Reykjavíkurborg, sem stærsta sveitarfélagið, taki þátt í þessari vinnu, en þess sjást ekki merki að borgaryfirvöld eða Samband íslenskra sveitarfélaga hafi þar formlega aðkomu.
Tónlistarskólarnir; Í lok minnisblaðs BÍL til stjórnenda Reykjavíkur var fjalllað um málefni tónlistarskólanna og það undirstrikað að listafólk hafi vænst mikils af samkomulagi ríkis og sveitarfélaga um tónlistarmenntun, sem gert var í maí 2011, en því miður hafa forsvarsmenn tónlistarskólanna þurft að standa í stappi við borgaryfirvöld allar götur síðan, vegna þess hvernig borgaryfirvöld túlka samkomulagið. Stjórn BÍL hefur hvað eftir annað fært þennan vanda í tal við borgarstjóra og borgaryfirvöld, án þess að nokkuð breytist. Þegar stjórn BÍL átti samtal sitt við borgarstjóra í Höfða var svo komið að rekstrarvandi skólanna var orðinn óyfirstíganlegur. Krafa stjórnar BÍL var og er sú að borgaryfirvöld tryggi skólum, sem kenna samkvæmt námsskrá, framlög í samræmi við samkomulagið 201 og að þau losi þannig um átthagafjötra tónlistarnema og standi straum af kennslukostnaði við miðnám í söng og allt tónlistarnám á framhaldsstigi, enda slíkt í samræmi við lög um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga nr. 87/1989.  Þá undirstrikaði stjórn BÍL það sjónarmið sitt að dansskólar innan borgarmarkanna, starfandi dansarar og danshöfundar hafi árum saman beðið úrlausnar í málefnum tónlistarskólanna enda muni sú niðurstaða sem þar næst að vonum styrkja stöðu reykvískra dansskóla sem kenna dans á grunn- og framhaldsstigi skv námsskrá. BÍL telur mikilvægt að halda þeirri hugsun til haga og hvetja borgaryfirvöld til að huga að málefnum dansskólanna í samhengi við niðurstöðu í málefnum tónlistarskólanna.

Heiðurslaun listamanna
27. maí 2015 boðaði BÍL til málþings um heiðurslaun listamanna sem Alþingi veitir árlega nokkrum hópi listamanna „sem hafa varið starfsævi sinni eða verulegum hluta hennar til liststarfa eða skarað fram úr við listsköpun sína eða störf þeirra að listum hafa skilað miklum árangri á Íslandi eða á alþóðavettvangi“ [orðalag laga um heiðurslaun]. Kveikjan að málþinginu var fengin frá meistaraprófsritgerð sem Guðni Tómasson listsagnfræðingur varði nýlega við Háskólann á Bifröst. Guðni var frummælandi á þinginu og kallaði erindi sitt Heiður þeim sem heiður ber – Heiðurslaun listamanna, Alþingi Íslendinga og virðingin sem við sýnum afburðafólki í listum á Íslandi. Gestir í pallborði ásamt Guðna voru Unnur Brá Konráðsdóttir, þingmaður og formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis, Pétur Gunnarsson, rithöfundur og formaður starfshóps BÍL um heiðurslaun 2010-2011, Mörður Árnason, íslenskufræðingur og fyrrv. alþingismaður. BÍL hefur oftsinnis fjallað um fyrirkomulag heiðurslauna Alþingis til listamanna og reynt að benda á aðrar leiðir við framkvæmdina en tíðkast hafa, þær leiðir hafa ekki hlotið hljómgrunn hjá ráðamönnum. Umræðurnar á málþinginu snerust nokkuð um lagasetningu Alþingis um heiðurslaun frá 2012 og nefndina sem lögin gera ráð fyrir að þingmenn hafi sér til ráðgjafar við val á listamönnum inn á heiðurslaunalista. Sú nefnd hafði þá ekki enn verið skipuð, en í kjölfar málþingsins ritaði stjórn BÍL erindi til forseta Alþingis og átaldi seinaganginn við skipan nefndarinnar. Þeim málarekstri lauk með því að nefndin var loks skipuð og kölluð saman í lok árs, rétt áður en afgreiðslu fjárlaga lauk. Ekki var að sjá á niðurstöðu Alþingis að starf nefndarinnar hafi haft nokkuð að segja, a.m.k. var engum listamanni bætt á heiðurslaunalista Alþingis þetta árið, eru þeir 22 talsins og upphæð fjárlagaliðarins er rétt tæpar 70 milljónir.

Listaháskóli Íslands – bakland og staða stundakennara
Nokkur undangengin ár hefur BÍL tekið þátt í stefnumótun fyrir Bakland LHÍ, sem áform hafa verið um að taki við hlutverki Félags um Listaháskóla Íslands, sem upphaflega var stofnað til að hvetja ráðamenn til að stofna listaakademíu á Íslandi. Eftir að skólanum var komið á laggirnar hefur félagið kosið þrjá af fimm stjórnarmönnum skólans, en ekki haft önnur verkefni með höndum í þágu skólans. Hugmyndir hafa þróast að frumkvæði og í meðförum stjórnar félagsins með aðkomu BÍL og stjórnar Listaháskólans. Aðilar hafa verið sammála um mikilvægi þess að styrkja stöðu skólans í samfélaginu með því að auka tengsl hans við atvinnulífið í hinum skapandi geira og með því að kalla fleiri til liðs úr baklandi skólans. Liður í þessari vinnu hefur verið stofnun Alumni-félags LHÍ, sem stofnað var á árinu og hitt mikilvæga skrefið var að Félag um Listaháskóla samþykkti á aðalfundi sínum nýverið að leggja félagið niður en stofna þess í stað nýtt félag Bakland LHÍ, sem fái margþætt hlutverk sem bakhjarl skólans. Meðal þess sem nýju samþykktirnar gera ráð fyrir er að listgreinarnar sjálfar þurfi að koma sér saman um með hvaða hætti fulltrúar greinanna verði valdir til að sinna störfum innan baklandsins. BÍL mun fylgjast áfram með gangi mála og hefur lýst stuðningi við áformin, sem eru til þess fallin að fjölga þeim einstaklingum og stofnunum sem efla vilja háskólanám á fræðasviði lista.
Þá hefur BÍL á árinu rætt nokkra aðra þætti í tengslum við Listaháskóla Íslands, t.d. veitingu akademískra starfa en einnig stöðu stundakennara við skólann og þörfina á því að sameiginlegur vettvangur fagfélaga listamanna kæmi að úrbótum í kjaramálum þeirra. Í ljósi umræðunnar ákvað stjórn BÍL að mynda starfshóp með fulltrúum allra aðildarfélaga og síðan þriggja manna samninganefnd, sem þegar hefur hafið störf og efnt til samtals við forsvarsmenn LHÍ. Þess er vænst að árangur af starfi hópsins komi í ljós þegar líður á árið.

Dagur menningarlegrar fjölbreytni
Að frumkvæði BÍL var efnt til samstarfs við íslensku UNESCO-nefndina um alþjóðadag menningarlegrar fjölbreytni 21. maí. Fyrirmyndin að slíku samstarfi er fengin frá systursamtökum BÍL á Norðurlöndunum, sem sum hver halda árlega ráðstefnu í samstarfi við UNESCO-nefndir landanna um málefni tengd deginum. Íslenska UNESCO-nefndin tók vel í hugmyndina og sameinuðust BÍL og nefndin um að vekja athygli á þessum Alþjóðadegi menningarlegrar fjölbreytni og hvetja sem flesta til þátttöku með fjölbreytilegum listviðburðum og umræðu í samfélaginu um gildi menningarlegrar fjölbreytni. Það var gert með fréttatilkynningu sem send var til fjölda félagasamtaka og menningarstofnana. Að endingu skráði mennta- og menningarmálaráðuneytið allmarga viðburði sem tengdir voru deginum, þar voru bókasöfn einna sýnilegust en einnig félagasamtök sem vinna að umburðarlyndi, félagslegu réttlæti og gagnkvæmri virðingu menningarsamfélaga.  Stjórn BÍL var stolt af því að hafa átt þátt í þessu verkefni í þágu jafnvægis, jöfnuðar og friðar, og stefnir á að rækta samstarfið við íslensku UNESCO-nefndina enn frekar.

Ríkisútvarpið
Svo sem fyrr er getið þá átti stjórn BÍL fundi með útvarpsstjóra og helstu samstarfsmönnum hans í tvígang á árinu. Á fyrri fundinum, sem haldinn var 16. apríl, voru stjórnendur RÚV að bregðast við ákalli BÍL um eflingu menningarfrétta og mikilvægi faglegrar umfjöllunar um listir og menningu í sjónvarpi allra landsmanna. Á fundinum lýsti útvarpsstjóri vilja RÚV til að gera veg menningargeirans sem mestan í miðlum RÚV og að fréttir af menningarviðburðum og menningarþættir yrðu sem næst almennum fréttum í dagskránni. Þá kynntu stjórnendur RÚV nýjan vef RÚV og kölluðu eftir viðbrögðum og athugasemdum frá BÍL um hvaðeina sem betur mætti fara á vefnum. Eftir umfjöllun um málefni RÚV samþykkti stjórn BÍL ályktun þar sem því framfaraskrefi sem hefur verið tekið með þessum nýja vef var fagnað auk þess sem fagnað var þeim einlæga samstarfsvilja sem forsvarsmenn RÚV sýna samtökum listamanna með virku samtali um málefni lista og menningar í tengslum við stofnunina, slíkt er nokkur nýlunda í samskiptamálum þessara aðila. Þá lýsti stjórn BÍL ánægju með það hversu þokast í málefnum barnamenningar á RÚV með skipan sérstaks umsjónarmanns barnaefnis KrakkaRÚV, sérstökum vef fyrir börn og ungmenni.
Á haustdögum bauð útvarpsstjóri stjórn BÍL til fundar í útvarpshúsini við Efstaleiti til að ræða framvindu mála hjá RÚV. Hann upplýsti stjórn BÍL um baráttu RÚV við fjárveitingarvaldið og erfiða fjárhagsstöðu stofnunarinnar. Samtal stjórnar BÍL við útvarpsstjóra á fundinum leiddi til þess að stjórn BÍL sendi frá sér ályktun 10. nóvember um málefni RÚV þar sem því var beint til ráðamanna að rekstrargrundvöll RÚV þyrfti að bæta í fjárlögum 2016. Ítrekuð voru þau sjónarmið BÍL að Ríkisútvarpið sé ein mikilvægasta menningarstofnun þjóðarinnar, uppeldisstofnun lista- og fræðimanna, stofnun sem verðskuldar vernd og virðingu þeirra sem tímabundið halda á stjórnartaumunum.

Listráð Hörpu – stefnumótun
BÍL á aðild að Listráði Hörpu, sem komið var á fót skömmu eftir að Harpa var fullbyggð og opnuð fyrir þá starfsemi sem hún hýsir nú. Listráðið gekkst fyrir stefnumótunarfundi á árinu, sem var fjölsóttur og miðaði að því að gefa því listafólki sem starfar í Hörpu og sækir þangað þjónustu, tækifæri til að hafa áhrif á með hvaða hætti starfsemin í húsinu þróast. Fundurinn var áhugaverður, hann var vel undirbúinn, honum var vel stjórnað og á endanum var niðurstaða hans tekin saman og send út til umsagnar. Það verður að segjast að þó Listráð Hörpu sé mikilvægur liður í því að opna listafólki áhrif á mótun stefnu fyrir húsið, þá hefur það valdið vonbrigðum hversu langan tíma það hefur tekið stjórnendur hússins að ákveða hvað af tillögum stefnumótunarfundarins verður sett í forgang eða mun ná fram að ganga.

Lokun íslenska skálans á Feneyjatvíæringnum
Í sumar þegar ljóst var að yfirvöld í Feneyjum höfðu lokað íslenska skálanum á Feneyja-tvíæringnum og höfðu ekki uppi áform um að opna hann aftur, sendi BÍL ályktun til stjórnvalda um að þau beittu sér í baráttunni við að fá skálann opnaðan, enda hafi með lokuninni verið ráðist gegn tjáningarfrelsi listamannsins Christoph Büchel. BÍL fékk viðbrögð frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu sem voru á þá lund að Kynningarmiðstöð myndlistar hefði umsjón með framlagi Íslands til Feneyjatvíæringsins og því væri málið ekki í höndum ráðuneytisins. Svarið vakti stjórn BÍL til umhugsunar um skyldur stjórnvalda til að tryggja tjáningarfrelsi listamanna þó ekki hafi verið aðhafst frekar í málinu.

Fundur fólksins
Á árinu átti BÍL aðild að undirbúningi og þátttöku í áhugaverðum fundi Norræna hússins, sem var eiginlega meiri hátíð en fundur og var tileinkuð stjórnmálum og samfélagsumræðu. Yfirskriftin var Fundur fólksins, og er tiltækið að norrænni fyrirmynd þar sem það tíðkast að einu sinni ári komi saman stjórnmálamenn og fulltrúar almannahreyfinga til að ræða landsins gagn og nauðsynjar. Fundurinn var haldinn 10. – 12. júní og komu Samtök íslenskra myndlistarmanna – SÍM einnig með  beinum hætti að fundinum. Fundurinn fór hið besta fram þó úrvinnslan að honum loknum hafi sýnt að stjórnmálaflokkarnir hafi misskilið tilganginn og talið að þeir fengju þarna tækifæri til að kynna stefnu sína og þingmál. Það var alls ekki meiningin, heldur hitt að stjórnmálamennirnir kæmu til fundarins til að heyra innlegg og upplýsingar frá almannasamtökum í landinum. Forseti BÍL tók þátt í málstofu á fundinum sem fjallaði um það með hvaða hætti best væri að marka listum og skapandi greinum stöðu og umhverfi í samfélaginu. Markmiðið var að fá upp umræðu um inntak hugtaksins „skapandi greinar“ og tókst það ágætlega, eini gallinn var að stjórnmálamennirnir sem vænst var að myndu taka þátt voru allir fjarverandi. Norræna húsið hefur nú ákveðið að þessi tilraun verði ekki endurtekin fyrir atbeina þess, en ef einhver almannasamtök hafa hug á að taka upp þráðinn þá er slíkt mögulegt.

Loksins var starfshópur um málverkafalsanir kallaður saman
Haustið 2014 óskaði mennta- og menningarmálaráðherra eftir tilnefningum í starfshóp til að vinna tillögur gegn málverkafölsunum. Hópurinn var ekki formlega skipaður fyrr en í febrúar 2015 og ekki kallaður saman fyrr en í lok september sl. Fulltrúi BÍL er Jón B. K. Ransu myndlistarmaður.

Starfshópur um málefni Listahátíðar í Reykjavík
Í desember fékk BÍL beiðni frá stjórn Listahátíðar í Reykjavík um að skipa fulltrúa í starfshóp, sem stjórnin hyggðist setja á laggirnar til að koma með tillögur um framtíðarsýn Listahátíðar, nú þegar ráðamenn hefðu ákveðið að breyta henni úr árlegri hátíð, í hátíð sem haldin verður annað hvert ár. Starfshópurinn hefur þegar tekið til starfa og er gert ráð fyrir að hann skili af sér tillögum á vormánuðum. Aðrir fulltrúar í hópnum eru Þórunn Sigurðardóttir stjórnarformaður Listahátíðar, Margrét M. Norðdahl varaformaður stjórnar Listahátíðar, Svanhildur Konráðsdóttir sviðsstjóri hjá Menningar- og ferðamálasviði Reykjavíku, skipuð af borgarstjóra, Ásta Magnúsdóttir  ráðuneytisstjóri í mennta- og menningarmálaráðuneytinu skipuð af ráðherra.
Stjórn BÍL er sátt við að hópurinn, sem fulltrúaráð Listahátíðar samþykkti að fela stjórn hátíðarinnar að skipa 2014, skuli nú loksins hafa tekið til starfa enda hefur það verið vilji stjórnar BÍL um nokkurt skeið að málefni Listahátíðar verði tekin fyrir og skoðuð á breiðum grunni.

Þjóðin sem valdi Vigdísi
BÍL átti aðild að hátíðarhöldum á Arnarhóli 28. Júní í sumar, í tilefni af því að þá voru liðin 35 ár frá því að þjóðin kaus Vigdísi Finnbogadóttur forseta Íslands. Fjöldi stofnana og félagasamtaka átti aðild að hátíðinni sem var fjölsótt og fór hið besta fram.

Verkefnin framundan
Mikilvægustu verkefni stjórnar BÍL á næstunni verða tengd baráttunni fyrir bættu lagaumhverfi höfunda og eigenda flutningsréttar. BÍL hefur á prjónunum málþing um þau málefni og er áformað að halda það 11. mars nk.
Þá hefur stjórn hugmyndir um öflugra samstarf við Hagstofu Íslands um tölfræði lista og skapandi greina. Í því sambandi mætti huga að átaki sem miði að því að skoða þróun opinberra fjárveitinga til listageirans og bera hana saman við stefnumótun stjórnvalda. Sömuleiðis þarf að efla möguleika íslenskra listamanna á að bera saman þátttöku hins opinbera í listum og menningu hér á landi og í helstu nágrannalöndum okkar.
Kynning lista og menningar  á erlendri grund er líka á dagskrá stjórnar og mun í því sambandi verða fylgst vel með þróun Norrænnar menningarkynningar sem áformuð er 2017 á vegum Norrænu ráðherrannefndarinnar í London í samstarfi við South Bank Centre.
Virkara samtal við ferðaþjónustuna og við stjórnvöld um hlut lista og menningar í auknum straumi ferðafólks til Íslands er eitt af áherslumálum stjórnar BÍL og mikilvægi þess að listir og menning fái sess innan ferðamálastefnu landsins.
Þá má nefna mikilvægi þess að ný stefna Vísinda- og tækniráðs, sem unnið er að um þessar mundir, taki mið af mikilvægi menningar og lista við mat á mikilvægi rannsókna. Sú staðreynd að listir eða skapandi greinar skuli ekki hafa fengið sérstaka umfjöllun í stefnu ráðsins, sem samþykkt var 2014, er til marks um það starf sem framundan er í okkar ranni.

Samband íslenskra myndlistarmanna 2014

Skýrsla stjórnar SÍM 2014

Page 1 of 612345...Last »